Geografio de Somalio: Malsamoj inter versioj

86 bitokojn forigis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
 
==Divido==
La norda parto de la lando estas plejparte montoriĉa kaj en la [[somalia alta lando]] averaĝe 900 ĝis 2.100 m super marnivelo, kie la klimato ne estas tiom varmega; la plej alta monto estas la [[Ŝimbiriso]] (2.416 m). Tiu regiono estas ĉe la [[Golfo de Adeno]] kaj la tereno estas grandparte el ruĝa kolorokruteca.
 
Suden etendiĝas ebenaĵo kun averaĝa alteco de 180 m. La riveroj [[Juba (rivero)|Juba]] kaj [[Ŝabeele]] fontas en [[Etiopio]] kaj trafluas la sudon de Somalio kaj per tio la [[somalia dezerto|somalian dezerton]] en la [[Hinda Oceano|Hindan Oceanon]]. La 2.720 km (aŭ laŭ la konsidero 3,025) longa bordolinio estas ĉiukaze la plej longa el ĉiuj de la afrikaj landoj.
Internen el la golfa marbordo, la ebenaĵo leviĝas al klifoj de altaj teroj. Tiuj formas la krutan teriotrion de la montaro Karkaar kiu etendiĝas el la nordokocidenta bordo kun Etiopio orienten al la pinto de la Korno de Afriko, kie ili finas per krutegaj klifoj ĉe [[Caseyr]]. La ĝenerala leviĝo laŭlonge de la kresto de tiuj montoj averaĝas ĉirkaŭ 1,800 m super marnivelo sude de la havenurbo de [[Berbera (Somalio)|Berbera]], kaj orienten el tiu areo ĝi pluas je 1,800 al 2,100 m preskaŭ ĉe Caseyr. La plej alta pinto de la lando, [[Ŝimber Berris]], kiu leviĝas ĝis 2,407 m, situas ĉe la urbo de [[Erigavo]].
 
Sude la montaroj descendas, ofte per krutaj deklivoj, al altebenaĵo kun nekonstantaj riveroj. Tiu regiono de krutaj montotereno, neprofundaj valoj de ebenaĵo, kaj kutime sekaj akvofluoj estas konata de la somaloj kiel Ogo.
<!--Southward the mountains descend, often in scarped ledges, to an elevated plateau devoid of perennial rivers. This region of broken mountain terrain, shallow plateau valleys, and usually dry watercourses is known to the Somalis as the Ogo.
 
Ĉefe en la plej arida orienta parto de Ogo, la ebenaĵo kun kelkaj izolitaj montoj laŭgrade deklivas al la [[Hinda Oceano]] kaj en centra Somalio konstituas la ebenaĵon de [[Mudugo]]. Plej grava eco de tiu orienta sektoro estas la longa kaj larĝa valo de [[Nugaal]], kun sia reto de sezonaj akvofluoj aŭ ''gvadioj'' aŭ ''ŭadioj''. La rivero Nugaal enfluas enl a Hinda Oceano ĉe [[Eyl]]. La populacio de la orienta areo konsistas ĉefe el paŝtistaj nomadoj.
In the Ogo's especially arid eastern part, the plateau&mdash;broken by several isolated mountain ranges&mdash;gradually slopes toward the [[Indian Ocean]] and in central Somalia constitutes the [[Mudug]] Plain. A major feature of this eastern section is the long and broad [[Nugaal]] Valley, with its extensive network of intermittent seasonal watercourses. The Nugaal river enters the Indian Ocean at [[Eyl]]. The eastern area's population consists mainly of pastoral nomads eking a living in a zone of low and erratic rainfall.
 
<!--The western part of the Ogo plateau region is crossed by numerous shallow valleys and dry watercourses. Annual rainfall is greater than in the east, and there are flat areas of arable land that provide a home for dryland cultivators. Most important, the western area has permanent wells to which the predominantly nomadic population returns during the dry seasons. The western plateau slopes gently southward and merges imperceptibly into an area known as the [[Haud]], a broad, undulating terrain that constitutes some of the best grazing lands for Somali nomads, despite the lack of appreciable rainfall more than half the year. Enhancing the value of the Haud are the natural depressions that during periods of rain become temporary lakes and ponds.
 
The Haud zone continues for more than sixty kilometers into Ethiopia, and the vast Somali Plateau, which lies between the northern Somali mountains and the highlands of southeast Ethiopia, extends south and eastward through Ethiopia into central and southwest Somalia. The portion of the Haud lying within Ethiopia was the subject of an agreement made during the colonial era. In 1948, under pressure from their World War II allies and to the dismay of the Somalis,<ref name="Federal">Federal Research Division, ''Somalia: A Country Study'', (Kessinger Publishing, LLC: 2004), p.38</ref> the British "returned" the Haud (an important Somali grazing area that was presumably 'protected' by British treaties with the Somalis in 1884 and 1886) and the [[Ogaden]] to Ethiopia, based on a treaty they signed in 1897 in which the British ceded Somali territory to the Ethiopian Emperor [[Menelik]] in exchange for his help against plundering by [[Somali clan]]s.<ref>David D. Laitin, ''Politics, Language, and Thought: The Somali Experience'', (University Of Chicago Press: 1977), p.73</ref> Britain included the [[proviso]] that the Somali nomads would retain their autonomy, but Ethiopia immediately claimed sovereignty over them.<ref name="Zolberg">Zolberg, Aristide R., et al., ''Escape from Violence: Conflict and the Refugee Crisis in the Developing World'', (Oxford University Press: 1992), p.106</ref> This prompted an unsuccessful bid by Britain in 1956 to buy back the Somali lands it had turned over.<ref name="Zolberg"/> The stretch of land has since been a considerable source of regional strife.
Sennoma uzanto