Malfermi la ĉefan menuon

Kopta alfabeto

Koptaj literoj de la bohara tradicio
Kopta teksto ĉ. 3-a jarcento p.K.

Kopta alfabeto estas alfabeto uzata por skribado en la kopta lingvo, la antaŭaraba lingvo de Egiptio. Ĝi baziĝas sur la greka alfabeto, tamen enhavas kelkajn literojn por specife koptaj sonoj, ĉerpitaj de la demotika skribo — variaĵo de rapidskriba hieroglifa sistemo.

La kopta alfabeto venis al vasta uzo ĉ. la 4-a jarcento post Kristo. Ĝi estas plu uzata de la Kopta eklezio en religiaj tekstoj. Ekster la eklezio la alfabeto preskaŭ ne estas uzata.

Ekde versio 4.1 (aperinta en 2005) Unikodo enhavas koptajn literojn aparte.

Listo de ĉiuj literojRedakti

Bildo Formo maj Formo min Nomo Latinigo Greka alfabeto Cirila alfabeto Unikodo maj Unikodo min Prononco 1 Prononco 2 Nombro
  Alfa (alpha) a Α, α А, а U+2C80 U+2C81 a 1
  Beta (bēta) b Β, β Б, б U+2C82 U+2C83 b, w, /β/ b, v 2
  Gamma g Γ, γ Г, г U+2C84 U+2C85 k g, ŋ, ɣ 3
  Dalda d Δ, δ Д, д U+2C86 U+2C87 d d, ð 4
  Ej (ei) e Ε, ε Е, е U+2C88 U+2C89 e, æ, ə e 5
  Soŭ (soou) Ϛ, ϛ (Neniu) U+2C8A U+2C8B so (6)
  Zeta (zēta) z Ζ, ζ З, з U+2C8C U+2C8D s z 7
  Eta (ēta) ē Η, η Э, э U+2C8E U+2C8F , æ ɛː, i 8
  Teta (thēta) th Θ, θ (Neniu) U+2C90 U+2C91 , t tʰ, θ 9
  Iota (iōta) i Ι, ι І, і / И, и U+2C92 U+2C93 i, j 10
  Kapa (kappa) k Κ, κ К, к U+2C94 U+2C95 k 20
  Laŭla (laula) l Λ, λ Л, л U+2C96 U+2C97 l 30
  Me (mē) m Μ, μ М, м U+2C98 U+2C99 m 40
  Ne (nē) n Ν, ν Н, н U+2C9A U+2C9B n 50
  Ksi (ksi) ks Ξ, ξ (Neniu) U+2C9C U+2C9D ks 60
  o Ο, ο О, о U+2C9E U+2C9F o 70
  Pi p Π, π П, п U+2CA0 U+2CA1 p, b p 80
  Ro (rō) r Ρ, ρ Р, р U+2CA2 U+2CA3 r 100
  Semma (sēmma) s Σ, σ, ς С, с U+2CA4 U+2CA5 s, z (la greka) 200
  Taŭ (tau) t Τ, τ Т, т U+2CA6 U+2CA7 t, d t, d 300
  He u Υ, υ У, у U+2CA8 U+2CA9 u, w u, w, i, v 400
  Fi (phi) ph Φ, φ Ф, ф U+2CAA U+2CAB , b, f pʰ, f 500
  Ĥi (khi) kh Χ, χ Х, х U+2CAC U+2CAD kʰ, χ, ʃ 600
  Psi (psi) ps Ψ, ψ (Neniu) U+2CAE U+2CAF ps 700
  O ō Ω, ω (Neniu) U+2CB0 U+2CB1 800
  Ϣ ϣ Ŝaj š (Nenio) Ш, ш U+03E2 U+03E3 ʃ
  Ϥ ϥ Faj (fai) f (Nenio) (Nenio) U+03E4 U+03E5 f 90
  Ϧ ϧ Ĥaj (ḫai) (Nenio) (Nenio) U+03E6 U+03E7 x x
  Ϩ ϩ Hori h (Nenio) (Nenio) U+03E8 U+03E9 h
  Ϫ ϫ Ĝanĝia (ḏanḏia) ḏ (j) (Nenio) Џ, џ U+03EA U+03EB ʤ ʤ, g
  Ϭ ϭ Ĉima (čima) č Ϙ, ϙ Ч, ч U+03EC U+03ED q, gʃ ʧ
  Ϯ ϯ Ti ti (Nenio) (Nenio) U+03EE U+03EF ti, di ti
  Psisanŝe (psis ənše) (Nenio) (Nenio) U+2CC0 U+2CC1 900

Aliaj signojRedakti

La kopta havas superstrekojn kiel skriptajn signojn. Literkombinoj sub tiaj superstrekojn nomiĝis nomina sacra kaj ili uziĝis kiel mallongigoj, kaj ⳉ /x/ nur en la aĥmimika dialekto

BibliografioRedakti

  • Wolfgang Kosack: Koptisches Handlexikon des Bohairischen. Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
  • Loprieno, Antonio. 1995. Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction. Cambridge: Cambridge University Press. 24–26.
  • Quaegebeur, Jan. 1982. "De la préhistoire de l'écriture copte." Orientalia lovaniensia analecta 13:125–136.
  • Ritner, Robert Kriech. 1996. "The Coptic Alphabet". In The World's Writing Systems, edited by Peter T. Daniels and William Bright. Oxford and New York: Oxford University Press. 287–290.