Renoviĝanta energio

Renoviĝanta energio (aŭ renovigebla energio, neelĉerpebla energio) signifas energion el longdaŭra energiofonto, kiu aŭ rekreskas aŭ estas (almenaŭ laŭ homaj mezuroj) neelĉerpebla.

NocioRedakti

 
Sunpaneloj en Berlin-Adlershof

Oni komprenas sub la nocio renovigebla energio ĝenerale tiujn energi-fontojn, kiuj laŭ homaj mezuroj ne estas elĉerpeblaj, ĉar ili nature renoviĝas pli rapide ol homoj eluzas ilin. Ili estiĝas el konstantaj aŭ ciklaj naturfenomenoj, precipe el la lumado de la Suno, sed ankaŭ el la gravita altiro de la Luno (pere de tajdoj) kaj el la interna varmo de de la Tero (geoterma energio). Ekzemple, fotovoltaika teknologio rekte transformas la lumon de la suno en elektran energion; bioenergio fontas el brulado de biomaso, kiu siavice kreskas utiligante sunlumon per fotosintezo; kaj akvelektra energio fontas el fluo de riveroj, kiuj estas renovigataj de la akva ciklo, kiun estigas la efikoj de suna varmo en la maro kaj atmosfero.

La kontraŭo de renoviĝanta energio estas foje nomita foklea energio[mankas fonto] (kofrovorto formita el FOsilia kaj nuKLEA energio). Ĝi estis la dominanta maniero havigi energion dum la pasintaj 150 jaroj. Daŭra uzado de tiuj energifontoj nepre elĉerpos ilin. Krome, la brulproduktoj kunportas gravajn malavantaĝojn kiel tutmondan varmiĝon kaj radioaktivecon.

 
Termodinamika sunenergio : Suncentralo de Ivanpah

FontojRedakti

UzojRedakti

ElektroproduktadoRedakti

Ĉiu fonto de renoviĝa energio povas esti utiligata por produkti elektron. En 2018, pli ol du trionoj el la tutmonda nove instalita kapablo de elektroproduktado estis renoviĝa,[1] sed post du jardekoj da kreskado, la rapido de nova instalado de suna, venta, kaj akva elektrokapablo stabiliĝis ĉe 177 GW jare. Laŭ la Internacia Energia Agentejo (IEA), "ĉi tiu neatendita malvastiĝo de la kreskaj tendencoj estigas maltrankvilon pri la kapablo atingi longdaŭrajn klimatajn celojn". La febliĝo rilatas precipe al Ĉinujo, kie ekfunkciigoj malpliiĝis de 80 al 75 GW, post senaverta anonco de la registaro en junio de 2019 ke ĝi ne plu rajtigos ekfunkciigon de sunelektraj instalaĵoj ĝis la fino de la jaro kaj malaltigos siajn aĉetprezojn por ili. Kvankam renoviĝaĵoj reprezentas 63 % el la kapablokreskado, ilia parto de la elektroproduktado estas nur 25 % pro ilia malpli bona funkcidaŭro kompare al termaj centraloj[2].

TransportoRedakti

  Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Eltenebla transporto.

La plejparto de nunaj transportiloj funkcias per fosiliaj brulaĵoj. En la praktiko ne ekzistas alternativo por aviadiloj kaj normale ne por ŝipoj. Tamen elektraj aŭtoj estas tre disvastiĝintaj, kaj povas esti daŭripovaj se la elektro per kiu oni ŝargas ilin venas de renoviĝantaj fontoj. Veturiloj funkciantaj per biobrulaĵoj, precipe bioetanolo kaj biodizelo, ankaŭ estas relative oftaj. Veturiloj kiuj rekte utiligas sunenergion estas konstruitaj sed ankoraŭ ne estas vendataj al la publiko.

HejtadoRedakti

La varmo produktita de la suno, la brulado de biomaso, aŭ geotermaj fontoj povas esti rekte uzata por hejtado, sen antaŭe transformi ĝin al elektro.

Tutmonda statoRedakti

Evoluo de malneta produktado de elektro el renoviĝantaj fontoj (TWh)
Énergie 1990 % 2000 % 2010 % 2015 2018 % 2018 var.
2018/1990
Akva 2 192 18,4 % 2 696 17,4 % 3 535 16,4 % 3 982 4 325 16,2 % +97 %
Biomasa 105 0,9 % 114 0,7 % 278 1,3 % 416 518 1,9 % +392 %
Ruba 8 0,1 % 17 0,1 % 33 0,2 % 38 39 0,1 % +365 %
Geoterma 36 0,3 % 52 0,3 % 68 0,3 % 81 89 0,3 % +144 %
Suna (FV)* 0,09 0,001 % 0,8 0,005 % 32 0,15 % 250 554 2,1 % ×6 092    
Suna (term.)* 0,7 0,006 % 0,5 0,003 % 1,6 0,008 % 10 11 0,04 % +1 608 %
Venta 4 0,03 % 31 0,2 % 342 1,6 % 834 1 273 4,8 % ×328    
Tajda 0,5 0,005 % 0,5 0,004 % 0,5 0,002 % 1,0 1,0 0,004 % +88 %
Totala RE 2 347 19,7 % 2 912 18,8 % 4 291 19,9 % 5 610 6 811 25,5 % +190 %
Fonto de informo : Internacia Energia Agentejo[3].
* % = proporcio el la produktado de elektro; Suna (FV) = Suna (fotovoltaika) ; Suna (term.) = Suna (termodinamika).
Rim. : la IEA inkluzivas en akvelektro la produktadon de pumprezervaj centraloj, kiu ne estas renoviĝanta.

ĈinujoRedakti

En 2018, 26 % de la elektro produktata en Ĉinujo estis renoviĝanta (17 % akva kaj 9 % el aliaj renoviĝantaj fontoj).[4]

NovzelandoRedakti

En Novzelando 79,2 % de la produktata elektro devenas el renoviĝantaj fontoj, kiel akvofluo, vento, geotermiko kaj biomaso.

TuvaloRedakti

En julio de 2009 la tuvala registaro deklaris, ke ĝi volas venigi sian tutan energiproduktadon de renoviĝantaj fontoj antaŭ la jaro 2020.[5] Malgraŭ tio, en 2020 la renoviĝanta elektro atingis nur 8 % de la totala elektroproduktado.[6]

ReferencojRedakti

LiteraturoRedakti

EsperanteRedakti

  • Alvaro Motta: "Celo 7. Pagebla kaj pura energio." En Humphrey Tonkin kaj Rakoen Martens (red.), Gvidilo al la 17 celoj por daŭripova evoluigo de Unuiĝintaj Nacioj, p. 54-58. Mondial, 2020, ISBN 9781595694102

GermaneRedakti

  • M. Kaltschmitt, A. Wiese und W. Streicher (red.): Erneuerbare Energien. Systemtechnik, Wirtschaftlichkeit, Umweltaspekte, Springer Verlag, Berlin/Heidelberg, 2013, ISBN 978-3-642-03248-6
  • Hermann Scheer: Der energethische Imperativ. Wie der vollständige Wechsel zu erneuerbaren Energien zu realisieren ist. Kunstmann, München, 2010, ISBN 978-3-88897-683-4

Eksteraj ligilojRedakti

AngleRedakti

GermaneRedakti

Vidu ankaŭRedakti


GalerioRedakti

 
Ventaj turbinoj ĉe Vendsyssel en Danlando
 
Sunpaneloj ĉe ŝipeto