Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:Dymitr Samozwaniec.jpg|thumb|Pseŭda Demetrio]]
[[Dosiero:Dymitr Samozwaniec Otrepiew.JPG|thumb|left|Eksa monako Grigorij Otrepjev - "imperiestro" de Ruslando]]
'''Falsa DemitrioDemetrio la 1-a''' (ruse ''Лжедмитрий I'') konata ankaŭ kiel '''Lĵedmitrij (Falsa Dmitrij) la 1-a''' aŭ '''Dmitrij Samozvanec''' (Pseŭda Demetrio) estis caro de [[Rusio]] ekde la [[21-a de junio]] [[1605]] ĝis la [[17-a de majo]] [[1606]], kiu reĝis sub nomo '''Dmitrij Ivanoviĉ''' (ruse Дмитрий Иванович) el [[dinastio Rjurikoviĉ]].
 
==Origino==
 
Ĉi-persono estas unu el plej misteraj en historio de [[Rusio]], kvankam originon kaj biografion de '''Falsa DemitrioDemetrio la 1-a''' provis versimile malkovri multaj sciencistoj. Tamen ĉiuj fontoj kaj analoj ne estas tute objektivaj, ĉar kronikistoj ĉefe ne havis propran vidpunkton kaj nur plenumis volon de siaj mastroj kaj enskribis ofte malkorektan informon.
 
Tial origino de '''Falsa DemitrioDemetrio la 1-a''' estas malklara ĝis nun. Laŭ oficiala versio li estis juna monako de moskva Ĉudov monakejo, kiu nomiĝis Grigorij Otrepjev. Li elmigris al [[Pollando]], kie prezentis sin kiel saviĝinta ''carido Dmitrij'', lasta filo de caro [[Ivano la Terura]]. Kvazaŭ mortigo de vera naŭjara ''carido DemitrioDemetrio'' en [[Ugliĉ|Ugliĉo]] la [[15-an de majo]] [[1591]] ne okazis kaj pereis lia sozio.
 
Kiel pruvo li demonstris la oran, surkorpan krucon apartenintan al la carido. Ankaŭ oni povis vidi kelkajn denaskajn antaŭsignojn de la junulo: survangan verukon, nevuson sur la mano kaj malsaman longecon de ambaŭ brakoj.
Poloj (reale poloj kaj litovoj, ĉar tiam ekzistis [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]) akceptis tian identecon kaj promesis lin surtronigi kun plenumo de kelkaj kondiĉoj, inkluzive katolikigon de la rusia loĝantaro.
 
Ekde la [[19-a jarcento]] ekzistas alia versio de origino de '''Falsa DemitrioDemetrio la 1-a''', kiu havas multajn adeptojn. Laŭ ĝi la knabo reale ne peris en [[Ugliĉ|Ugliĉo]] kaj sukcesis saviĝi dank’ al Dio. Ja lia patrino, ''Marta'' ekvidinte lin post dek du jaroj tuj rekonis lin kiel propra filo. Tamen iuj sciencistoj dubas kaj asertas, ke ŝi faris tion laŭ sugestoj de tiama potenco.
 
Ĉiuokaze ĉi-persono estis laŭleĝa [[caro]] de [[Ruslando]].
 
==Vivo en Pollando==
[[Dosiero:False Dmitry1.jpg|thumb|Demetrio ĵuras al pola reĝo SigismundoSigismondo III Vasa]]
Ekde [[1603]] en [[Pollando]] disvastiĝis onidiroj pri reapero de rusa ''carido Demetrio'' kai baldaŭ ili atingis [[Rusio]]n. Ĝin tiam regis [[Boris Godunov|Boriso Godunov]], kiun multaj oponantoj akuzis je mortigo de lasta filo de [[Ivano la Terura]].
 
Fine de [[1603]] Demetrio konatiĝis kun princo Jurij Mniŝek (pole Jerzy Mniszech) kaj lia filino [[Marina Mniŝek|Marina]].
 
Iom poste tiama reĝo de [[Pollando]] Sigismundo[[Sigismondo la 3-a Vasa]] (pole ''Zygmunt III Waza'') en [[Krakovo]] akceptis '''Demetrion''' kiel heredinto de la rusia trono kaj donis grandan monan kontribuon por lia surtronigo. Ankaŭ li kolektis milittrupon por ataki [[Rusio]]n.
 
Rekompence '''Demetrio''' propmesis redoni al [[Pollando]] parton de la rusia teritorio, efektivigi penetron de katolikismo en sian patrujon kaj subskribi eternan packontrakton kun [[Pollando]].
==Invado en Rusion==
 
Oktobre de [[1604]] armeo de '''Falsa DemitrioDemetrio''' invadis en [[Rusio]]n kaj ofte sukcesis. Tamen januare de [[1605]] ĝi fiaskis kaj estis devigita iom retiriĝi.
 
Post subita morto de [[Boris Godunov|Boriso Godunov]] okazinta la [[13-an de aprilo]] [[1605]] (laŭ unu el konataj kialoj, li veneniĝis, ĉar ne sukcesis saviĝi de permanenta turmenta penso pri mortigo de la carido) junie aperis ribelo kaj la ŝtata renverso.
[[Dosiero:Makovsky False Dmitrys agents murdering Feodor Godunov and his mother 1862.jpg|thumb|left|Murdigo de caro Teodoro la 2-a kaj lia patrino Maria (pentraĵo de 1862)]]
Post longa rezisto kaj batalo deksesjara caro [[Fedor Borisoviĉ Godunov|Teodoro la 2-a]] kaj lia patrino estis mortigitaj per strangolo la [[11-an de junio]] [[1605]].
 
Ricevinte apogon kaj konfirmon de nobelaro, klerikaro kaj plebo '''Falsa Demetrio''' venis [[Moskvo]]n kaj la caran rezidejon en [[Kremlo]].
==Reĝado==
 
La [[18-an de julio]] [[1605]] сarino ''Marta'' konfirmis lin kiel ŝia propra, vera filo '''Demetrio'''. La [[30-an de julio]] li estis kronita kiel '''caro Dmitrij Ivanoviĉ'''.
La unuaj agoj de la nova caro estis multaj favoroj kaj disdono de diversaj donacoj.
 
Tiuj ĉi negativaj eventoj provokis la popolan indignon, kiun krome okazigis vasta malkontento pri nekutimaj manieroj de la caro, kiu razis sian barbon, vestiĝis laŭ pola modo, ne plenumis necesan ortodoksan ritaron. Opozicio, kiun ĝvidis princo [[Vasilij (Bazilo) Ŝujskij]], baldaŭ kolektis armeon kaj atakis [[Kremlo]]n.
 
Komploton kontraŭ '''Falsa Demetrio la 1-a''' krome provokis mortigo de caro [[Fedor Borisoviĉ Godunov|Teodoro la 2-a]] kaj lia patrino ''Maria Godunova''. Malfeliĉa stato de lia fratino ''Ksenia'', kiu perforte iĝis odalisko de '''Demetrio''', same estis kaŭzo de indigno kaj ribelo.
 
==Terura pereo==
[[Dosiero:Last minutes of False Dmitry.jpg|thumb|Lastaj minutoj de Falsa Demetrio la 2-a]]
Ekvidinte la atakintan milittrupon '''Falsa Demetrio la 1-a''' provis saviĝi kaj elsaltis el fenestro. Tamen li malsukcesis, elartikigis kruron kaj falis senmoviĝante. Laŭ unu versio lin oni dishakigis, laŭ la alia li estis pafmortigita. Kune kun li peris perfidulo ''Basmanov''.
 
Poste lian kadavron oni forbruligis, la cindron miksis kun pulvo kaj elpafis el kanono enokcidenten, kvazaŭ en flankon de [[Pollando]], de kie li venis.
Post oftaj kaj longaj bataloj la [[12-an de decembro]] [[1610]] ''Falsan Demetrion la 2-an'' oni mortigis kaj lia armeo baldaŭ fiaskis.
 
Januare de [[1611]] ŝi naskis filon, kiun ŝi kaj ŝiaj adeptoj nomis ''carido Ivano Dmitrieviĉ''.
Finfine restintaj militistoj rezistis en [[Astraĥan|astraĥana Kremlo]], sed fiaskis kaj kapitulacis. Carino de [[Rusio]] [[Marina Mniŝek|Marina]] kaj ŝia trijara filo ''Ivano'' estis veturigitaj al [[Moskvo]].
 
La malfeliĉa knabo estis pendumita kaj lia patrino estis ekzilita al urbo [[Kolomna|Kolomno]], kie ŝi baldaŭ mortis en la loka fortreso.