Ekologia premsigno: Malsamoj inter versioj

796 bitokojn forigis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
 
==Difino==
La termino estis enkondukita en [[1992]] de la [[Kanado|kanada]] ekologiisto [[William E. Rees]]<ref name=rees/> kaj de Mathis Wackernagel.
 
Profesoro Colin Fudge proponas simplan difinon: ''"la ekologia premsigno estas la geografia areo necesa por krei la produktojn bezonatajn de urbo kaj absorbi ties rubaĵojn"''.
 
==Historio==
La termino "ekologia premsigno" korespondas al la dinamiko de la [[Roma Klubo]] kaj aperas en [[1992]] en artikolo nomita ''"Ecological footprints and appropriated carrying capacity: what urban economics leaves out"<ref name=rees>[http://eau.sagepub.com/cgi/reprint/4/2/121 William Rees, Ecological footprints and appropriated carrying capacity: what urban economics leaves out (1992)]</ref> (ekololgiaj piedsignoj kaj koresponda porta kapacito: kion forgesas urba ekonomio) verkita de profesoro [[William E. Rees]] de la universitato de [[Brita Kolumbio]]. En [[1995]], profesoro Rees kaj Matis Wackernagel plidetaligas la koncepton kaj la kalkulmetodon en libro titolita "Our Ecological Footprint: Reducing Human Impact on the Earth" (Nia ekologia piedsigno: reduktado de homa efekto al la tero). Kalkulprogramoj estis produktitaj kaj plibonigitaj por mezuri ekologiajn premsignojn diversnivele surbaze de publikigitaj kaj kompareblaj datumoj.
 
Tiu indico sukcesis pli kaj pli ekde la fino de la [[1990-aj jaroj]]. [[WWF]] forte kontribuis al ĝia popularigo kun en Francio la asocio 4D, poste [[Agora 21]], kelkaj organizaĵoj (regiona konsilio de [[Nordo-Kaleza Markolo]], urbo de [[Parizo]], konsilio ĝenerala de la franca regiono Nord, ktp). Ekde [[1999]] ĝi estas kalkulita kaj publikigita ĉiujare de la [[WWF]]. En [[2002]] la nocio de ekologia premsigno estis disvastigata de WWF dum la konferenco de [[Johannesburg]]. Tiu indikatoro estas ankaŭ komunikilo destinita al publiko.
 
==Kalkulo==
===Kalkulmaniero proponita de William Rees===
<!--
William Rees proponis unua simplan kalkulmanieron bazitan sur la [[matematiko|matematika]] sumo de jenaj bioproduktivaj areoj:
=== Mode de calcul proposé par William Rees ===
#grundo konsumita pro konstruaĵoj;
William Rees a proposé un premier un mode de calcul simplifié basé sur la somme mathématique des surfaces bioproductives suivantes :
#"energetika grundo" (areo necesa por kultivi la biomason ekvivalentan al energio konsumita kaj per pli detala kalkulo por [[karbona dioksido|CO<sub>2</sub>]]- absorbo;
#le sol consommé par l'environnement construit;
#la ekosistemoj (teraj kaj akvaj) necesaj por produkti nutraĵojn;
#le « sol énergétique » (surface nécessaire pour cultiver la biomasse équivalente à l'énergie consommée et pour un calcul plus fin pour l'absorption du CO<sub>2</sub>);
#la grundo necesa al produkto de lignaĵoj aŭ aliaj arbarproduktoj.
#les écosystèmes (terrestres et aquatiques) utilisés pour produire l'alimentation;
Tiu kalkulo produktas ''"premsignon"'' tradukitan al [[hektaro|hektarekvivalento]] de konsumitaj bioproduktoj indikanta klare la ligon inter popolo, evolustato (uzanta pli aŭ malpli da rimedoj) kaj subteneblo de la evoluo.
#le sol consommé pour la production des produits forestiers ou [[agro-sylviculture|agroforestiers]].
 
Rilate al individuo, [[kvartalo]], [[urbo]], [[lando]], [[objekto]], [[servo]] la analizo de pli detala kalkulo evidentigas, [[pedagogio|pedagogie]] kie agi prioritate, kaj al individuo, kaj al komunumo.
Ce calcul produit une ''« empreinte »'' traduite en équivalent-hectares bioproductifs consommés, mettant clairement en évidence le lien entre population, modes de développement (plus ou moins consommateurs de ressources) et soutenabilité du développement.
Rapporté à l'individu, au quartier, à la ville ou à un pays (ou objet, ou service), et analysé, le calcul plus détaillé met en exergue, de manière pédagogique, les points sur lesquels agir en priorité, tant pour l'individu que pour une collectivité.
 
Eblas plidetaligi la kalkulon, aldonante la areon biologie produktivan necesan por produkti nutraĵojn bestajn kaj plantajn, lignon kaj aliaj produktoj,
Le calcul peut encore être précisé en ajoutant aŭ superficies biologiquement productives nécessaires pour produire les aliments animaŭ et végétaŭ, le bois et produits dérivés,
#areoj konsumitaj de loĝantoj ([[vojo]]j, [[parkejo]]j, [[haveno]]j, [[flughaveno]]j, distrejoj, duaj hejmoj, ktp.):
#les surfaces annexes consommées pour les habitants (+ routes, parkings, ports, aéroports, habitat de loisir, résidences secondaires);
#areoj necesaj al absorbado kaj stokado de [[rubaĵo]]j (akvo uzita, akvopurigejoj, rubaĵoj bruligotaj, rubaĵoj deponotaj, ktp.) hejmaj, industriaj kaj specialaj, inter ili nukleaj;
#les surfaces nécessaires à l’absorption du CO<sub>2</sub> (ou des émissions de GES en équivalent-CO<sub>2</sub>);
#les surfaces nécessaires à l’absorption ou au traitement et stockage des [[déchet]]s (ex : eaŭ usées, boues de station d’épuration, déchets d’incinération, déchets envoyés en décharge, etc.) ménagers, industriels et spéciaŭ, dont nucléaires.
 
Pli poste la kalkulo povus integri certaj kontraŭekologiaj aŭ malsanigaj efektoj kiel ekzemple:
Plus tard, le calcul pourrait éventuellement intégrer certaines dégradations écologiques et sanitaires secondaires liées par exemple :
*eksportado aŭ posta traktado de rubaĵoj;
*à l’exportation ou au traitement différé de déchets;
*sisteme aŭ akcidente ellasitaj toksaĵoj al [[aero]], [[grundo]], [[oceano]] aŭ [[nutroĉeno]]j;
*aŭ immissions chroniques et accidentelles de toxiques dans l’atmosphère, les sols, les océans et les chaînes alimentaires;
*difekto, dezertigo, plisaligo kaj perdo de grundo;
*à la dégradation, désertification, salinisation et perte de sol, etc.
*daŭra poluo de grundo (ekz. malpermesitaj zonoj de [[Belarusio]] sekve al akcidento de [[Ĉernobilo]];
*à des sols durablement pollués (ex zones interdites de Bélarus, suite aŭ retombées de Tchernobyl);
*dispecigo ekologia.
*à la fragmentation écologique (exemple : carte ci-dessous).
 
===Alia kalkulmetodo==
===Autre mode de calcul de l'empreinte écologique===
Ĝi kalkulas kiel produkto de la "utila" areo (bioproduktiva) de la planedo rilate al estimoj taksitaj laŭ elektitaj faktoroj de la rimedkonsumo de iu grupo kaj estimo same taksita de la maksimuma kapacito de la tero.
Elle se calcule comme le produit de la superficie 'utile' (bioproductive) de la Planète par le rapport entre des estimations pondérées en fonction de facteurs choisis de la consommation des ressources d'un groupe et une estimation pondérée de manière identique de la fourniture maximale de ressource de la Terre.
La faktoroj elektitaj apartenas al jenaj tri grandaj familioj:
Les facteurs choisis appartiennent à 3 grandes familles :
*nutro ([[vegetarismo|vegetara]] aŭ [[viando|vianda]], [[kalorio]]j, ktp.);
* Alimentation (végétarien ou carnivore, kcal/j,…)
*loĝejo (areo, nombro de personoj en la hejmo, hejtado, ktp.);
* Habitat (superficie, nombre de personne sous le même toit, chauffage…)
*transporto (km ĉiutagaj, [[brulaĵo]], [[avio]], publikaj veturiloj, [[aŭto]], ktp.).
* Transport (km/j, type de carburant, avion, transport en commun, voiture,…).
 
La relativa graveco de tiuj faktoroj varias laŭ la niveloj de evoluo kaj riĉeco kaj laŭ la klimata kunteksto, sed la centra ideo estas ĉi tie, ke ĉiu agado influas la evoluon de la ekosistemo. Evidentiĝas, ke por ke la homa vivo kaj evoluo esti [[daŭripovo|daŭripova]], necesas malpligrandigi la negativajn konsekvencojn de niaj agadoj (ekologia premsigno > 1) kaj pligrandigi la pozitivajn konsekvencojn al la medio (ekologia premsigno nula aŭ < 1).
L’importance relative de ces facteurs varie selon le niveau de développement, de richesse et le contexte géoclimatique, mais l’idée centrale est ici que chaque activité en soutenant le développement de son écosystème mesure et comprenne son propre développement, en intégrant l’évidence que pour que la vie humaine ou le développement soient durables, sûres et possibles, il convient de limiter au maximum les impacts négatifs de nos activités (empreinte écologique > 1) et de maximiser les impacts positifs envers l'écosystème (empreinte écologique neutre ou <1). Cette approche peut aussi introduire l’idée de nécessité de remboursement solidaire de la dette écologique, ou de décroissance soutenable.
 
-->
Tiamaniere eblas enkonduki la nocion pri solidara repago de la ekologia ŝuldo aŭ pri eltenebla malkresko.
 
==Grandeco==
* [http://www.zeroges.com/fr/calculatrice_empreinte_carbone.html ZéroGES - kebeka kalkulilo por la karbona premsigno]
 
 
<!----
;Referencoj
{{Referencoj}}
 
[[Kategorio:Ekologio]]
13 554

redaktoj