Hipotezo dokumenta: Malsamoj inter versioj

6 bitokojn aldonis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (roboto aldono de: it:Ipotesi documentale)
Neniu resumo de redakto
La unua iniciatinto de tiu hipotezo estis [[Jean Astruc]] iu ĝin konigis anonime en la jaro [[1753]]. Poste, je la komenciĝo de la 20a jarcento la teorio trovis pruvanton kaj disvastiganton en la germana [[Julius Wellhausen]] (kaj ties skolo), kiu reordigis la diversajn hipotezojn kaj postulis la dokumentan teorion, hipotizante, ke en la redaltado de Pentateŭko agadis kvar malsamaj tradicioj.
 
La tradicioj estas rakontoj transdonitaj laŭlonde de la epokoj buŝforme kaj ekribformeskribforme. El la inicialoj de la ilia nomoj, la teorio estas ankaŭ difinita JEDP.
 
<small>(Sendepende, dume, de tiuj teorioj, ke Moseo ne estas la aŭtoro de Pentateŭko jam eniris la komunan scion de eklezioj ankaŭ per aliaj argumentoj)</small>
La fonto ''J'' (aŭ Javista) kaj tiu ''E'' (aŭ Eloista) tiel estas nomataj pro ilia maniero nomi Dio.
 
La «Javista» tradicio originas en monarkia epoko (10-9a jarcento). En ĝi, la homo kaj lia mondo estas priskribitaj kun granda konkreteco kaj kun analizoj de la internaj konfliktoj de la homa koro - Dio estas multe proksima al sia popolo kaj fojfoje estas kvazaŭ antropomorfigita (same kiankiam Dio promenas en la [[Edena ĝardeno]]). Estas, ĝi, malmulte interesita pri la aspektoj historiaj/juraj, kaj nomas la «Sinaja» la monton de la aperoApero.
 
La fonto [[Eloismo|Elohista]] uzas ''Elohim'' kiel nomo de Dio. Ĝi formiĝis en posta epoko (8a jarcento) en la norda [[Izraela reĝlando]], post la disiĝo de la Nordo el la Sudo de la unueca ŝtato, En ĝia teologia koncepto Dio estas vidata enmaniero pli transcenda ol la Javista,: DiDio parolaparolas el la ĉielo, aperas en sonĝoj, aperas kiel [[anĝelo]]...
 
La tradicio ''D'' (aŭ Readmona) estas tiel signala ĉar dominanta en la libro Readmono. Ĝi reiriĝas al 7a jarcerto en la [[Juda Reĝlando]] de sudo, havas didaktikajdidaktikajn celojn koncernantajn la Leĝon kaj ĝi estus la rulaĵoregularo kiu, retrovita en la Templo, ekstartigis la religian [[Ekzilo babilona| postekzilan]] religian reformon.
 
La tradicio ''P'' (Kodo Pastra) kolektas rakontojn tre antikvajn, sed disvolviĝitan en epoko post ekzila. Esence ĝi rilatas al liturgiajn kaj ritajn normojn kiuj superregas el la libro [[Levidoj]].
[[Gordon Wenham|Wenham, Gordon]]. [http://www.biblicalstudies.org.uk/article_pentateuch_wenham.html "Pentateuchal Studies Today", Themelios 22.1 (October 1996)]
 
La tradicio ''P'' (Kodo Pastra) kolektas rakontojn tre antikvajn, sed disvolviĝitan en epoko post ekzilapostekzila. Esence ĝi rilatas al liturgiajn kaj ritajn normojn kiuj superregas el la libro [[Levidoj]].
[[Gordon Wenham|Wenham, Gordon]]. [http://www.biblicalstudies.org.uk/article_pentateuch_wenham.html "Pentateuchal Studies Today", Themelios 22.1 (OctoberOktobro 1996)]
 
==Redaktadoj==
 
Fakuloj kutime datas la unuan redakton je la 750 a.K kiam oni mikse unuigis la fonton J kun la E, Dura redakto, kombinanta la fontojn J kaj E kun la D kaj P, okazis en v5a jarcento aKa.K.
 
==Voĉoj kunrilataj==
*[[Nomoj de Dio en la Biblio]]
*[[Biblia Tetragramo ]]
 
 
==Bibliografio==
12 136

redaktoj