Entomologio: Malsamoj inter versioj

32 bitokojn aldonis ,  antaŭ 11 jaroj
e
roboto aldono de: cy:Entomoleg; cosmetic changes
e (roboto aldono de: sh:Entomologija)
e (roboto aldono de: cy:Entomoleg; cosmetic changes)
'''Entomologio''' aŭ '''Insektoscienco''' estas fako de [[zoologio]]. Ĝi estas la [[scienco]] pri [[insekto]]j. La vorto '''entomologio''' devenas el la [[greka]] ''éntomos'', «insekto» kaj ''logos'', «scienco»)
== Historio de la entomologio ==
La entomologio enradikiĝas en preskaŭ ĉiu kulturo ĉiutempaj ekde prahistoriaj tempoj, ĉefe je la apero de la [[agrikulturo]] ([[plago]]j, bredado de [[abelo]]j), sed la scienca studo komencis ĵuse en la [[16-a jarcento]]. La listo de [[entomologoj]] tra la tuta historio estas enorma kaj inkludas nomojn kiel [[Charles Darwin]], [[Vladimir Nabokov]], [[Karl von Frisch]] ( [[Nobel-premio]] en [[1973]]), kaj multaj aliajn.
 
Kiel fondinto de moderna entomologio estas konsiderata [[Anna Maria Sibylla Merian]]. Populara bildo de la klasika entomologo estas saĝulo kun papilikaptilo kaj mallonga pantalono.
== Objekto de la fako ==
[[ImageDosiero:Beetle collection.jpg|thumb|250px|right|Granda kolekto de [[koleopteroj]]]]
El ĉirkaŭ 1,3 milionoj de priskribitaj vivantaj [[specio]]j, la [[insekto]]j estas pli da du trionoj el ĉiuj konataj [[organismo]]j<ref name="Chapman">{{cite book |author=Chapman, A. D. |year=2006 |title=Numbers of living species in Australia and the World |pages=60pp |Publisher=Canberra: [[Australian Biological Resources Study]] |id=ISBN 978-0-642-56850-2 |url=http://www.deh.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/index.html}}</ref> kaj, krome ili havas longan fosilian historion, ĉar ties apero okazis je la [[Devoniko]], antaŭ ĉirkaŭ 400 milionoj da jaroj. Ili havis multajn formojn de interagado kun [[homo]]j kaj kun aliaj vivformoj sur la tero; pro tio la entomologio konsistigas tre gravan fakon ene de la [[zoologio]]. La entomologio inkludas ofte la studon de aliaj [[artropodoj]] kiel [[Araneoidoj]], [[krustulo]]j kaj [[miriapodo]]j, kvankam tiu ampleksigo estas teknike malĝusta.
 
== Aplikita aŭ ekonomika entomologio ==
La aplikita entomologio estas la pristudo de la insektoj interesaj por la homa estaĵo, ĉu pro la produktoj el ili havigitaj, ĉu pro la efiko kiu okazigas ĉe la homaj havaĵoj. Estas ĉefe gravaj la jenaj insektoj:
 
* Kontrolantoj de aliaj plagoj.
 
== Jura entomologio ==
La jua entomologio baziĝas sur la [[ekologia sinsekvo]] de la artropodoj kiuj instaliĝas en [[kadavro]] por certigi la precizajn daton kaj eĉ la horon de iu morto. Ĝi estas ĉefe utila ĉe kadavroj oldaj je tagoj, semajnoj aŭ monatoj.
 
== Referencoj ==
<references />
 
== Eksteraj ligoj ==
* [http://entomologia.net/ Ejo pri entomologio en hispana]
* [http://scriptusnaturae.8m.com/II_ento/indice.htm Antonio Torralba Rubial: IIa enkonduka kurso pri entomologio (1995)]
* [http://cienciaforense.com/Entomologia_Forense.htm Jura entomologio, II]
 
=== Entomologiaj socioj hispanlingvaj ===
Alfabete (en la hispana) laŭ landoj:
*[[Argentino]]
[[cs:Entomologie]]
[[cv:Энтомологи]]
[[cy:Entomoleg]]
[[da:Entomologi]]
[[de:Insektenkunde]]
147 766

redaktoj