Trafiklumoj: Malsamoj inter versioj

83 bitokojn aldonis ,  antaŭ 12 jaroj
poluris
e (roboto aldono de: ca:Semàfor)
(poluris)
[[Image:Traffic lights 3 states.png|thumb|Trafiklumoj.]]
'''TrafiklumojTrafiklumo''' estas [[mekaniko|mekanika]] aŭ [[elektro|elektroelektra]] [[aparato]], kiu ordigas la [[trafiko]]n de [[veturilo]]j kaj [[piediranto]]j en [[vojkruciĝo]]j. La plej ofta tipo havas tri lumojlumojn de distingaj koloroj:
* 1. [[VerdaRuĝa]], por antaŭenirihalti,
* 2. [[RuĝaVerda]], por haltiantaŭeniri,
* 3. [[Flava]] aŭ [[sukceno (koloro)|sukcena]] kiel intermeza stato el verda al ruĝa, aŭ kiel averto de atento se ĝi blinkas.
 
La flava koloro signifas diference depende de la blinkado (pasi atenteme) aŭ de la fikseco (halti, se la rapideco de la veturilo permesas al oni tion). En iuj ŝtatoj, ekzemple en [[Germanio]] ekzistas kombino de ruĝa kaj flava, kio indikas, ke baldaŭ la lumo fariĝos verda.
 
==Historio==
[[Image:TaieiTraficLights.jpg|thumb|left|Trafiklumoj en [[Taipei]].]]
Oni povas konsideri kiel la unuajunuajn trafiklumojtrafiklumojn tiujtiujn, kiuj instaliĝis en la ekstero de la [[Britio|brita]] parlamento de [[Westminster]]; ĝi estis la verko de la [[inĝeniero]] J.P. Knight, specialisto pri indikiloj de [[fervojo]]j. Tiu aparato ekfunkciis la 10a10an de decembro de [[1868]] kaj imitis la fervojajn indikilojn kaj uzis nur la gaslumojn ruĝajn kaj verdajn nokte. NeOni multene daŭrislonge prouzis bedaŭrindailin pro akcidenta eksplodo, kiu mortigis policanon. ĜisNur post la invento de la aŭto ĝi ne estis necesa, kaj estis tiam kiam ĝi iĝis necesa kaj oni reprenis sianĝian disvolvigon.
 
La 4an4-an de aŭgusto de [[1914]] instaliĝisestis instalitaj la unuaj "modernaj" trafiklumoj, en [[Klevlando]], [[Usono]]. ĜiIli regis la trafikon inter la avenuo Euclid kaj la strato 105a105-a Orienta. Ĝi disponis depri ruĝaj kaj verdaj lumoj, lokitaj sur bazo kunen formo de brako. Krome ĝi enhavis elsendilon de zumoj kiel ties brita antaŭanto. Du zumaĵoj avertis, ke la antaŭenironta trafiko estis tiu de la avenuo kaj ununura zumaĵo avertis, ke la antaŭenironta trafiko estas tiu de la strato 105a105-a. Tiu havis du kolorojn, ruĝan kaj verdan, kaj la zumilon, baze sur la desegno de James Hoge, por havigi avertilon por kolorŝanĝoj. La desegno de James Hoge ([http://patimg2.uspto.gov/.piw?Docid=01251666&PageNum=6&idkey=NONE USPTO # 1251666 Sept. 22, 1913]) permesisebligis al la [[polico]]n kaj al la [[fajrestingistojfajrobrigadisto]]nj kontroliregi la signalojn kazeokaze de urĝo.
 
La unuaj trafiklumoj kvarstataj, kun tri koloroj estis kreita de [[policano]] William Potts en [[Detroit]] en 1920.<ref>{{cite journal | quotes=no|first=Sheldon|last=Moyer|title=Mr. 'Trafficlight'|journal=Motor News|publisher=Automobile Club of Michigan|pages=14-15,27|month=March|year=1947|url=http://www33.brinkster.com/iiiii/trfclt/mrtrafficlight/mrtrafficlight.html}}</ref>
 
En 1923, Garrett Morgan patentis trafiksignalilon, kvankam ĝi ne estis antaŭanto de la modernaj trafiklumoj.<ref>[http://www33.brinkster.com/iiiii/trfclt/ Inventing history:
Garrett Morgan and the traffic signal]. Retrieved 2008-04-16.</ref> Ashville en [[Ohio]] polemikas por esti la loko kun la plej malnovaj funkciantaj trafiklumoj en Usono, uzitauzitaj en [[vojkruciĝo]] ĝis [[1982]], kiam ili estis translokigitajtranslokitaj al loka muzeo.<ref>[http://ohiosmalltownmuseum.org/museum1.htm Neato Stuff At the Ashville Museum]. ''Ashville Area Heritage Society''. Retrieved 2008-04-16.</ref>
 
La unua interkonektita sistemo de trafiklumoj estis instalita en [[Sallagurbo]] en [[1917]], kun ses konektitaj vojkruciĝoj kontrolitaj samtempe de permana konektilo. Aŭtomata kontrolo de interkonektitaj trafiklumoj estis enmetita en marto de [[1922]] en [[Houston (Teksaso)]].<ref>http://groups-beta.google.com/group/sci.engr.civil/msg/7cd1c5cf072bb20c</ref> La unuaj aŭtomataj eksperimentaj trafiklumoj en [[Britio]] estis instalita en [[Wolverhampton]] en [[1927]].<ref>[http://www.localhistory.scit.wlv.ac.uk/plaques/LichfieldStreet.htm City Centre Blue Plaques<!-- Bot generated title -->]</ref>
 
En [[Germanio]] fine de la [[20-a jarcento]] okazis kurioza polemiko post la aneksiigokunfandiĝo dekun la ĝistiama orienta teritorio, nome de la [[Germana Demokratia Respubliko]], kiam la unuigo de multaj sistemoj kaj kutimoj kondamnis al malapero multajn eksajn aferojn, kiel la [[Ampelmännchen]], tio estas trafiklumoj por piedirantoj kun specifa desegno (viro kun ĉapelo, virinoj, ktp) kiel nostalgia retenebla afero.
 
La koloroj de la trafiklumoj reprezentantereprezentantaj halton kaj iron ŝajne devenas el tiuj uzitaj por halto (ruĝo) kaj iro (verda) en mara regularo (vidu artikolon [[Tribordo]]), laŭ kiu la ŝipo de maldekstro devas halti por tiu kiu iras dekstre.
==Referencoj==
 
[[Kategorio:Trafiko]]
[[Kategorio:TrafikindikiloTrafikindikiloj]]
 
{{LigoLeginda|de}}
11 749

redaktoj