Béla Balázs: Malsamoj inter versioj

15 bitokojn aldonis ,  antaŭ 17 jaroj
korektetoj
(+de)
(korektetoj)
'''BALÁZS Béla''' (balAĵ bEla) ([[4-a de aŭgusto]] [[1884]], [[Szeged]] – [[17-a de majo]] [[1949]], [[Budapeŝto]]), naskiĝis kiel Herbert BAUER, estis [[hungarojHungario|hungara]]-[[judoj|juda]] filmkritikisto, filmestetikisto, verkisto kaj [[poeto]] (aŭtoro de secesiaj poemoj, rakontoj).
 
Li patro estis instruisto BAUER Simon. BALÁZS Béla jam fruaĝe (lernej-aĝe) verkis poemojn kiuj aperis en la Szegedi Napló (Szeged-a Gazeto)
 
Li studis hungaran kaj germana lingvon en la universitato. Li laboris inetrinter 1903- kaj 1918 kiel bibliotekisto de la Ĉefurba Pedagogia Biblioteko. Dumtempe li akiris sitpendion en 1906 por viziti Berlinon kaj Berlinon. En 1909 li doktoriĝis pri filologo, poste mallongtempe instruis.
 
Liaj verkoj ''Doktor Széppál Margit'' (dramo) kaj la poemaro ''A vándor énekel'' (Kantas la migranto) alportis por la rekonon en la hungara literaturo. Li apartenis al la grupo [[Okcidento (hungara literaturo)|Okcidento (Nyugat hungare]] kaj li iĝis amiko de [[ADY Endre]].
 
Li estis ano de la verkista direktorio dum la [[Hungara Sovetrespubliko]], li estris, direktis aratjn , literaturajn, teatrajn aferojn.
 
Li devis soldatservi dum la unua mondmilito. Kiel ruĝ-soldato en 1919 li batalis ĉe Rakamaz. Post la renverso de la Sovetrespubliko, li fuĝis al Vieno, kie li verkis por la Bécsi Magyar Ujság (Viena Hungara Gazeto) kaj poste iĝis kunlaboranto de la gazeto ''Der Tag'' (La tago). Tie li ekokupiĝis pri filmestetiko, filmkritiko. Lia unua filma aldono la filmestetika libro ''Der Sichtbare Mensch'' (La videbla homo) (1924), kiun li verkis en Vieno kaj kiu helpis fondi la germanan teorion "filmo estas lingvaĵo", kiu influis ankaxu [[Sergej EISENSTEIN]] kaj [[Vsevolod PUDOVKIN]].
 
Poste, li verkis por kaj helpis la unuan fimon de [[Leni RiefenstahlRIEFENSTAHL]] , ''Das Blaue Licht'' (La blua lumo) (1932).
 
Li verkis la teksolibrojn de tiuj opero (La Fortikaĵo de la blubarba Princo) kaj dancludo (La Reĝido Skulptita el Ligno), kiuj estis sukcesaj provoj simbolismo-direktaj de la moderna dramo. Ili estis akomponitaj de [[Béla BARTÓK]].
 
Li skribis la tekstolibron de la esperantigita filmo '''[[Ie en Eŭropo]]'''. Tiu filmo unu el liaj plej konataj verkoj. La esperantistoj povis ĝui tion per la bonega traduko de [[Imre SZABÓ Imre]]. BALÁZS verkis ankaŭ fabelojn por edifi la junularon.
 
 
En 1949 li ricevis la plej altan artan distingon en [[Hungario]], la [[Kossuth-premio]]n. Postmorte oni fondis la [[Premio BALÁZS Béla|Premion BALÁZS Béla]] en 1958 por distingi elstarajn kinejajn artistojn.
 
 
 
En 1949 li ricevis la plej altan artan distingon en [[Hungario]], la [[Kossuth-premio]]n. Postmorte oni fondis la [[Premio BALÁZS Béla|Premion BALÁZS Béla]] en 1958 por distingihonorigi elstarajn kinejajn artistojn.
 
==La sep reĝidoj==
 
En 1970 aperis en Esperanto '''La sep reĝidoj''', [[fabelo]] de Béla BALÁZS. Ĝin tradukis Éva Farkas-Tatár. Ilustris: Ádám Würtz, eldonis Hungara Esperanto-Asocio. Budapeŝto. (273x169 mm, 20 paĝoj)
 
La fabela temo: en karusel-palaco samtempe vivas reĝo kaj reĝino. Ili havas sep orharajn reĝidojn. Ili vivas en idilia medio, en la ĝardeno troviĝas pilkoarboj kaj aliaj arboj produktantaj sukeraĵojn kaj ĉokoladojn. La plej obeemaj filetoj-reĝidoj de la mondo eĉ ne konjektas, ke malbona sorĉistino kovas kverelon inter ili.
Sennoma uzanto