Oszkár Jászi

hungara politikisto


JÁSZI Oszkár (ja'si) estis hungara verkisto, politikisto, universitata profesoro, sociologo. Li naskiĝis en Nagykároly la 2-an de marto 1875 kaj mortis en Oberlin, Usono la 13-an de februaro 1957. Li estis inter 1913 kaj 1918 edzo de poetino, artistino Anna Lesznai.

Oszkár Jászi
verkisto
verkisto
Persona informo
Naskonomo Jakubovits Oszkár
Naskiĝo 2-a de marto 1875
en Carei, Aŭstrio-Hungario
Morto 13-a de februaro 1957
en Oberlin, Usono
Tombo Tombejo Farkasrét, 8/2(8B)-1-45/46 Redakti la valoron en Wikidata
Lingvoj hungara
Ŝtataneco Hungario Redakti la valoron en Wikidata
Alma mater Universitato Eötvös Loránd (–1896) Redakti la valoron en Wikidata
Familio
Frat(in)oj Alice Jászi kaj Viktor Jászi Redakti la valoron en Wikidata
Edz(in)o Anna Lesznai (1913–1918) Redakti la valoron en Wikidata
Okupo
Okupo politikisto
sociologo
universitata instruisto
historiisto Redakti la valoron en Wikidata
vdr

Biografio

redakti

Oszkár Jászi devenis el intelektula familio. Siajn universitatajn studojn li faris en Budapeŝto, Francujo kaj Anglujo. Reveninte li laboris en ministerio por agrikulturaj aferoj, sed abdikis kaj en 1911 en Koloĵvaro kvalifikiĝis pri sciencoj de konstitucio. Li havis proksimajn amikajn rilatojn kun Ervin Szabó, estis amiko kaj popularigisto de Endre Ady. Lia edzino estis Anna Lesznai, poetino. Li estis la ĉefsekretario de Társadalomtudományi Társaság kaj direktoro de Szabad Iskola, ĉefredaktoro de revuo Huszadik Század kaj prezidanto de Országos Radikális Párt. Dum la la burĝa demokrata revulucio en 1918 li estis ano de Nemzeti Tanács, en registaro de Mihály Károlyi ministro por naciaj aferoj, prezidanto de ekstera konsilantaro inter (31-a de oktobro 1918 kaj 19-a de januaro 1919. En januaro 1919 oni nomumis lin profesoro pri sociologio de budapeŝta universitato. Post falo de konsilantrespubliko elmigris unue Vienon, kie ĉefredaktis la Bécsi Magyar Újság. En 1924 oni invitis lin Usonon por prelegi. En 1925 li definitive loksidiĝis tie, kaj iĝis la sociologiprofesoro en ŝtato Ohio en Oberlin College.

Jászi kaj Ido

redakti

En la verko Futuro de Hungario kaj la Unuiĝintaj Ŝtatoj Danubiaj, aperinta en la fino de la Unua mondmilito, Jászi menciis Idon kiel oportunan komunan lingvon de la proponata de li federacio - unuiĝintaj ŝtatoj en regiono de Danubo. En 1918, Jászi iĝis honora membro de ULII.

Framasonismo

redakti

Oszkár Jászi estis framasono apartenanta al Martinovics-loĝio, dum kelkaj jaroj li estris ĝin laŭ [1] Arkivigite je 2012-09-08 per la retarkivo Wayback Machine.

Ĉefaj verkoj

redakti
  • Művészet és erkölcs (Bp., 1904);
  • Új Magyarország felé. Beszélgetések a szocializmusról (Bp., 1907);
  • A történelmi materializmus állambölcselete (Bp., 1908);
  • Mi a szociológia? (Bp., 1908);
  • A nemzetiségi kérdés és Magyarország jövője (Bp., 1911);
  • A nemzeti államok kialakulása és a nemzetiségi kérdés (Bp., 1912);
  • Mi a radikalizmus? (Bp., 1918);
  • A monarchia jövője (Bp., 1918);
  • Múlt és jövő határán (Bp., 1918);
  • Magyarország jövője és a Dunai Egyesült Államok (Bp., 1918);
  • Magyar kálvária – magyar feltámadás (német és angol fordításban is);
  • The Dissolution of the Habsburg Monarchy (Chicago, 1929).

Bibliografio

redakti
  • Szabó Imre: A burzsoá állam- és jogbölcselet Magyarországon (Bp., 1955);
  • György Fukász: A magyarországi polgári radikalizmus ideológiájának történetéhez 1900–1908. J. O. ideológiájának bírálata (Bp., 1960);
  • Horváth Zoltán: Magyar századforduló (Bp., 1961);
  • L. Nagy Zsuzsa: Jászi és a hazai polgári radikálisok kapcsolata (Történeti Szemle, 1974);
  • Hanák Péter: Jászi Oszkár dunai patriotizmusa (Bp., 1985).