Otto Klemperer: Malsamoj inter versioj

45 bitokojn forigis ,  antaŭ 10 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (roboto aldono de: de:Otto Klemperer; cosmetic changes)
[[Dosiero:Otto Klemperer.jpg|dekstra|eta|upright|Otto Klemperer]]
[[Dosiero:Stamps of Germany (Berlin) 1985, MiNr 739.jpg|eta|[[Sondermarke|SonderbriefmarkePoŝtmarko]] de la [[PostgeschichteGermana undPoŝtoficejo Briefmarken Berlins|Deutschen Bundespost BerlinBerlina]] de 1985]]
 
'''Otto Klemperer''' (*n. [[14-an de majo]] [[1885]] en [[Breslau]]; m. [[6-an de julio]] [[1973]] en [[Zuriko]]) estis germana [[dirigento]] kaj [[komponisto]]. Li validasestas konsiderata kiel unu el la plej elstaraj de la 20-a jarcento.
 
== Vivo ==
=== JunecoJunaĝo kaj unuaj profesiaj jaroj ===
Klemperer naskixisnaskiĝis en la silezia Breslau. Sian studon komencitan ĉe [[Dr. Hoch’s Konservatorium]] en [[Frankfurto ĉe Majno]] li daŭrigis en [[Berlino]] ĉe [[Stern’sches Konservatorium|Stern’schen Konservatorium]] kun James Kwast (piano) kaj [[Hans Pfitzner]] (kompozicio kaj orkestrodirigadoorkestrodirigentado). Kiam li en 1905 ĉe la [[2-a simfonio (Mahler)|2simfonio]] de [[Gustav Mahler]] rajtis dirigenti sub Oskar Fried la [[fororkestro]]n, li trafis sur la komponiston persone. La du amikiĝis, kaj Klemperer ricevis en 1907 lalaŭ rekomendo de Mahler la postenon de ĥordirigento, poste tiun de kapelmajstro ĉe la germana landoteatro en [[Prago]]. En 1910 li asistis Mahler-on ĉe la unua prezentado de ties [[8-a simfonio (Mahler)|8-a simfonio]].
 
=== Teatrokariero en la Germana Regno ===
Dum sia plua kariero li iris al la urbaj teatroj de [[Hamburgo]] (1910–1912) kaj de [[Barmen]] (1912–1913). Ekde 1914 ĝis 1917 li estis reprezentanto de Pfitzner ĉe la urba teatro en [[Strasburgo]] kaj ĉefdirigento de la [[Strasburgaj Filharmoniistoj]]. Poste sekvis agado kiel kapelmajstro, pli poste kiel ĝenerala muzikdirektoro ĉe la opero en [[Kolonjo]] (1917–1924). Ekde 1924 ĝis 1927 Klemperer aktivis kiel ĝenerala muzikdirektoro en Wiesbaden, lia plej bela epoko, kiel li poste manifestis. Per la katolika ekleziulo [[Franz Xaver Münch]], kun kiu li estis amike ligita, li trovis kontakton en 1918 al la [[abatejo Maria Laach]] kaj konvertis en 1919 al [[katolikismo]].
 
En Kolonjo li geedziĝis en 1919 kun la kantistinonkantistino [[Johanna Geisler]]. Post plua laboro ĉe la ŝtata teatro en [[Wiesbaden]] (1924–1927) lioli direktis ĝis 1931 la [[Krolloper]]-on en Berlino. Klemperer famiĝis pro siaj prezentadoj de samtempulaj verkoj, ekzemple de ''Glückliche Hand'' de [[Arnold Schönberg]], de la opero ''Aus einem Totenhaus'' de [[Leoš Janáček]], de ''[[Oedipus Rex]]'' de [[Igor Stravinski]] kaj ''Cardillac'' de [[Paul Hindemith]] .
 
Klemperer akiris famon per siaj furoraj prezentadoj en la tempospanotempospaco inter la fino de la [[unua mondmilito]] kaj la potencakiro de [[Adolf Hitler]] en 1933 kiel unu el la vere elstaraj dirigentoj de la Germana Regno<ref>Peter Heyworth nomis lilin pli malfrue en sia biografio „Dirigento de la respubliko“.</ref>.
 
=== Elmigrado en 1933 ===
Post la fino de la [[dua mondmilito]] li revenis al Eŭropo kaj fariĝis muzika direktisto de la ŝtata opero en [[Budapeŝto]] (1947–1950). Post kiam li ankoraŭ tri jarojn aktivis i.a. ĉe Simfoniorkestro je Montrealo, li ekloĝis en 1954 en Svisio kaj laboris ĉefe kun la Filharmonia Orkestro de Londono, kie li en 1959 ricevis la postenon de ĉefdirigento dumvive.
 
En la budapeŝta opero li sukcesis per memorindaj operprezentadoj, tamen ankaŭ ekestis unu el la skandaloj tipaj por Klemperer: Je la fino de la gralorakonto en prezentado de [[Lohengrin]] la 24-an de oktobro 1948 la fervora publiko aplaŭdegis pro la elstara prezentado de [[József Simándy|Jozsef Simandy]], por eldevigi ripeton. Klemperer, kiu vidis interrompita la muzikan fluon, reagis ĉagrenite, post kiam la publiko jam ne volis fini la muĝan aplaŭdon, li ĉesis sian dirigentadon, sin turnis kaj vokis en la publikon: „impertinenteco“ kaj tuj forlasis la orkestrofosaĵon. La publiko vokis „Otto, Otto“, mallonge poste li revenis kaj findirigentis la operon.
 
La dokumento eĉ hodiaŭ estas ricevebla sur lumdisko is de Firmao Gramofono 2000.
 
=== La komponisto Klemperer ===
Kvankam Klemperer malpli famiĝis kiel komponisto, li tamen verkis multnombron de propraj verkoj, inter ili ses [[simfonio]]j, unu [[meso (muziko)|meso]], naŭ [[arĉkvarteto]]j, ĉirkaŭ 100 [[lido]]j kaj unu [[opero]]n kun la titolo ''Das Ziel'' (la celo).
 
Lumdiska produktaĵo ekzistas de liaj simfonioj n-o 1 kaj n-o 2 samkiel de kvar el liaj simfonioajsimfoniaj verkoj (Merry Waltz, Marcia funèbre, Recollections, Scherzo), ludataj de la [[Deutsche Staatsphilharmonie Rheinland-Pfalz|Staatsphilharmonie Rheinland-Pfalz]] sub direktado de [[Alun Francis]] (cpo 999 987-2).
 
=== Lastaj vivojaroj ===
Lia filino Lotte (1923–2003) zorgis por li ĝisfine kiel estro, sekretario kaj prizorganto.
 
<!--== Sonstiges ==
 
* Seine Ehefrau war die Sängerin [[Johanna Geisler]], und sein Sohn war der Schauspieler [[Werner Klemperer]].
* Sein Vetter war der [[Schriftsteller]] und [[Literaturwissenschaft]]ler [[Victor Klemperer]].
* Klemperer war von 1924 bis 1927 Generalmusikdirektor in Wiesbaden, mit eigenen Worten seine schönste Zeit. In dieser Zeit unternahm er u.&nbsp;a. Reisen in die [[Sowjetunion]].-->
 
== Literaturo ==
* Peter Heyworth: ''Otto Klemperer. His Life and Times: 1933-1973''. Cambridge University Press, Cambridge, 1996, ISBN 0-521-24488-9.
 
== Notoj ==
== Einzelnachweise und Anmerkungen ==
<references/>
 
178 126

redaktoj