Limeso (fortikaĵo): Malsamoj inter versioj

621 bitokojn aldonis ,  antaŭ 13 jaroj
sen resumo de redaktoj
{{Informkesto Monda Heredaĵo
[[Dosiero:Limes03.jpg|thumbnail|right|rekonstruita turo ĉe limeso, proksime de ''Rheinbrohl'' (Germanio)]]
| Heredaĵo = Limeso de la romiaj provincoj [[Britannia]], [[Germania Superior]] kaj [[Raetia]] ([[Muro de Hadriano]] kaj [[Ĝermania Limeso]])
'''Limeso''' estas fortika muro, kiu en la [[Romio|romia]] tempo defendis la Romian Imperion kontraŭ apude loĝantaj triboj. Ĝi etendiĝas oriente de [[Rejno]] kaj norde de [[Danubo]]. Grandaj partoj de ĝi konserviĝis kaj konsistigas arkeologian monumenton. Aliaj partoj estis ekzemplocele rekonstruitaj.
| Bildo = [[Dosiero:Saalburg.jpg|230px|<center>la rekonstruita kasteleto ''Saalburg'' apud [[Bad Homburg]] apartenis al la Ĝermania Limeso]]
| Lando = {{GBR}}, {{DEU}}
| Tipo = Kultura Heredaĵo
| Jaro = 1987 (Muro de Hadriano), 2005 (aldono de la Ĝermania Limeso)
| Reta ligilo (angla) = [http://whc.unesco.org/en/list/430 Monda Heredaĵo 430: Limeso de la romiaj provincoj ''Britannia, Germania Superior'' kaj ''Raetia''']
}}
'''Limeso''' estas fortikafortikita murolimo, kiu endum la [[Romio|romia]] tempoepoko defendis la [[Romia Imperio|Romian Imperion]] kontraŭ apudenorde loĝantaj triboj. Ĝi etendiĝas en [[Britannia|Britio]] en la norda parto de la nuna [[Anglio]] ([[Muro de Hadriano]]) kaj en [[Ĝermanio]] oriente de la rivero [[Rejno]] kaj norde de [[Danubo]] ([[Ĝermania Limeso]]). Grandaj partoj de ĝi konserviĝis kaj konsistigas arkeologian monumenton. Aliaj partoj estis ekzemplocele rekonstruitaj.
 
La romiaj provincoj, kiujn protektis la muroĜermania Limeso, estis ''[[Germania Superior]]'' (Supra Ĝermanio) kaj ''[[Raetia]]''. Kie ĝi renkontas la limon de la du provincoj, proksime de nuna urbo [[Lorch (Heslando)|Lorch]], ĝi abrupte ŝanĝas sian direkton (irante unuflanke al okcidento, aliflanke al sudo). Ĝia situo en tiu regiono ne estas tute klara. Tiu supraĝermania-retia limeso longas 548 kilometrojn.
 
[[Dosiero:Karte-limes-in-germanien 1-310x210Limes03.jpg|thumbnail|left|maporekonstruita turo ĉe limeso, proksime de ''Rheinbrohl'' (Germanio)]]
La limesonĜermanian Limeson gardis ĉ. 900 gardoturoj kaj 120 fortikigitaj armeaj posteno (kasteletoj, [[Latina lingvo|latine]] ''castellum''). Ĉe bona vetero oni vidis de ĉiu turo la du najbarajn kaj do povis sendi lumajn, fumajn, kornajn aŭ aliajn signalojn, precipe por disvastigi [[alarmo]]n pro atakoj.
 
En la jaroj [[259]]/[[260]] [[alemanoj]] atakis la romiajn provincojn en Ĝermanio kaj konkeris la muron, kiu poste ne plu estis uzata. Post kelkaj jarcentoj eĉ homoj proksime loĝantaj ne memoris la iaman celon de la konstruaĵo.
 
[[Dosiero:Karte-limes-in-germanien 1-310x210.jpg|thumbnail|right|<center>mapo de la Ĝermania Limeso]]
La 29-a kunveno de la mondheredaĵa komitato de [[UNESKO]], kiu okazis de la [[10-a de julio|10-a]] al la [[17-a de julio]] [[2005]], je la [[15-a de julio]] deklaris la supraĝermanan-retian limeson [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO|monda kulturheredaĵo]].
 
Ekde la jaro [[1987]] la [[Muro de Hadriano]] estas [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO|monda kulturheredaĵo]].
La 29-a kunveno de la mondheredaĵa komitato de [[UNESKO]], kiu okazis de la [[10-a de julio|10-a]] al la [[17-a de julio]] [[2005]], je la [[15-a de julio]] deklarisaldonis laal supraĝermanan-retiantio ankaŭ la limesonĜermanian [[MondaLimeson, Kulturheredaĵokreante detransnacian UNESKO|mondamondan kulturheredaĵo]]kulturheredaĵon.
 
[[Dosiero:Limes01.jpg|thumb|left|180px|<center>[[Palisaro]] kaj ĉirkaŭfosaĵo de la Ĝermania Limeso en la muzea romia kasteleto ''Saalburg'' ĉe [[Bad Homburg]] (Germanio)]]
Ankaŭ la [[Muro de Hadriano]] en [[Britio]] estas foje nomata limeso.
[[Kategorio:Fortikaĵoj]]
 
== EksterajRetaj ligiloj ==
{{commons|Limes (Upper Germanic)}}
[[Kategorio:Monda Kulturheredaĵo de UNESKO]]
[[Dosiero:Limes01.jpg|thumb|left|180px|<!-- fr:Reconstitution du limes fr->eo:_Reconstitution_ _du_ limeso (fortikaĵo) it:Ricostruzione della palizzata e del fossato in prossimità dell'accampamento di Salisburgo it->eo:_Ricostruzione_ _della_ _palizzata_ e _del_ _fossato_ _in_ _prossimità_ _dell_'_accampamento_ _di_ _Salisburgo_ -->]]
[[Dosiero:Karte limes.jpg|thumb|left|180px|<!-- fr:Carte du limes germanique fr->eo:Mapo _du_ limeso (fortikaĵo) _germanique_ -->]]
<br clear=all>
== Eksteraj ligiloj ==
{{el}} http://www.limes.nl <!-- nl:website over de limes in Nederland nl->eo:retejo _over_ _de_ limeso (fortikaĵo) _in_ Nederlando -->
{{el}} http://www.limes-in-deutschland.de <!-- de:Der römische Limes in Deutschland de->eo:_Der_ _römische_ _Limes_ _in_ Germanio -->
{{el}} http://www.deutsche-limeskommission.de <!-- de:Deutsche Limeskommission -->
{{el}} http://www.archaeologie-online.de/links/154/162/161/518 <!-- de:Weblinks zum Thema Limes -->
 
{{commons|Limes (Upper Germanic)}}
{{Aldonaj eksteraj ligiloj}}
 
[[Kategorio:Monda Kulturheredaĵo de UNESKO]]
[[Kategorio:Historio de Britio]]
[[Kategorio:Historio de Germanio]]
[[Kategorio:Fortikaĵoj]]
 
[[de:Limes (Grenzwall)]]