Komoroj

lando, konsistanta el insuloj en Hinda Oceano

La Komoroj (araba: جزر القمر , formale la Unio de la Komoroj, komora nomo : Udzima wa Komori, franca : Union des Comores, araba : الاتحاد القمري ) estas landinsulo en la Hinda Oceano oriente de Afriko, nordokcidente de Madagaskaro (Malagasio). Aliaj landoj proksimaj alv la Komoroj estas Tanzanio en la nordokcidento kaj Sejŝeloj en la nordoriento. La ĉefurbo estas Moronio en Granda Komoro.

الاتحاد ﺍﻟﻘﻤﺮي
Udzima wa Komori
Unio de Komoroj

Flago de Komoroj

Seal of the Comoros.svg

Detaloj Detaloj
Nacia himno: Udzima wa ya Masiwa
Nacia devizo: Unité - Solidarité - Développement
Unueco - Solidareco - Disvolvado
Situo
Bazaj informoj
Ĉefurbo Moronio,
11° 41′ S 43° 16′ O / 11.683 °S, 43.267 °O / -11.683; 43.267 (mapo)
Oficiala(j) lingvo(j) komora
Ĉefa(j) lingvo(j) araba, franca
Plej ofta(j) religio(j) Islamo
Areo
 % de akvo
2 170 km²
?
Loĝantaro 731 775 (2008)
Loĝdenso 309 loĝ./km²
Vivolongo 60,5
Horzono +3
Interreta domajno km
Landokodo KM
Telefona kodo 269
Plej alta punkto Mount Karthala
Plej malalta punkto Hinda Oceano
Politiko
Politika sistemo federismo
Ŝtatestro Azali Assoumani
Ĉefministro
Nacia tago 6-a de julio
Sendependiĝo disde Franco 6-a de julio 1975
Ekonomio
Valuto Komora franko (KMF)
MEP laŭ 2012
– suma $ 600 Mio.
– pokapa $865
Esperanto-movado
Landa E-asocio Komora Esperanto-Asocio
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

La nomo devenas de la araba جزر القمر (Djazair al Kamar) kiu signifas "Luno-Insulo". La Komoroj estas de vulkana origino. La valuto estas la komora franko (FC), kurzo: 1 eŭro egalis al ĉirkaŭ 500 FC (komenco de 2020).

GeografioRedakti

 
Map de la Komoroj

La komora insularo konsistas el kvar insuloj (plus iuj aliaj tre malgrandaj insuloj):


UrbojRedakti

La plej grandaj urboj laŭ nombro de enloĝantoj estas:

HistorioRedakti

La historio de la lando estis markita de pluraj puĉoj kaj secesiaj klopodoj ekde la sendependeco de Francio en 1975. De 1975 ĝis 2008 estis entute 20 diversaj armitaj puĉoj kaj secesiaj klopodoj en Komoroj[1].

Administra strukturoRedakti

La Komoroj formas federacian respublikon kun tri subŝtatoj: la aŭtonomiaj insuloj (fr: île autonome); administre dividita en guberniojn. La plej malalta regnivelo estas la komunumo (fr: commune).

LoĝantaroRedakti

La loĝantaro konsistas por 97% el komorianoj kaj por 1,5% el makuanoj (Makua). La CIA World Factbook taksis, ke 60% de la loĝantaro vivis sub la sojlo de malriĉeco (en 2002)[2].

LingvojRedakti

Vidu Listo de lingvoj en Komoroj por la ĉefa artikolo pri ĉi tiu temo.

La lando havas tri oficialajn lingvojn: la komoran, la araban kaj la francan.

Sep malsamaj vivantaj lingvoj estas parolataj en Komoroj; kvar el ili estas variantoj de komoriaj kaj niĝerkongaj lingvoj tre similaj al la svahila. La nombro de parolantoj de (norma) araba estas sufiĉe malfacile difinebla, sed ĝi ne superas la nombron de parolantoj de Ndzwani Comorian, kiu estas la ĉefa lingvo de la lando kun 260.000 parolantoj. La franca havas nur 1700 parolantojn.

EsperantoRedakti

Komora Esperanto-Asocio estas landa asocio.

ReligioRedakti

Islamo (sunaismo) estas la ŝtata religio de Komoroj. Ĉirkaŭ 98% de la loĝantaro aliĝas al ĉi tiu religio, la aliaj 2% apartenas al ŝijaismo kaj kristanismo.

NaturmedioRedakti

La faŭno kaj flaŭro de la Komoroj rilatas al tiuj de Madagaskaro, sed pro ties relativa izoleco ili posedas iujn specifajn karakterizaĵojn. Krome estas ankoraŭ kelkaj specioj, kiuj fariĝis maloftaj aŭ tre maloftaj, kiel la dugongo. Sekve, la lokaj aŭtoritatoj klopodis krei protektitajn areojn: la Parc marin de Saziley estis kreita en 1991, dum la parc marin de Mohéli estis kreita en 1999 kunlabore kun vilaĝaj asocioj.

Biogeografie la insuloj situas en la afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF) kaj konstituas unu solan ekoregionon, nomatan la "komoraj arbaroj".

La Komora olivkolombo (Columba pollenii) estas birdospecio de la familio de Kolombedoj, Columbidae, kiu estas loĝanta en Komoroj kaj Majoto. Ĝi estas jam rara pro habitatoperdo.

Enlanda politikoRedakti

Okazas malofte ka ĵurnalistoj estas arestitaj, sed temoj kiaj korupto kaj kritiko de la armeo estas malpermesataj[3].

Ekstera politikoRedakti

  La Komoroj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Komoroj estas membro de la Afrika Unio, la Frankofonio, la Organizaĵo de Islama Kunlaboro, la Ligo de Arabaj Ŝtatoj kaj la Komunumo de la Sahelo-Saharaj Ŝtatoj (CEN-SAD).

ReferencojRedakti

  1. (en) Anti-French protests in Comoros, BBC News, la 27.-an de marto 2008.
  2. (en) CIA World Factbook: Population below poverty line
  3. (de) Komoren, Reporter ohne Grenzen e.V., la 16-an de januaro 2018.

Ekstera ligiloRedakti

Anjouan.net