Kriptologio: Malsamoj inter versioj

40 bitokojn forigis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
''Malĉifrado'' (denove, iam nomita ''malkodigo''), estas la dorsflanka procezo, reakiranta la fontan tekston reen de la ĉifrita teksto. La termino ''cifero'' estas iam uzita anstataŭ ''ĉifro,'' kaj simile ''enciferigi'' ''cifeoteksto'', kaj tiel plu, kvankam tiu uzado jam iĝas malofta en teknika literaturo en la lastaj du jardekoj.
 
''Ĉifro'' estas aro de [[algoritmo]]j por ĉifrado kaj malĉifrado. La ĝusta operacio de ĉifro estas normale regita per [[ŝlosilo (ĉifriko)|''[[elĉifrigilo'']]'' — sekreta peco de informo, kiu grave uzatas dum kiam la ĉifra algoritmo laboras. La termino ''ĉifrosistemo'' estas ofte uzata por nomi ĉifron, kune kun maniero por generi la elĉifrigilon, aparte por publik-ŝlosilajn teknikojn (vidi pli sube).
 
En ordinara parolado, (sekreto) "kodo" estas ofte uzita sinonimoe kun "[[ĉifro]]". En ĉifriko, tamen, la termino havas specifan signifon. "[[Kodo]]" estas metodo kiu engaĝas anstataŭigi unuon de fonta teksto, tipe signifaj vortoj aŭ frazoj kun koda vorto (ekzemple, "<tt>poma torto</tt>" anstataŭas la frazeron "<tt>ataki je krepusko</tt>"). Kodoj estas ne plu uzataj en serioza ĉifrosistemoj ĉar la plej bonaj ĉifroj estas pli praktikaj kaj fiksaj, sed kodoj estas gravaj en la moderna studo de la[[korektado kaj detekto de eraroj|eraro-korektado]].
Ĉifritajn tekstojn produktitajn per tiuj klasikaj ĉifroj rivelas statistikan informon pri la fonta teksto, kiu estas utiligebla por ilin rompi. Post la araba malkovro de [[frekvenca analitiko]] (ĉ. 1000), proksime ĉiuj tiaj ĉifroj iĝis plimalpli facile legebla por informita atakanto. Klasikaj ĉifroj ankoraŭ ĝuas popularecon hodiaŭ, kvankam plejparte kiel [[enigmo]]jn (vidu [[kriptogramo]]). Ĉifroj restis neimunaj al ĉifranalitiko per tiu tekniko ĝis la invento de la plurlitera ĉifro far Leon Battista Alberti, en [[1467]], en kiu malsamaj partoj de la mesaĝo devus esti ĉifrita malsame. En la plurlitera ĉifro de Vigenère, ekzemple, ĉifrado estas plenumita per uzado de ''ŝlosila vorto'', kaj malsamaj literoj estas koditaj malsame depende de tio sur kiu litero de la ŝlosila vorta ĝi kune laŭliniiĝas. Malgraŭ tiu plibonigo, plurliteraj ĉifroj estis ankoraŭ parte neimunaj al frekvencaj analitikaj teknikoj.
 
Kvankam frekvenca analitiko estis tre potenca tekniko, ĉifriko estis ankoraŭ efika en praktiko, kiel en multaj okazoj, la ĝirato de enĉifrita mesaĝo devus ne scii la teknikon uzitan por ĝin krei. Kvankam povas funkcii, estis agnoskita en la [[19-a jarcento]], ke ĉi tiu estis ne la ideala aferstato: principe, bona ĉifro devus ankoraŭ esti forta se la antagonisto scias la ĉifron mem; la [[ŝlosilo (ĉifriko)|elĉifrigilo]] devus prezenti ĉiun informon nekonatan al la antagonisto. Tio nomiĝas kiel la [[leĝo de Kerchoff]].
 
[[Dosiero:Enigma.jpg|240px|thumbnail|left|La [[Enigma maŝino]], uzita far [[Germanio]] en [[Dua mondmilito]], realigis kompleksan [[ĉifro]]n por protekti delikatajn komunikadojn.]]