Berkeley (Kalifornio): Malsamoj inter versioj

prilaboris kelkajn neglataĵojn kaj ŝanĝis "linejoj" al "linioj"; supozeble la buskompanioj ne kultivas linon
[nekontrolita versio][nekontrolita versio]
(prilaboris kelkajn neglataĵojn kaj ŝanĝis "linejoj" al "linioj"; supozeble la buskompanioj ne kultivas linon)
'''Berklio''' (angle{{en}}: '''Berkeley''' [bərk'li]) estas urbo en la norda [[Kalifornio]] ([[Usono]]). Berklio situas ĉe la orienta flanko de la [[Golfo de San-Francisko]] en la [[Kantono Alameda]]. Ĝi havas 102,.743 loĝantojn. <ref> American FactFinder. United States Census Bureau[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=16000US0606000&-ds_name=PEP_2006_EST&-mt_name=PEP_2006_EST_G2006_T001] </ref>.
</ref> [[Dosiero:Berkeley in Alameda County.png|thumb|280px | Berklio situas en la Kantono Alameda.]] [[Dosiero:Berkeley-map.jpg|thumb|280px | Berklio lokiĝas je 37°52′13″N 122°16′05″W]]
[[Dosiero:Berkeley-map.jpg|thumb|280px | Berklio lokiĝas je 37°52′13″N 122°16′05″W]]
 
 
 
 
Berklio estas la loko de la ĉefa tereno de la [[Universitato de Kalifornio]].
 
== Historio ==
La indiĝenaj loĝantoj de la regiono estis la Ohlonea (angle: Ohlone) popolo. En [[1772]] la hispana ekspedicio de Pedro Fages esploris la areon. En [[1820]] Luis Maria Peralta ricevis de la hispana reĝo donacon de lando, porcioporcion de kiu nun ampleksas BerklionBerklio. Urbeto nomita Ocean View (esperante: Mara Vidaĵo) estis tie ek de [[1853]]. En [[1866]] la urbo estis nomita laŭ la irlanda filozofo [[George Berkeley]] ([[1685]]-[[1753]]). La urbo de Berkeley estis leĝe establita en 1878.
 
Berklio rapide kreskis kiam multaj homohomoj fuĝisrifuĝis tien post la San -Franciska Tertremo en [[1906]]. En [[1923]] fajro detruis preskaŭ 600 konstuaĵojnkonstruaĵojn en la norda parto de Berklio. Dum la [[dua mondmilito]] multaj homoj venis al Berklio por labori en la militaj industrioj de la regiono.
 
La 1960aj1960-aj jaroj estis periodo de studentaj protestoj kaj la [[Hipio|hipia]] kulturo. Post kiam la universitato malpermesis politikajn agadojn en [[1964]], reage eksplodis la Liberparolada Movado (angle: ''Free Speech Movement'' [fri spiĉ muv’ment]). Estis protestoj i.a. kontraŭ la [[Vjetnama milito]] kaj [[deviga militservo]], kaj por savi Popolan Parkon (angle: People's Park [piplz park]) (parketo kreita fare de la komunumo, kie la universitato planis konstrui aŭtohaltejon).
Berklio rapide kreskis kiam multaj homo fuĝis tien post la San Franciska Tertremo en [[1906]]. En [[1923]] fajro detruis preskaŭ 600 konstuaĵojn en la norda parto de Berklio. Dum la dua mondmilito multaj homoj venis al Berklio por labori en la militaj industrioj de la regiono.
 
En [[1991]] granda fajro en la montetoj de Berklio kaj [[Oakland (Kalifornio)|Oakland]] brulisbruligis 15201.520 akreojn (6.,2 km²) da landotero, mortigis 25 homojn kaj vundis 150 aliajn, kaj detruis aŭ difektis 3,.469 loĝejojn. <ref> Conflagration Overview. Virtual Museum of the City of San Francisco. [http://www.sfmuseum.org/oakfire/overview.html] </ref>.
La 1960aj jaroj estis periodo de studentaj protestoj kaj la [[Hipio|hipia]] kulturo. Post kiam la universitato malpermesis politikajn agadojn en [[1964]], reage eksplodis la Liberparolada Movado (angle: Free Speech Movement [fri spiĉ muv’ment]). Estis protestoj i.a. kontraŭ la [[Vjetnama milito]] kaj [[deviga militservo]], kaj por savi Popolan Parkon (angle: People's Park [piplz park]) (parketo kreita fare de la komunumo, kie la universitato planis konstrui aŭtohaltejon).
 
En [[1991]] granda fajro en la montetoj de Berklio kaj [[Oakland (Kalifornio)|Oakland]] brulis 1520 akreojn (6.2 km²) da lando, mortigis 25 homojn kaj vundis 150 aliajn, kaj detruis aŭ difektis 3,469 loĝejojn. <ref> Conflagration Overview. Virtual Museum of the City of San Francisco. [http://www.sfmuseum.org/oakfire/overview.html] </ref>
== Geografio kaj Klimato ==
Berklio lokiĝas je {{coor dms|37|52|18|N|122|16|29|W|city}}, kaj havas areon de 10.,5 kvadrataj mejloj (27 km²). <ref> U.S. Gazeteer. United States Census Bureau. [http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/places2k.html#places] </ref>. De la golfbordo la tereno grade altiĝas orienten al la Berkliaj Montetoj. La plej alta pinto en la montetoj super Berklio estas Grizzly Peak [Grizli Pik], 1754 futojn (535 m) alta, nomita laŭ la ursoj, kiuj loĝis en la areo ĝis la lasta estis mortitamortigita en la 1860-aj jaroj.
 
Strawberry Creek ([stra'beri krik], esperante: Fraga Rivereto) estas la ĉefa akvofluejo en Berklio. Du forkoj komenciĝas en la Berkliaj Montetoj, kunfluas ĉe la universitata tereno, kaj de tie fluas okcidenten ĝis la Golfo de San-Francisko.
== Transporto ==
'''Aŭtobusoj:'''
La busoj de [http://www.actransit.org/ AC Transit] servas Berklion, [[Oakland (Kalifornio)|Oaklandon]] kaj partojn de [[Kantonokantono Alameda]] kaj [[Kantonokantono Contra Costa]]. AC Transit ankaŭ havas “transgolfajn” linejojnliniojn, kiuj iras al la urboj [[San Francisco (Kalifornio)|San Francisko]], San Mateo kaj Palo Alto.
 
La plej proksima stacio de la tutlanda aŭtobusa kompanio [http://www.greyhound.com/home/ Greyhound] estas en Oakland.
 
'''[[Metroo]]:'''
[[BART (fervojo)|BART]] ligas Berklion okcidente al [[San Francisco (Kalifornio)|San Francisko]] kaj la [[Flughaveno San-Francisko|San-Franciska Flughaveno]]; norde al Richmond; oriente al [[Orinda (Kalifornio)|Orinda]], [[Lafayette (Kalifornio)|Lafayette]], [[Walnut Creek (Kalifornio)|Walnut Creek]], Concord kaj ĝis Pittsburg; kaj sude al [[Oakland (Kalifornio)|Oakland]] kaj ĝis [[Fremont (Kalifornio)|Fremont]] kaj Dublin/Pleasanton.
 
'''Biciklado:'''
Estas multaj biciklistoj en Berklio, kaj la urbo havas plurajn “bicycle boulevards” (stratojn pli oportunajn kaj sekurajn por bicikla trafiko). <ref>Bicycling in Berkeley. Berkeley City Office of Transportation.[http://www.ci.berkeley.ca.us/transportation/Bicycling/bicycling.html] </ref>.
 
'''Ŝoseoj:'''
La plej grandaj aŭtovojoj en Berklio estas la interŝtataj ŝoseoj 80 kaj 580, kiuj kune nomiĝas la ''Eastshore Freeway'' (esperante: orientborda ŝoseo).
 
'''Fervojo:'''
4 973

redaktoj