Germana Esperantisto: Malsamoj inter versioj

1 294 bitokojn aldonis ,  antaŭ 13 jaroj
Mi transprenis tien ĉi parton de la artikolo Möller & Borel de Vikipediisto:Illuminatus.
e
(Mi transprenis tien ĉi parton de la artikolo Möller & Borel de Vikipediisto:Illuminatus.)
[[Enciklopedio de Esperanto - G|EdE-G]]
 
[[Image:1905-01-ge-front.jpg|thumb|right|''Germana Esperantisto'', januaro 1905]]
'''Germana Esperantisto''' estis germana Esperanto-gazeto.
 
Kvankam '''Germana[[La Esperantisto]]'''. Kvankam La E-isto ([[Nurenbergo|Nürnberg]]) en siaj unuaj tri n-rojnumeroj (sept.-dec.de septembro ĝis decembro 1889) kaj Der ''[[DeutscheDer deutsche Esperantist]]'' (aldono al ''[[Revuo Int.Internacia]]'' en [[Bystřice-Hostýn]], nov.de novembro 1902-jan. ĝis januaro 1903) enhavis germanlingvajn partojn, tamen la unua prop.propaganda gazeto por [[Germanujo]] estis GE,''Germana la sola E-a gazeto el tiuj fruaj tempoj, kiu ĝis hodiaŭ tute regule aperasEsperantisto.'' GE devenis el la pure propagandaj "[[Esperantistische Mitteilungen]], E-al Sciigoj, Organ der E-isten Gruppe [[Berlino|Berlin]]", red. [[Jean_Borel|Jean Borel]], eld. kaj presejo [[Möller & Borel]], [[Berlin]]" entute 10 n-roj. de febr.-dec. 1904 kun 56 p. 24x16. En jan. 1905 la titolo ŝanĝiĝis en "GE, E-aj sciigoj por germanlingvanoj", kaj de nun ĝi ankaŭ enhavis kelkajn lit. paĝojn. De jan. 1907 GE fariĝis oficiala organo de [[GES]] (de junio 1909 [[Germana_Esperanto-Asocio|GEA]]). Ĝis julio 1914 kaj de jan. 1921-dec. 1926 ĝi havis specialan, parte bele kolori-gitan kovrilon.
 
''Germana Esperantisto'' devenis el la pure propagandaj ''[[Esperantistische Mitteilungen]] (Esperantaj sciigoj),'' kiuj estis organo de la esperantista grupo en [[Berlino]]. Tiun gazeton redaktis [[Jean Borel]]; ĝin presis kaj eldonis [[Möller & Borel]]. Aperis entute 10 numeroj de februaro ĝis decembro 1904 kun 56 paĝoj (24 cm x 16 cm).
Red. 1905-junio 1907 [[Jean Borel]], julio 1907-sept. 1908 d-ro Liesche okt. 1908-apr. 1910 [[Jean Borel]], majo 1910-okt. 1914 [[Friedrich Wilhelm Ellersiek]] ĉiuj en [[Berlino|Berlin]], okt. 1914-marto 1922 F. kaj H. Ader en [[Dresdeno|Dresden]], apr. 1922-sept. 1923 Ellersiek, okt. 1923-dec. 1926 [[Arnold_Behrendt|Arnold Behrendt]], jan. 1927-dec. 1929 A. Schwarz, post jan 1930 [[Georg_Habellok|G. Habellok]].
 
En januaro 1905 la titolo ŝanĝiĝis en ''Germana Esperantisto, Esperantaj sciigoj por germanlingvanoj.'' Jean Borel konfirmis sian starpunkton eviti politikajn kaj religiajn temojn kaj konservi la unuecon de la lingvo. La gazeto estis grava paŝo al komuna germana organizaĵo de esperantistoj. Ĝi servis kiel ligilo de grupoj kaj unuopaj esperantistoj, informis pri novaj eldonoj, pri eventoj en la germana kaj internacia Esperanto-movadoj, donis argumentojn por varbado kaj materialojn por perfektiĝi en la lingvo. Literatura parto kaj faktekstoj nun aldoniĝis.
Ĉar la legantaro kreskis kaj la loko disponebla en GE ne permesis enmeti multan literaturon, oni aldonis de jan. [[1907 ]]specialan lit. aldonon Liberaj Horoj kun tekstoj, kiuj konvenis por E-aj kursoj. De jan [[1910 ]]L. H. devis ĉesi kiel speciala aldono kaj fariĝis parto en E. Sed jam en jan. 1911 L. H. estis memstarigita sub la titolo [[La Instruanto]], kiu enhavis precipe interesan materialon por kursoj. Dum 1911 la abonantaro de GE multe kreskis, samtempe oni havis la deziron tute forpreni la literaturon en ĝi. Do oni kreis ekde jan. 1912 du eldonojn de GE-eld. A kiel propagandan kaj eld. B (kiu samtempe enprenis "[[La Instruanto]]"-n) kiel literaturan. Pro la malfacilaĵoj dum la [[Unua_mondmilito|mond-milito]] oni ĉesigis ĉiun praktikan kaj bonan aranĝon kaj de jan. [[1920 ]]aperis denove nur unu sola eldono. De okt./nov. 1923-dec. 1926 kaj de jan. 1932 estis akceptata kiel parto de GE [[Esperanto-Praktiko|E-Praktiko]]) v. Nombro de paĝoj de 1905 ĝis fino de 1932: 6796.
 
[[Paul_Friedrich_Wilhelm_Tarnow|P. Tarnow]].
Borel per sia redaktora laboro por ''Germana Esperantisto'' grave kontribuis, ke en 1906 efektive [[Germanlingva Esperantista Societo]] (GES) estis fondita dum la 1-a [[Germana Esperanto-Kongreso]] en [[Braunschweig]]. La gazeto ''Germana Esperantisto'' nun estis la organo de GES, kiu en 1909 ŝanĝis sian nomon al [[Germana Esperanto-Asocio]]. Borel priskribis sian sintenon poste: „Mi mem rifuzis, akcepti ian oficon en la komitato pro personaj kaj sanecaj motivoj, sed mi gardis la redaktadon de ''Germana Esperantisto,'' kiu fariĝis oficiala organo.“
 
Ĝis julio 1914 kaj de januaro 1921 ĝis decembro 1926 ĝi havis specialan, parte bele kolorigitan kovrilon.
 
Redaktis
* de 1905 ĝis junio 1907 [[Jean Borel]], Berlino,
* de julio 1907 ĝis septembro 1908 d-ro [[Otto Liesche]], Berlino,
* de oktobro 1908 ĝis aprilo 1910 denove Jean Borel,
* de majo 1910 ĝis oktobro 1914 [[Friedrich Wilhelm Ellersiek]], Berlino,
* de oktobro 1914 ĝis marto 1922 [[Friedrich Ader]] kaj [[H. Ader]] en [[Dresdeno]],
* de aprilo 1922 ĝis septembro 1923 denove Friedrich Wilhelm Ellersiek,
* de oktobro 1923 ĝis decembro 1926 [[Arnold Behrendt]],
* de januaro 1927 ĝis decembro 1929 A. Schwarz,
* post januaro 1930 [[Georg Habellok]].
 
Ĉar la legantaro kreskis kaj la loko disponebla en GE''Germana Esperantisto'' ne permesis enmeti multan literaturon, oni aldonis de jan.januaro [[1907 ]]specialan lit.literaturan aldonon ''Liberaj Horoj'' kun tekstoj, kiuj konvenis por E-ajEsperantaj kursoj. De janjanuaro [[1910 ]]L.''Liberaj H.Horoj'' devis ĉesi kiel speciala aldono kaj fariĝis parto en E. Sed jam en jan.januaro 1911 L.''Liberaj H.Horoj'' estis memstarigitamemstarigitaj sub la titolo ''[[La Instruanto]],'' kiu enhavis precipe interesan materialon por kursoj. Dum 1911 la abonantaro de GE''Germana Esperantisto'' multe kreskis, samtempe oni havis la deziron tute forpreni la literaturon en ĝi. Do oni kreis ekde jan.januaro 1912 du eldonojn de GE-eld.''Germana Esperantisto'' – eldonon A kiel propagandan kaj eld.eldonon B (kiu samtempe enprenis "[[''La Instruanto]]"-nInstruanton'') kiel literaturan. Pro la malfacilaĵoj dum la [[Unua_mondmilito|mond-militounua mondmilito]] oni ĉesigis ĉiuntiun praktikan kaj bonan aranĝon kaj de jan.januaro [[1920 ]]aperis denove nur unu sola eldono. De okt.oktobro/nov.novembro 1923-dec. ĝis decembro 1926 kaj de jan.januaro 1932 estis akceptata kiel parto de GE ''[[Esperanto-Praktiko|E-Praktiko]])'' v.estis Nombroakceptata dekiel paĝojparto de 1905 ĝis fino de 1932:''Germaana 6796Esperantisto.''
 
Nombro de paĝoj de 1905 ĝis fino de 1932: 6796.
 
''Germana Esperantisto'' ĉesis aperi en 1935.
 
[[Kategorio:Germanaj gazetoj]]
[[Kategorio:Esperanto-gazetoj]]
 
{{EdE|G}}