Pazigrafio: Malsamoj inter versioj

1 078 bitokojn aldonis ,  antaŭ 10 jaroj
aldonj pri ĉina skribo, filozofiaj lingvoj kaj blisa skribo
(Nuligis version 2379513 de 163.247.80.7 (kontribuoj), kiu ŝajne ne legis la diskutpaĝon)
(aldonj pri ĉina skribo, filozofiaj lingvoj kaj blisa skribo)
'''Pazigrafio''' (ofte misskribita ''pasigrafio''), larĝasence, estas uzado de ideografio por internacia komunikado. Survoja signalado[[Trafiksigno]]j, [[ISBN]]-kodo, internacia kodo de biblioteko, ktp. estas praktikaj ekzemploj de uzo de pazigrafio. Sed, ĝenerale, oni nomas ''pazigrafio'' iom strukturitan komunikilprojekton, lingvon skribeblan, sed preskaŭ ne necese paroleblan.
 
==Historio==
Pazigrafioj, uzante nur simbolojn, ne dependas de iu lingvo, char oni povas legi ilin en ajna lingvo. En la 18-a kaj la [[19-a jarcento]]j ekestis la plej multaj pazigrafiaj projektoj, kiel la [[pazigrafio de Maimieux]], aprobita de la franca ''Conseil des Anciens'' (Senato) [[1798]], novaj estas ĉiam kreataj, ekz. [[Videlingo]] surbaze de [[Esperanto]] en [[1992]].
 
Pazigrafioj, uzante nur simbolojn, ne dependas de iu lingvo, ĉar oni povas legi ilin en ajna lingvo. Tia sistemo ekzistis jam de kelkmil jaroj en la [[ĉina civilizo]] en la formo de la [[ĉina skribo]].
Tiu estis, kaj daŭre estas, vaste uzata kiel skriba interlingvo inter parolantoj de neinterkompreneblaj dialektoj kaj lingvoj en orienta Azio. Ek de kiam okcidentanaj intelektuloj eksciis pri tio, aperis provoj krei similan sistemon por la [[okcidenta civilizo]]. Jam la [[filozofia lingvo|filozofiaj lingvoj]] de la 17a jarcento, ekzemple la [[Reala Karaktero]] de [[John Wilkins]] (1668), estis inspiritaj de la ĉina skribo.
 
Pazigrafioj, uzante nur simbolojn, ne dependas de iu lingvo, char oni povas legi ilin en ajna lingvo. En la 18-a kaj la [[19-a jarcento]]j ekestis la plej multaj pazigrafiaj projektoj, kiel la [[pazigrafio de Maimieux]], aprobita de la franca ''Conseil des Anciens'' (Senato) [[1798]], novaj estas ĉiam kreataj, ekz. [[Videlingo]] surbaze de [[Esperanto]] en [[1992]].
 
Same kiel ĉe planlingvaj projektoj ĝenerale oni povas dividi pazigrafiojn laŭ maniero de ilia ekesto aŭ laŭ deveno de la materialo, kiun ili uzas. Ekzistas do aprioraj pazigrafioj, konstruantaj siajn signojn laŭ divido de homaj scioj en certajn klasojn kaj subklasojn, kiuj ricevas respektivajn simbolojn. Tiaj sistemoj estas finpretaj, oni do apenaŭ povas aldoni novajn nociojn sen ŝangoj en la tuta sistemo.
Aposterioraj (aŭ "empiriaj") pazigrafioj baziĝas sur nocioj esprimitaj per vortoj kaj vortgrupoj, ĉerpante do el lingva materialo. Ili abundas en la 19-a kaj la 20-a jarcentoj. Unu el la plej bonaj kaj detalaj oni opinias "[[Safo]]" de [[André Eckardt]] ([[1947]]), inspiritan per ĉina skribo. Ĝi havas 180 bazajn signojn por la plej gravaj nocioj de ĉiutaga vivo. La nociaro estas kunmetita respektante la strukturon de eŭropaj lingvoj, i. a. gramatikajn kategoriojn. Tial al bazaj signoj aldonighas kromsignoj (ekz. al granda streko kromstreketo) por indiki pluralon, kazon, preteriton, imperativon ktp. Ekzistas ankaŭ miksaj formoj de aprioraj kaj aposterioraj pazigrafioj.
 
==Praktika uzo==
 
La sola pazigrafia projekto, kiu atingis praktikan signifon, estas la [[Blisa skribo]], kreita de [[Charles Kasiel Bliss|Charles Bliss]] (1949). Unue, tiu sistemo ricevis ne pli da atento ol la antaŭaj pazigrafioj, inspiritaj de la ĉina skribo kaj intencitaj por internacia komunikado. Ek de 1971 ĝi trovis tamen alian aplikon en multaj landoj, unue en Kanado, nome kiel komunikilo por handikapuloj kiuj ne kapablas regi ordinaran lingvon.
 
==Ekzemploj de pazigrafioj==
 
[[kategorio:pasigrafio]]
[[kategorio:interlingvistiko]]
 
[[cs:Pazigrafie]]
1 773

redaktoj