Atlango: Malsamoj inter versioj

706 bitokojn aldonis ,  antaŭ 15 jaroj
e
Formato
e (Formato)
Lingvo '''Atlango''' estas evoluinta formo de [[Eŭrolango]] proponita de pola verkisto loĝanta en Svedio - [[Richard A. AntoniusANTONIUS]]. Ĝi estas klare [[esperantidoj|esperantido]], anstataŭ "EurolangoEŭrolango" kiu estis stranga miksaĵo de [[Esperanto]], [[Angla lingvo]] kaj [[Interlingvao]].
 
==Gramatiko==
 
===Prononco===
 
Malsamas al Esperanto:
 
C''c''=ĉ; J''j=''ĝ; Q''[[q]]''=kŭ; Y''[[y]]''=j; W''[[w]]''=ŭ; X''[[x]]''=ŝ; ZH''[[zh]]''=ĵ.
 
La akcento falas ofte en la antaŭlasta silabo, sed estas kelkaj vortoj kun akcento sur la lasta silabo, kiam la vorto finas per ''-all'', stilistika nedeviga finaĵo por adjektivoj kaj adverboj.
 
"InEn poezyopoezio leoni podarajtas uzi [[apostrofo]]n zamanstataŭ subestantivasubstantiva finadofinaĵo ''-o'', kiel en Esperanto: ''Dom´'' , ''hem´'' , ''popol´'' , ''sol´"''.
 
===Morfologio===
 
====Substantivoj====
==Morfologio==
La substantivoj finas per ''-o'', adjektivoj per ''-a'' , adverboj per ''-e'' (aŭ ''-all'' pro stilistikajstilaj kialoj). Male al [[Ido]], Artlango uzas la finaĵon -j (skribata ''-y'') kaj ne ''-s'' kiel pluralon. Adjektivoj ne varias en pluralo.
 
Atlango havas nedevigan objektan akuzativon[[akuzativo]]n ''-n'' kiel Ido, kaj konservis la elegantan direktan akuzativon ''-en''. Ekzemploj: ''mi la pordon vida'', sed ''mi vida la pordo'' ("mi vidas la pordon"); ''Mi akompo Tu al la stasyo'' (Mi"mi akompanos vin al stacio"), '''Mi akompo Tu stasyon'' (Mi"mi akompanos vin stacion") aŭ
La substantivoj finas per -o, adjektivoj per -a , adverboj per -e(aŭ -all pro stilistikaj kialoj). Male al [[Ido]], Artlango uzas la finaĵon -j (skribata -y) kaj ne -s kiel pluralon. Adjektivoj ne varias en pluralo.
''Mi akompo Tu la stasyen'' (Mi"mi akompanos vin stacien"). Oni povas uzi la vorteto ''on'' anstataŭ ''-n'' por indiki akuzativon: ''Yagando on drakoy'' (ĉasante drakojn).
 
====Verboj====
Atlango havas nedevigan objektan akuzativon -n kiel Ido, kaj konservis la elegantan direktan akuzativon -en. Ekzemploj: ''mi la pordon vida'', sed ''mi vida la pordo'' (mi vidas la pordon); ''Mi akompo Tu al la stasyo'' (Mi akompanos vin al stacio), '''Mi akompo Tu stasyon'' (Mi akompanos vin stacion) aŭ
Verbaj infinitivoj kaj pasinta tempo finas per ''-i'': ''esti'' = "esti" aŭ "estis". La estanta tempo finas per ''-a'' (kiel la adjektivo): ''ama'' = "amas" aŭ "ama". La estonta tempo finas per ''-o'' (kiel la substantivo): "amo" = "amos" aŭ "amo". Estas tri formoj por imperativo: 1) -es; 2) je la pura radiko; 3) je la vorteto Ke, ekzemple: Dares, Dar, Ke dar = "donu". Krom tiuj tempoj, estas ankaŭ la perfekta futuro (-os), la perfekta pasinta (-is) kaj la perfekta kondiĉa (-us): Daros (estos doninto); Daris (estis doninto); Darus (estus doninto).
''Mi akompo Tu la stasyen'' (Mi akompanos vin stacien). Oni povas uzi la vorteto ''on'' anstataŭ -n por indiki akuzativon: ''Yagando on drakoy'' (ĉasante drakojn).
* ''-es'';
* je la pura radiko;
* je la vorteto ''Ke''
Ekzemple: Dares, Dar, Ke dar = "donu".
 
Krom tiuj tempoj, estas ankaŭ la perfekta futuro (''-os''), la perfekta pasinta (''-is'') kaj la perfekta kondiĉa (''-us''): ''Daros'' ("estos doninto"); ''Daris'' ("estis doninto"); ''Darus'' ("estus doninto").
 
====Pronomoj====
----
Personaj pronomoj: ''mi''= mi; ''ti''= [[ci]]; ''li''= [[ri]] (neŭtra tria persona pronomo); ''hi''= li (vira); ''xi''= ŝi; ''ci''= ĝi; ''to''= ĝi; ''mu''= ni; ''tu''= vi; ''lu ''= ili (homa); ''cu''= ili (nehoma); ''lu''= ili (nehoma); ''se''= si; ''le''= oni. Oni povas anstataŭigi "''xi"'' per "''teno"'' kaj "''ci"''"''to"'' per "''tado"''. Oni povas emetimeti ''e-'' antaŭ pronomo por [[eŭfonio]] (''emi'', ''etu'', ktp.). Por formi posesivon, oni aldonis ''-r'': ''mir''= "mia", ''tur''= "via", ktp, aŭ ''-ra'' pro eŭfonio (''mira'', ''tura'', ktp.), aŭ ''-stra'' (''mistra'', ''tustra'') pro enfazoemfazo.
Verbaj infinitivoj kaj pasinta tempo finas per -i: ''esti'' = "esti" aŭ "estis". La estanta tempo finas per -a (kiel la adjektivo): ''ama'' = "amas" aŭ "ama". La estonta tempo finas per -o (kiel la substantivo): "amo" = "amos" aŭ "amo". Estas tri formoj por imperativo: 1) -es; 2) je la pura radiko; 3) je la vorteto Ke, ekzemple: Dares, Dar, Ke dar = "donu". Krom tiuj tempoj, estas ankaŭ la perfekta futuro (-os), la perfekta pasinta (-is) kaj la perfekta kondiĉa (-us): Daros (estos doninto); Daris (estis doninto); Darus (estus doninto).
----
Personaj pronomoj: mi= mi; ti= ci; li= [[ri]] (neŭtra tria persona pronomo); hi= li; xi= ŝi; ci= ĝi; to= ĝi; mu= ni; tu= vi; lu = ili (homa); cu= ili (nehoma); lu= ili (nehoma); se= si; le= oni. Oni povas anstataŭigi "xi" per "teno" kaj "ci" aŭ "to" per "tado". Oni povas emeti e- antaŭ pronomo por eŭfonio (emi, etu, ktp.). Por formi posesivon, oni aldonis -r: mir= mia, tur= via, ktp, aŭ -ra pro eŭfonio (mira, tura, ktp.), aŭ -stra (mistra, tustra) pro enfazo.
----
Definita artikolo "La" sed estas averto, "homoj al kiuj la uzo de artikolo oferas difikulton, povas, en unuaj tempoj, tute ne uzi ĝin". Kaj, mirinde, "in poezyo le poda uzi formoy ple korta: l´
di la popolo- dil´ popol´, de la domo- del´ dom´,
- aw simple ne uzi ta artiklo!"
-------
Atlango havas artfaritajn korelativojn:
 
====Artikolo====
Definita artikolo "La"''la'' sed estas averto, kiel en [[Fundamento de Esperanto]], "homoj al kiuj la uzo de artikolo oferasofertas difikulton, povas, en unuaj tempoj, tute ne uzi ĝin". Kaj, mirindeen poezio, "inoni poezyopovas leuzi podala uzipli formoymallonga pleformo korta''l´'': l''di la popolo- dil´ popol´, de la domo- del´ dom´'', - aŭ simple ne uzi la artiklo.
 
====Korelativoj====
Atlango havas artfaritajn korelativojn:
 
''Q-'' demandaj kaj rilataj
 
''ALG-'' nedefinitaj
Q- demandaj kaj rilataj
''T-'' montraj
ALG- nedefinitaj
T- montaj
'''modo''' ''-e'':
''qe?'' - kiel
''alge'' - iel
''te'' - tiel
'''loko''' ''-ey'':
''qey?'' - kie?
''algey'' - ie
''tey-ĉi'' - tie
''trey'' - tie
'''tempo''' ''-em'':
''qem?'' - kiam?
''algem'' - iam
''tem'' - tiam
'''kaŭzo''' ''-el'':
''qel?'' - kial?
''algel'' - ial
''tel'' - tial
'''kvanto''' ''-er'':
''qer?'' - kiom?
''alger'' - iom
''ter'' - tiom
'''direkto''' ''-en'':
''qen?'' - kien?
''algen'' - ien
''ten'' - tien
''TR-'' montra (ĉi, proksima)
 
''C -'' kolektiva
TR-montra (ĉi, proksima)
''N -'' negativa
C -kolektiva
N -negativa
'''modo''' ''-e'':
''tre'' - ĉi tiel
''ce'' - ĉiel
''ne'' - neniel
'''loko''' ''-ey'':
''trey'' - ĉi tie
''cey'' - ĉie
''ney'' - nenie
'''tempo''' ''-em'':
''trem'' - ĉi tiam
''cem(e)'' - ĉiam
''nem(e)'' -neniam
'''kaŭzo''' ''-el'':
''trel'' - ĉi tiel
''cel'' - ĉiel
''nel'' - neniel
'''Kvanto''' ''-er'':
''cer'' - ĉiom
 
''ner'' - neniom
cer-ĉiom
ner - neniom
'''direkto''' ''-en'':
''tren'' - ĉi tien
''cen'' - ĉien
''nen'' -nenien
 
=Ekzempletoj=
 
==Ekzempletoj==
"La ideo pri mondoliteraturo qan Herder kay Goethe konseptis cefe el vidopunto di arto, aqeris naw el la vidopunto di la syenso mem ple grana importento.
:''La ideo pri mondoliteraturo qan Herder kay Goethe konseptis cefe el vidopunto di arto, aqeris naw el la vidopunto di la syenso mem ple grana importento. Nam el la komuna posesadoy di la homajo no esta te ver universall kay internasyall qe syenso. Ma ca komunikando kay propagando di la syenso uza moyengo di la lango kay do internasejo di la syenso nerezisteble postula internasejo di lango. Si mu konsideros, ke oje multa syensala verkoy, spesyale lernobukoy, translangatas in deko-du aw ple de alya langoy, do mu komprinos, qe groza qanto de laboro podu esti sparata, si bukoy cey in la mondo estodu komprinata te jenerale qe eksemple musiknotoy aw logaritma tabeloy."''
'''Traduko''':
:La ideo pri mondliteraturo, kiun [[Herder]] kaj [[Goethe]] konceptis ĉefe el la vidpunkto de la arto, akiris nun el la vidpunkto de la scienco multe pli gravan signifon. Ĉar el la komunaj posedaĵoj de la homaro, neniu estas tiel vere ĝenerala kaj internacia kiel la scienco. Sed ĉiu komunikado kaj disvastigado de la scienco uzas la helpilon de la lingvo kaj tial la internacieco de la scienco nerezisteble postulas la internaciecon de la lingvo. Se ni konsideras, ke nuntempe kelkaj sciencaj verkoj, precipe lernolibroj, estas tradukitaj en dek du au pli da fremdaj lingvoj, tiam ni komprenas, kiom granda kvanto da laboro povus esti ŝparata, se libroj ĉie en la mondo povus esti tiel ĝenerale komprenataj kiel ekzemple la muziknotoj aŭ logaritmaj tabeloj.
 
La ideo pri mondliteraturo, kiun Herder kaj Goethe konceptis ĉefe el la vidpunkto de la arto, akiris nun el la vidpunkto de la scienco multe pli gravan signifon.
Ĉar el la komunaj posedaĵoj de la homaro, neniu estas tiel vere ĝenerala kaj internacia kiel la scienco. Sed ĉiu komunikado kaj disvastigado de la scienco uzas la helpilon de la lingvo kaj tial la internacieco de la scienco nerezisteble postulas la internaciecon de la lingvo. Se ni konsideras, ke nuntempe kelkaj sciencaj verkoj, precipe lernolibroj, estas tradukitaj en dek du au pli da fremdaj lingvoj, tiam ni komprenas, kiom granda kvanto da laboro povus esti ŝparata, se libroj ĉie en la mondo povus esti tiel ĝenerale komprenataj kiel ekzemple la muziknotoj aŭ logaritmaj tabeloj.
----
 
 
 
 
Aliaj Ekzempletoj:
 
===Aliaj ekzempletoj===
*''La maristoy abandini la brulanta navyo'' (La maristoj forlasis la brulantan ŝipon);
*''Sobre totyo, Tu esteba forta'' (Antaŭ ĉio, vi devas esti forta);
*''Mi astina de alkoholo'' (Mi abstinas alkoholon);
*''Mi ne akseptoda la dogmo di ta Eklesyo'' (Mi ne povas akcepti la dogmon de tiu Eklezio);
*''Mi akseptis ke Tu prava'' (Mi akceptis, ke vi pravas);
*''Xi akyusis hi pri la klepto di xir auto'' (Ŝi akuzis lin pri la rabo de ŝia auto);
*''Mi kostoma dormis tarde'' (Mi kutimas dormi malfrue);
*''To esta la simbolo kay la flago di Atlango kay di Atlangista mobando totyemonda'' (Tio estas la simbolo kaj la flago de Atlango kaj de Atlangista movado tutmonda).
 
===Plia ekzemplo===
----
:''La lango Atlango esta la nova propondo di neutrala, lango internasya bazita
 
Provu vi mem traduki:
 
 
''La lango Atlango esta la nova propondo di neutrala, lango internasya bazita
sur la cefa langoy di Europo, cefa langoy konstruktita kay la lango Latina.
Atlango esta la lango angloromaneska.
tambe sen inspiri pe Esperanto, Ido kay Interlingua...''
 
==Ekstera ligo==
=Eksteraj ligoj=
*[http://vido.net/atlango/ Retejo pri Atlango] (en atlanga kaj angla)
 
[[kategorio:esperantidoj]]
2 110

redaktoj