Sociala ŝtato: Malsamoj inter versioj

150 bitokojn aldonis ,  antaŭ 15 jaroj
impostoj
(libgva glatigo)
(impostoj)
'''Sociala Ŝtato''' estas formo politika, kiu naskiĝis kaj kreskiĝis per la pligrandigo de koncepto pri [[civitaneco]]. Aperis la ideo, ke ĉiuj homoj havas neforigeblajn sociajn rajtojn. De ĉi tiu ideo aperis la koncepto ''Welfare State'' ([[angla lingvo]], laŭvorte: "ŝtato de bonfarto") aŭ '''Sociala Ŝtato'''. Laŭ ĉi tiu koncepto, ĉiu individuo rajtus, ekde sia naskiĝo, aron da havaĵoj kaj servoj, kaj la [[Ŝtato]] devus garantii ĉi tiujn rajtojn rekte aŭ per regulado al socio. Tiuj rajtoj inkluzivus sanon, edukadon, asekuron kontraŭ [[senlaboreco]], garantion al minimuma maljuneca [[pensio]] ktp.
 
[[Svedio]] estas, eble, la plej konata ekzemplo de politika agado je Sociala Ŝtato. Tie aperis ekde [[1932]] la unua pruvo de Sociala Ŝtato, kiam la Socialdemokrata partio, kune kun Agrikulturista partio, formis estraron bazitan en tiuj principoj. Kiam finiĝis la totalitarismajtotalismaj reĝimoj ([[naziismo]] kaj [[faŝismo]]) en Okcidenta [[Eŭropo]] (escepte de [[Iberio]]) kaj aperis la [[Eŭropkomunisma skolo]] post la [[Dua Mondmilito]], ekis la hegemonio de socidemokratajsocialdemokrataj registaroj en [[Nordio|norda Eŭropo]].
 
Ne nur previdencaj zorgoj karakterizas Socialan Ŝtaton. Vere ĉiuj modernaj ŝtatoj havas ian politikon pri socia zorgo. Ĉefaj karakteroj de Sociala Ŝtato estas politika kaj kultura [[demokratio]] kaj [[egaleco]]. TotalitarismajTotalismaj reĝimoj, kiuj zorgas pri bona estado de siaj civitanoj, ne povas esti rigardataj kiel Socialaj Ŝtatoj, ĉar ne ĉiuj homoj havas la samajn rajtojn.
Por teni la abundan donoj, socialaj ŝtatoj havas grandajn [[imposto]]jn.
Tamen ili devas zorgi, ke la impostado ne malinstigu entreprenemon.
 
Post la krizo de [[1970-oj|70-aj]] jaroj kaj la apero de [[Fleksebla akumulo]] kaj fine, post la fino de komunisma "minaco" en Orienta Eŭropo, la Sociala Ŝtato malvigligis. La [[Novliberalismo|novliberalaj]] pensuloj eĉ akuzis ĝin je malhelpo al progresado.
 
 
2 110

redaktoj