Majo de 1968 (Francio): Malsamoj inter versioj

e
roboto modifo de: de:Mai 1968; cosmetic changes
e
e (roboto modifo de: de:Mai 1968; cosmetic changes)
[[Dosiero:May 68 poster 1.png|thumb|Afiŝo de majo 1968: "Estu juna kaj silentu". La silueto estas la tipa silueto de [[Charles de Gaulle]].]]
 
Kiel '''Majo de 1968''' estas nomata serio da eventoj komenciĝintaj per striko de studantoj en [[Francio]]. Ĝi jen fariĝis [[ĝenerala striko]], kiu senmovigis partojn de la lando kaj kondukis ĝin al disfalo de la rego [[de Gaulle]]. La plejmulto de la protestantoj havis [[politika maldekstro|maldekstrecajn]] kaŭzojn, ĉu [[komunismo|komunismajn]], ĉu [[anarkiismo|anarkiismajn]], kvankam la plejmulto de la grandaj nome maldekstrecaj partioj sin malproksimigis de la studantaro kaj eĉ helpis la policon kaj la estraron ĉesigi la ribelon. Multaj homoj rigardis la eventojn kiel oportunon por agiti la "malnovan socion" je multaj aspektoj, inter ili [[edukmetodo]]j, [[seksa libero|seksa]] kaj [[ama libero|ama libero]]j. Kvankam kelkaj el tiuj sindeklarantaj maldekstristoj, kiuj kontraŭis la movadon, nun nomas Majon de 1968 politika fiasko, ĝi estis grandsignifa revolucia momento en la [[20-a jarcento]].
 
La unuaj strikoj ekokazis en [[universitato]]j kaj [[mezlernejo]]j en [[Parizo]], de post kvereloj kun universitataj administrantoj kaj la polico. La klopodoj de la rego de de Gaulle ĉesigi tiujn strikojn per plua policagado nur plivarmigis la situacion, kio kaŭzis surstratajn batalojn kun la polico en la [[Latina Kvartalo]], sekvita de ĝenerala striko de studantoj kaj multaj strikoj en la lando fare de dek milionoj da laboristoj, plimalpli du trionoj de la laboristaro de Francio. La protestoj atingis tian punkton, ke de Gaulle kreis stabejon por deteni la perturbon, fermigis la Nacian Asembleon kaj estigis novan balotadon la [[23-an de junio]], por la parlamento.
 
La ribelo komenciĝis la 3an de majo en la universitato de Nantero , per ĝenerala striko. Dum unu semajno, la studentoj barikadis la Latinan Kvartalon (studenta kvartalo de Parizo) kaj la tre forta polica reprimo, kiu sekvis, kondukis al subita pliakriĝo de la krizo : la studentoj okupadis la fakultaton de Sorbono.
* Reveno de [[Georges Pompidou]] elde Rumanio:
 
kaj la striko etendiĝis al la laboristaro. Flanke de grupo de radikalaj studentoj (la "Raĝuloj"), la situaciistoj formis "Komitaton Raĝuloj-S.I.", ekregis la "Komitaton de okupado de Sorbono", kaj alvokis "okupi ĉiujn uzinojn en Francio kaj formi laboristajn Komitatojn". Malsukcesante adoptigi tiun alvokon fare de la ĝenerala asembleo, ili forlasis la Komitaton de Okupado por formi "Komitaton por la Daŭrigo de la Okupadoj".
* Ĝenerarala manifestacio de la 13-a de majo.
* La strikoj. La interkonsento de Grenelle
La sinteno de sindikatoj rilate la studenta movado.
* Unua parolado de [[Charles de Gaulle|generalo De Gaulle]] kaj ties fiasko:
* Lia malapero al [[Baden-Baden]] kaj dua parolado.
* La juna destrula manifestacio:
* Balotoj. Velkado de la movado
 
La [[Junularoj Komunistaj Revoluciistaj]] estis dissolvitaj per registara dektreto, konsekvence ilian fortan agadon dum majo 1968.
 
== Leĝaj ŝanĝoj post majo de 1968 ==
* [[Kontraŭkoncipilo]]j repagitaj.
* Geigo en [[lernejo]]j.
* Jura rekonigo de [[Plenkreskeco|plenaĝo]] ekde 18.
* Faciligo de [[Eksedziĝo|eksedziĝaj]] proceduroj.
* Rekonigo kaj pligraviĝo de [[Sindikato|laborsindikatolaborsindikatoj]]j.
 
== Kritikoj ==
Okaze de la kampanjo por la [[Prezidenta baloto de 2007 en Francio]], la estonta prezidento [[Nicolas Sarkozy]] kritikis tiun eventon kaj ties heredantoj:
 
Ceteraj kandidatoj, same kiel famuloj energie reagis kontraŭ tiu oficiala parolado. La germana [[Verdaj Partioj|verdulo]] kaj membro de [[Eŭropa parlamento]] [[Daniel Cohn-Bendit]] deklaris ke la esprimo "deĵeto de Majo de 1968" estis nekredebla, stalina kaj bolŝevisma.
 
== Aliaj movadoj plimalpli samtempaj ==
* en Kalifornio
* En Germanio, post mortigo de [[Benno Ohnesorg]] fare de policano dum manifestacio en (1967) kaj atenco al [[Rudi Dutschke]] en (1968).
* En Italio
* En Meksiko, 4 monatoj da studenta agito finiĝanta per buĉado de 300 manifestanoj, vidu [[1968 en Meksikurbo]].
 
== Vidu ankaŭ jenon: ==
[[Kategorio:Historio de Anarkiismo]]
[[Kategorio:1968]]
[[kategorioKategorio:laboristaLaborista movado]]
[[kategorioKategorio:revoluciojRevolucioj]]
 
{{LigoLeginda|de}}
[[cy:Terfysg Paris 1968]]
[[da:Ungdomsoprøret i Danmark]]
[[de:Mai 681968]]
[[el:Μάης του '68]]
[[en:May 1968 in France]]
149 560

redaktoj