Tuba: Malsamoj inter versioj

4 387 bitokojn aldonis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
(Nova paĝo: {{Positionskarte |Senegal |label= |lat_dir = N | lat_deg = 14 | lat_min = 51 | lat_sec = 48 |lon_dir = W | lon_deg = 15 | lon_min = 52 | lon_sec = 34 |position=right |width=250 ...)
 
[[Dosiero:Mosquee de touba.jpg|thumb|Islama preĝejo en Tuba]]
 
[[Dosiero:Touba moschee.jpg|thumb|right|300px|La Granda Moskeo ku la alta minareto]]
'''Tuba''' estas urbo en la okcidento de la okcident-afrika lando [[Senegalio]]. Ĝi situas en la regiono [[Diourbel (Region)|Diourbel]] ĉ. 150 km oriente de [[Dakaro]].
'''Tuba''' aŭ en la originala franca '''Touba''' estas urbo de centra [[Senegalio]] je ĉirkaŭ 150 km oriente de [[Dakaro]]. Ĝi havas ĉirkaŭ 529,176 loĝantoj kaj estas sankta urbo de [[Muridismo]] kaj la entombeja loko de ties fondinto, Ŝeiĥ [[Amadou Bamba]]. Proksime al ties tombo staras granda [[moskeo]], finita en [[1963]]. Ĝi situas en la regiono [[Diourbel (Region)|Diourbel]].
 
Tuba estas la centro de la [[Muridijo|Muridijanoj]] en Senegalio. Ĝin fondis dum la 19-a jarcento la religia gvidanto [[Ahmadou Bamba]], kies tombejo troviĝas ĉi tie. Ekde la [[1960-aj jaroj]] la urbo kreskegis kaj atingis en la jaro 2005 ĉ. 428.000 loĝantojn. Ekkonilo de la urbo estas la [[minareto]] de la centra moskeo, la plej granda islama preĝejo en [[Afriko]].
 
 
Ekde la 1960-aj jaroj la urbo kreskegis kaj tenis en la jaro 2005 ĉ. 428.000 loĝantojn. Ekkonilo de la urbo estas la [[minareto]] de la centra moskeo, la plej granda islama preĝejo en afriko.
==Historio==
Ŝeiĥ Amadu Bàmba Mbàkke, komune konata kiel Ŝeiĥ Amadou Bamba ([[1853]]-[[1927]]), estas la supozata fondinto de Tuba sub granda arbo kiam, en momento de transcendo, spertis kosman vidaĵon de lumo. En [[araba]], ''ţûbâ'' signifas "feliĉon" aŭ "ĝuon" kaj sugestas dolĉajn plezurojn de eterna vivo en la alia mondo. En [[Islam]]a tradicio, ''Ţūbâ'' estas ankaŭ la nomo de la arbo de la Paradizo. En [[Sufiismo]], tiu simbola arbo reprezentas deziron de [[Spiriteco|spirita]] perfekto kaj proksimeco al [[Dio]].
 
Amadou Bamba fondis Tuban en [[1887]]. La [[sankta urbo]] restis eta, izolita loko en natura regiono ĝis liaj morto kaj entombigo en lo loko de la nuntempa Granda Moskeo, post 40 jaroj. La Granda Moskeo eestis fine finita en [[1963]], kaj ekde ties inaŭguro la urbo kreskiĝis rapidege: el malpli da 5,000 loĝantoj en [[1964]], la populacio estis oficiale kalkulita kiel ĉirkaŭ 529,000 en [[2007]]. Kune kun la najbara urbo de [[Mbaké]] (fondita de la praavo de Bamba en [[1796]]), la Murida [[Kunurbejo]] estas la dua plej granda urba areo de [[Senegalio], post la ĉefurba regiono de [[Dakaro]].
 
==[[Muridismo]]==
Tuba estas la [[sankta urbo]] de Muridismo. Ŝeiĥ Amadu Bàmba, la plej fama [[Sufiismo|sufiista]] de Senegalio, estis pli ol spirita majstro; li opiniis, ke li havas socialan komision, nome rehavi la senegalian socion el [[Franca Okcidenta Afriko|kolonia]] alieneco kaj returni ĝin al la "Rekta vojo" de [[Islamo]]. La urbo de Tuba ludis gravan rolon en ambaŭ postuloj. Vivo en Tuba spertas la hegemonion de la islamaj practiko kaj lernosistemo. Ĉefa ĉiujara pilgrimado, nomita la ''Granda Magalo'', allogass inter 1 kaj 2 milionojn de homoj el la tuta Senegalio kaj najbaraj landoj kaj de tiom malproksime kiom de [[Eŭropo]] kaj [[Ameriko]]. Aliaj pilgrimadoj okazas laŭ la jaro.
 
Por Muridoj, Tuba estas sankta loko, protektita de korupto de la nereligia mondo. En la urbo estas malpermesitaj [[alkoholo]] kaj [[tabako]], ludado, muziko kaj dancado. La Muridoj havas absolutan kontrolon super ilia "ĉefurbo," ĝis ekskludo de kutimaj civilaj kaj administraj servoj. La urbo konsistigas administre aŭtonoman zonon kun speciala leĝa statuso ene de [[Senegalio]]. Tio inkludas edukadon, sanon, akvoprovizo, publikaj laboroj, administrado de merkatoj, terposedo kaj disvolviĝo.
 
==Granda Moskeo==
[[Image:Touba moschee2.jpg|thumb|left|150px|Interno de [[moskeo]] en Tuba.]]
 
En la kerno de la murida sankta urbo staras la Granda Moskeo, supozata unu el la plej grandaj en [[Afriko]]. Ekde ĝis kompletiĝo en [[1963]] ĝi estis plu pligrandigita kaj plibeligita. La [[moskeo]] havas kvin minaretojn kaj tri grandajn kupolojn kaj estas la loko kie Amadu Bamba, fondinto de Muridismo, estis antombigita. La centra [[minareto]] de la moskeo (87 m alta), estas unu el la plej fama monumentoj de Senegalio.
 
Najbare de la moskeo estas la [[Maŭzoleo]]j de la filoj de Amadu Bamba, la [[kalifo]]j de Muridismo. Aliaj gravaj institucioj en la centro de la sankta urbo inkludas [[biblioteko]]n, la Kalifejon, sanktan dankoputon kaj [[tombejo]]n. Ŝeiĥ Bara Mbaké, la nuntempa estro de la Muridoj, estas la sesa kalifo de la Muridismo kaj la unua kiu ne estas filo de Amadu Bamba. Kiel siaj antaŭuloj, li loĝas en la granda komplekso ĉe la ĉefa placo antaŭ la Moskeo.
 
==Vidu sankaŭ==
* [[Muridismo]]
* [[Islamo en Senegalio]]
 
==Referencoj==
*Guèye, Cheikh. 2002. ''Touba: La capitale des Mourides''. Paris: Karthala.
*Ross, Eric S. 1995. "Touba: a spiritual metropolis in the modern world," ''Canadian Journal of African Studies'' 29.2.
*Ross, Eric S. 2006. ''Sufi City: Urban Design and Archetypes in Touba''. Rochester: University of Rochester Press.
<br />
 
==Eksteraj ligoj==
{{Commons|Category:Touba, Senegal|Touba}}
*[http://www.alovelyworld.com/webseneg/htmgb/touba.htm Bildoj de Tuba]
*[http://www.alazhartouba.org alazhartouba.org]
 
 
[[kategorio:Islamo]]
[[kategorio:Sanktaj urboj]]
[[kategorio:Senegalio]]
 
<gallery>
 
[[Kategorio:Urbo en Senegalio]]
[[kategorio:Islamo]]
[[kategorio:Sanktaj urboj]]
[[kategorio:Senegalio]]
 
[[de:Touba]]
201 043

redaktoj