Malfermi la ĉefan menuon

Karlo la 10-a (france Charles X, naskiĝis en la palaco Versailles la 9-an de oktobro 1757, mortis la 6-an de novembro 1836) de la burbona dinastio, estis franca reĝo ekde 1824 ĝis 1830.

Karlo la 10-a
Reĝo de Francio
Charles X of France 1.PNG
Regado 1824 ĝis 1830
Antaŭulo Ludoviko la 18-a
Sekvanto Ludoviko-Filipo
Coat of Arms of the Bourbon Restoration (1815-30).svg
Persona informo
Naskiĝo 9-an de oktobro 1757 (1757-10-09)
en Versailles
Morto 6-an de novembro 1836 (1836-11-06) (79-jara)
en Gorico
Mortokialo ĥolero [#]
Tombo Annunciation Parish Church (Nova Gorica) [#]
Religio katolika eklezio [#]
Ŝtataneco FrancioHispanio [#]
Lingvoj hispana lingvo [#]
Subskribo Karlo la 10-a (Francio)
Familio
Dinastio Burbonoj [#]
Patro Ludoviko Daŭfeno de Francio [#]
Patrino Marie Josèphe of Saxony [#]
Gefratoj Marie Thérèse, Madame Royale • Princess Marie Zéphyrine of France • Xavier, Duke of Aquitaine • Louis, Duke of Burgundy • Ludoviko la 16-aLudoviko la 18-a • Elizabeto de Francio • Maria Klotildo de Francio [#]
Edzino Maria-Terezo de Savojo [#]
Idoj Louis Antoine, Duke of Angoulême • Charles Ferdinand, Duke of Berry • Sophie d'Artois • María Teresa de Francia [#]
Profesio
Okupo politikisto [#]
[#] Fonto: Vikidatumoj
v  d  r
Information icon.svg
Karlo la 10-a kun kronaj vestaĵoj

Li estis nepo de Ludoviko la 15-a, kaj frato de Ludoviko la 16-a kaj Ludoviko la 18-a. li estis kronita laŭ la tradicia rito en la katedralo de Reims kaj regis ĝis la Franca revolucio de 1830.

VivoRedakti

La grafo de Artois edukitis ĉe la kortego frivola de la avo Ludoviko la 15-a kio ja senteblis en la karaktero ne tro firma de Karlo. En julio 1789 li donis la signon je elmigro de la nobeloj kaj migradis multloke por havigi malamikojn al revolucia Franclando. Ĉe imperiestro Leopoldo la 2a estanta en Mantuo li reklamadis por atako kontraŭ Franclando. Li partoprenis la Kongreson de Pillnitz kaj estis en la taĉmenton de la emigrintoj okaze de la invado en 1792. Post la ekzekuto de Ludoviko la 16-a Karolo nomumitis generalleŭtenanto de la reĝolando kaj provis surteriĝon en 1795 kun angla mararmeero apud Ile Dieu. Poste li vivis en Londono kun pensio de 15.000 pundoj respektive en Hartwell House apud Aylesbury ĉe la frato. Kiam la aliancanoj marŝis kontraŭ Parizon en 1814, Karlo aperis en Franclando multloke por proklami la neceson de liberiĝo. En Parizo li transprenis la registraran estron en la nomo de Ludoviko la 18-a en la rango de generalleŭtenanto. Li proklamis la liberecon de la gazetaro, la malakcepto de la leĝaro Droits réunis (12.4.1814). Krome li agnoskis la fundamentajn partojn de la konstitucio kaj faris militĉesigon kun la aliancanoj. Post la reveno de Napoleono Bonaparte (1815) Karlo fuĝis kun la reĝa familio al Gento.

Restauracio la 2-aRedakti

Post la dua restaŭracio Karlo kaj siaj samideanoj (»Pavillon Marsan«) montris diboĉan reakcian volupton intrigante kontraŭ la frato Ludoviko la 18-a, kontraŭ la Ĉarto de 1814 kaj la parlamentaj ĉambroj. Post la tronsukcedo en la 16.9.1824 kaj mezepokoza kronsurkapmetado li komencis politikon modestan. Sed baldaŭ li reprenis reakcian direkton nomumante Villèle ministro kaj Polignac registarestro (anstataŭ la ekvilibrema Martignac). Per sukcesoj en ekstera politiko Karlo intencis trankviligi la francojn: en 1830 li startigis la kampanjon en Alĝeron. Sed tio ne sufiĉis kaj 221 liberalaj deputitoj de la parlamento pli kaj pli sentis vere reprezenti la popolon. Por subpremi la opozicion Karlo dekretis la fifamajn Ordonojn juliajn. Ili eksplodigis la Revolucion de 1830. En la 2.8.1830 Karlo demisiis por la nepo Henriko de Bordeaux. Poste li vivis en Edinburg, Prago, Kirchberg am Walde (Distrikto Gmünd) kaj Gorico. Karlo edzinigis en 1883 Marie-Thérèse de Savoie kiu naskis la dukojn de Angoulême kaj de Berri.

FontoRedakti