Municipo Ogre

municipo en okcidenta Latvio ekde julio 2021
(Alidirektita el Distrikto Ogre)

La municipo Ogre (latve Ogres novads) estas municipo en okcidenta Latvio. La municipo estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Ogre (latve Ogres rajons, 1949-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 4 iamaj pli malgrandaj municipoj (latve Ogres novads, Ikšķiles novads, Lielvārdes novads, Ķeguma novads). La centro de la municipo situas en Ogre.

municipo Ogre
latve Ogres novads
municipo
Riveroj Ogre kaj Daŭgavo
Blazono
Lando Latvio Latvio
Historia regiono Vidzeme
Ŝoseo E22 Rigo-Moskvo
 - Ŝoseo P80 Tīnūži-Koknese
 - Ŝoseo P4 Rigo-Ērgļi
 - Ŝoseo P8 Ķegums-Sigulda
Urboj Ogre, Ikšķile, Ķegums, Lielvārde
Riveroj Daŭgavo, Ogre, Mazā Jugla
Ĉefurbo Ogre
Areo 1 839 km² (183 900 ha)
Loĝantaro 57 617 (2021[1])
Denseco 31,33 loĝ./km²
Estiĝo 2021
Horzono EET (UTC+2)
 - somera tempo EEST (UTC+3)
ISO 3166-2:LV LV-067
Vikimedia Komunejo: Ogre Municipality
Retpaĝo: ogresnovads.lv

Ĝiaj najbaraj municipoj estas oriente municipo Madona, sude municipo Aizkraukle kaj municipo Bauska, norde municipo Ropaži, municipo Sigulda kaj municipo Cēsis, kaj okcidente municipo Ķekava kaj municipo Salaspils.

Historio redakti

La loĝantaro de la municipo estas konata ekde la bronzepoko. Ĝia evoluo estis faciligita per la Daŭgavo komercvojo, kiu iĝis unu el la unuaj celoj de la invado de la krucistoj. Fine de la 12-a jarcento en Ikšķile estis konstruitaj la unuaj germanaj kastelo kaj preĝejo; livonoj en la najbareco estis regule baptitaj. En 1207 la teritorio estis aneksita al la Riga arkidiocezo. Post la Livonia milito, ĝi venis sub polan regon en Pārdaugava Duklando, kaj post 1629 en Svedio. Dum la Granda pesto (1710-1711), la populacio de la distrikto malpliiĝis signife - 15% de la populacio pluvivis en Ikšķile paroĥo, sed 11.3% en Suntaži paroĥo. En 1721 la teritorio estis aneksita al Rusia Imperio. Dum la Unua Mondmilito, parto de la teritorio laŭ la Daŭgavo multe suferis de malamikecoj. En 1918 la teritorio estis inkludita en la Respubliko Latvio.[2]

Geografio redakti

La plej granda parto de la municipo situas en la Centra Latva malaltebenaĵo (latve Viduslatvijas zemiene) kun altecoj de 30 m super marnivelo en la okcidento ĝis 90 m en la oriento. La antikva valo de Lejasdaugava etendiĝas laŭ la Daŭgavo, sur la maldekstra bordo de la Daŭgavo - Upmale montetoj kaj Taurkalne ebenaĵo de la sama malaltebenaĵo. Sur la maldekstra bordo estas dunoj kun relativa alteco 10–18 m, sur la dekstra bordo estas krestoj de montetoj (Ogres Kangari, Lielie Kangari, Ķeipenes valnis). La monteta tereno okupas proksimume 10% de la areo de la distrikto.[3] En la nordoriento de la distrikto - la okcidenta deklivo de la Vidzeme Centra Altebenaĵo (latve Vidzemes Centrālā augstiene). Grundoj estas gazonpodzoligitaj kaj gazonglejaj. Mineraloj: dolomito (Kranciems, Remīne, Rembate), grejso (Rembate), argilo (Birzgale, Kastrāne, Tome), dolĉakva kalko, gruzo, torfo (Sivēnīcas, Žļaugu, Pečoru marĉoj), mineralakvofontoj. Arbaroj en proksimume duono de la teritorio.[2]

La averaĝa temperaturo atingas en januaro -6 - -6,5  , en julio +16,5 - +17  . Precipitaĵo estas 700–850 mm jare, kun pli en la nordoriente.[4]

Gravaj riveroj: La municipo estas plene parto de la Daŭgavo baseno. La plej grandaj riveroj: Daŭgavo, Ogre, Mazā Jugla, Līčupe, Lobe, Aviekste, Abze.

Grandaj lagoj: Lobes (5,3 km²), Pečoru (1,1 km²), Plaužu (1 km²). Sur la Daŭgavo hidroelektra centrala akvujo Ķegums (24,9 km²) kaj parto de la akvujo Rigo.[2]

Loĝantaro redakti

La municipo Ogre havas 57 617 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 31,3 loĝantoj por kvadratkilometro.

La plej grandaj setlejoj
N# Setlejo Statuso Paroĥo Loĝantaro
(2021)[5][6]
1. Ogre Urbo 23 061
2. Ikšķile Urbo 7217
3. Lielvārde Urbo 5939
4. Ķegums Urbo 2088
5. Ciemupe Vilaĝo Ogresgala 1065
6. Ogresgals Vilaĝo Ogresgala 1007
7. Jumprava Vilaĝo Jumpravas 983
8. Madliena Vilaĝo Madlienas 777
9. Suntaži Vilaĝo Suntažu 718
10. Tīnūži Vilaĝo Tīnūžu 658

Administraj unuoj redakti

Urbo (pilsēta) redakti

Ogres valstspilsēta, Ikšķiles pilsēta, Ķeguma pilsēta, Lielvārdes pilsēta.

Paroĥoj (pagasts) redakti

Birzgales pagasts, Jumpravas pagasts, Krapes pagasts, Ķeipenes pagasts, Lauberes pagasts, Lēdmanes pagasts, Lielvārdes pagasts, Madlienas pagasts, Mazozolu pagasts, Meņģeles pagasts, Ogresgala pagasts, Rembates pagasts, Suntažu pagasts, Taurupes pagasts, Tīnūžu pagasts, Tomes pagasts.

Bildoj redakti

Referencoj redakti

  1. stat.gov.lv
  2. 2,0 2,1 2,2 Latvijas Padomju Enciklopēdija - Latva Soveta Enciklopedio, p. 7-282.
  3. Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, p. 2-651.
  4. Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
  5. PMLP.gov.lv Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās (latve)
  6. LĢIA.gov.lv Vietvārdu datubāze 29.01.2021 (latve)