Kriptologio: Malsamoj inter versioj

254 bitokojn forigis ,  antaŭ 11 jaroj
Mi gramatike redaktis la tri unuajn alineojn, kaj tradukis iom da anglaj vortoj.
(Mi gramatike redaktis la tri unuajn alineojn, kaj tradukis iom da anglaj vortoj.)
'''Kriptologio''' (ankaŭ '''Kriptografio''', '''Ĉifriko''', kaj '''Ĉifroscienco''') estas kampo de [[matematiko]] kaj [[komputiko]] koncernis informon (garantiaĵon, sekurecon) kaj rilatajn aferojn, aparte [[ĉifrado]]n. Teknike, "ĉifriko" signifas la teknikojn kaj "kriptologio" signifas la studon de ili; malgraŭ tio, la termino "ĉifriko" estas ofte uzata por ambaŭ kampoj.
 
Ĉifriko estas interfaka subjekto, desegnaĵo de kelkaj kampoj. pliPli malnovaj formoj de ĉifriko estiszorgis ĉefe koncernitaj kunpri ŝablonoj en [[lingvo]]. Pli ĵuse, la emfazo havas ŝovita, kaj ĉifriko farashavas (mult)ampleksan uzon demultajn [[matematiko|matematikajn]] uzojn, aparte [[diskreta matematiko|diskretan matematikon]], inkluzivanteke inkluzivas temojn de [[nombroteorio]], [[informa teorio]], [[komputa komplikeco]], [[statistiko]] kaj [[kombinatoriko]]. Ĉifriko estas ankaŭ konsiderata branĉo de [[inĝenierarto|inĝenierado]], sed ĝi estas konsiderata esti nekutima unustranga ĉar ĝi kontraktas kuntraktas aktivaaktivan, inteligentainteligentan kaj _malevolent_malbonfaran kontrastokontraston (vidu en [[ĉifrika inĝenierado|ĉifrikan inĝenieradon]] kaj [[sekureca inĝenierado|sekurecan inĝenieradon]]). Ĉifriko estas ilo uzata en [[komputika sekureco|komputila]] kaj reta sekureco.
 
==Terminologio==
 
La termino ''ĉifriko'' (de la [[Greka lingvo|Greko]] ''kryptós'', "latenta", kaj ''gráphein'', "skribi") estas ofte uzatauziĝas por nomi la kampon entute, same kiel estas ''kryptologio'' ("la studo de sekretoj"). La studo de tioĉifrika kiel al ĉirkaŭiri la uzon de ĉifriko estasuzo nomitanomiĝas ''[[ĉifranalitiko]]'' aŭ, lakse, ''rompado de ĉifroj''. La unua dokumentita uzado de la vorto 'ĉifriko' okazas en la traktato de Sinjoro Tomaso Browne de [[1658]] nomata kiel ''La Ĝardeno de Cyrus'': ''"la stranga Ĉifriko de Gaffarel en lia Starrie Booke de Paradizo"''.
 
Klasike, "ĉifriko" signifis preskaŭ ekskluzive ''[[ĉifrado]]n'' (iam ankaŭ nomita ''enĉifrigo'' aŭ ''kodigo''), la procezo de konvertanta ordinara informo (''fonta teksto'') en nelegeblan ''ĉifritan tekston'' (iam ''kodoteksto'').
{{Ĉefartikolo|Ĉifranalitiko}}
 
La celo de ĉifranalitiko estas trovi iujn malfortecojn aŭ _insecurity_malsekureco en ĉifrika projekto. ĈifranalitikoĈifranalitikon povus esti _uzata_ fare deuzi malamika atakanto, provante subfosi sistemon;,fare de la sistema sistemo-dizajnisto (aŭ aliaj) dezirantajke deziras pritaksi ĉu sistemo estas fiksisekura. En moderna praktiko, tamen, ĉifrikaj teknikoj kutime venas kun pruvoj (ke, kiuj) fondi sekureco de la sistemo (almenaŭ, sub klara kaj espereble modera supozoj).
 
Ĝi'sEstas komuna _fallacy_eraro, pensi ke ĉiu ĉifrada metodo povas esti rompita per iu, eĉ se ni inkluzivas inteligenteco agentejoj kiel la [[NSA]]. Ekzemple, Claude Shannon pruvis, ke la iama vati ĉifro estas nerompebla, provizita la ŝlosila materialo estas vere hazarda, neniam reuzita, konservita sekreto de ĉiuj eblaj atakantoj, kaj de egala aŭ pli granda longo ol la mesaĝo. Krom la iama vati, plej ĉifrado povas esti rompita kun sufiĉa komputa peno, sed la kvanto de peno bezonata por rompi ĉifron povas esti eksponenta funkcio komparita al la kvanto de peno bezonata por ''uzi'' la ĉifron. En tiaj kazoj, sekureco povas ankoraŭ esti atingita se la parametroj (kiel ŝlosila longo) estas sufiĉe grandaj, ke la eksponenta funkcia peno estas preter la taksita povo de la antagonisto.
 
Estas larĝa diverseco de ĉifranalitikaj atakoj, kaj ili povas esti klasifikitaj en kelkaj manieroj. Unu distingo koncernas kia atakanto povas scii kaj fari por lerni sekretan informon. En ĉifrita teksto-nuraj atakoj, la ĉifranalitikisto havas atingo nur al la ĉifrita teksto (modernaj ĉifrosistemoj estas kutime imunaj al ĉifrita teksto-nuraj atakoj). En sciata-fonta-tekstaj atakoj, la ĉifranalitikisto havas atingo al ĉifrita teksto kaj ĝia respektiva fonta (neĉifrita) teksto (aŭ al multaj ĉi tiaj paroj). En elektita-fonta-teksta atako, la ĉifranalitikisto povas elekti fontan tekston kaj studi ĝian respektivan ĉifritan tekston (eble multajn fojojn). Fine, en elektita-ĉifrita-tekstaj atakoj, la ĉifranalitikisto povas elekti ĉifritajn tekstojn kaj studi iliajn respektivajn fontajn tekstojn.
21

redaktoj