Burokratio: Malsamoj inter versioj

4 bitokojn aldonis ,  antaŭ 11 jaroj
e
roboto modifo de: ar:دواوينية; cosmetic changes
e (roboto modifo de: ar:دواوينية; cosmetic changes)
[[ImageDosiero:Office 1719.jpg|thumb|Oficejo, Germanio 1719]]
'''Burokratio''' estas [[administrado]] de [[ŝtato]] aŭ grandaj organizoj laŭ strikta sekvo de decidaj proceduroj en hierarkia strukturo de kompetencoj.
 
Burokratio estas ĉiutage aplikata en [[registaro]], [[ministerio]]j, [[tribunalo]]j, [[armeo|militistaro]], entreprenegoj kaj kompanioj, sed ankaŭ en ne-registaraj organizoj, [[hospitalo]]j kaj [[lernejo]]j.
 
Troo da burokratio estas '''[[burokratismo]]''' (''la reguloj pli gravas ol la homo'').
 
== Koncepto de burokratio ==
[[FileDosiero:Berner Iustitia.jpg|thumb|250px|<small>Diino ''Justicia'', juste pritaksanta la kazojn ([[pesilo]]) kaj plenumanta la tribunalan decidon ([[glavo]]), senrespekte ([[blindeco|blinde]]) al la „statuso kaj graveco“ de la prijuĝata persono</small>]]
Burokratio estas koncepto en [[sociologio]] kaj [[politika scienco]]. Ĝi baziĝas sur jenaj kvar principoj:
# paŝo-post-paŝe difinitaj [[proceduro]]j, kie la unuopaj paŝoj estas farendaj de difinitaj administraj instancoj,
# skemo por dungado de novaj [[ofico|oficistooficistoj]]j laŭ faka [[kvalifiko]] kaj difinitaj eblecoj por iliaj [[kariero]]j,
# [[hierarkio]] inter diversaj oficoj, kiuj sinsekve kaj kun kreskanta respondeco kaj decidpovo prilaboras la necesajn farendajn decidojn,
# formalaj retoj, kiuj interligas la organizajn instancojn per [[Informfluo (apartigilo)|fluo de informoj]] kaj skemoj de kunlaboro.
La esprimo '''burokratio''' ([[france|fr.]]: ''bureaucratie'') estis stampita de la [[franco]] [[Vincent de Gournay]] (1712-1759) el ''bureau'' (la ŝtofo, kiu kutime kovris skribtablojn, poste - [[metonimio|metonimie]] - 'skribtablo, kontoro, oficejo') kaj ''-cratie'' ([[greka|gr.]] κρατία, kratia, 'rego, povo, potenco'), do: regado de la administrado.
 
== Burokratio en literaturo kaj satiro ==
[[ImageDosiero:Hauptmann von Koepenick - Uniform.jpg|thumb|150px|„La leŭtenanto de Köpenick“]]
La hispana verkisto [[Mariano José de Larra]] kritikis la siaepokan socain situacion per gazetaj artikoloj. Unu el lia plej famaj kaj konataj artikoloj estas "Vuelva usted mañana" (Revenu morgaŭ), kiu kritikas la malrapidon kaj nefunkciadon de la burokrata hispana sistemo. En tiu artikolo iu entreprenisto (franca, kaj ne hazarde) venas en [[Hispanio]]n peti permeson en Madrido starigi entreprenon. Kvankam tio estus bono por la lando, burokratoj neniam helpas kaj sendas la entrepreniston el unu oficejo en alian kaj ĉiam respondas al liaj petoj per la sama frazo "Revenu hejmen, ĉar hodiaŭ ne eblas pro tio, ke estas jam malfrue, la respondeculo hodiaŭ ferias, mankas al vi iu papero, ktp." Tiel permesopeto kiu solviĝus en unu semajno daŭras pli ol jaro kaj la entreprenisto kompreneble malesperas. Ekde la aperigo de tiu artikolo tiu sentenco "Revenu hejmen" iĝis popolega en Hispanio kiel protesto kontraŭ malbona funkciado de la burokrata sistemo ĝis hodiaŭ.
 
"''Der Hauptmann von Köpenick''" („La leŭtenanto de Köpenick“, [[Carl Zuckmayer]], 1931) primokas militarismon kaj burokratismon, kiuj ne lasas al [[botisto]] Vogt alian elturniĝon ol grandan trompan friponaĵon.
 
== Vidu ankaŭ ==
* [[Leĝo de Parkinson]]
 
[[Kategorio:Verwaltungswissenschaft]]
 
[[ar:بيروقراطيةدواوينية]]
[[bg:Бюрокрация]]
[[ca:Burocràcia]]
149 482

redaktoj