Parlamento de la Unuiĝinta Reĝlando: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
e
=== Anglio ===
 
La angla parlamento originas de la ''Witan'' koncilioj de la 11-a jarcento, kiukiuj enhavis religiajn estrojn, potenculojn kaj reĝajn ministrojn. Saksaj reĝoj konsultis tiujn konciliojn. Ekde la 13-a jarcento, senditoj de grafujoj, urboj kaj municipoj ĉestis la konsiliojn. La [[Magna Carta]] (Granda ĉarto) de 1215 limitigis la reĝpovon kaj devigis la reĝon peti parlamenton antaŭ kolekti iujn ajn impostojn. Ekde la 14-a jarcento ekaperis du "domojn" - unu enhavis senditojn kaj eknomiĝis la ''Commons'' (Komunumuloj); la alia enhavis religiajn estrojn (''Lords spiritual'', aŭ Lordoj spiritaj) kaj potenculojn (''Lords temporal'', aŭ Lordoj tempecaj), kaj eknomiĝis la ''Upper House'' (Supera ĉambro). La du ĉambroj unue amasigisamasiĝis en la halo Westminster en 1320.
 
=== Skotlando ===
 
La skotlanda parlamento fondiĝis en la 13-a jarcento. Ĝi havis necertan povon ĝis la 15-a jarcento, kiam [[Jakobo la 1-a (Skotlando)]] revenis el malliberigecomalliberigo en Anglio dum 1424. Ekde tiam, parlamento kelkfoje grave kontraŭis la reĝon. En la 16-a jarcento, la nobeloj de ĉiuj grafujografujoj gajnis rajton elekti du senditojsenditojn. La parlamento komencis fari pli kaj pli da leĝojnleĝoj. En la 17-a jarcento, religiaj membroj estis forigitaforigitaj. La reĝo [[Karlo la 1-a (Anglio)|Karlo la 1-a ]] konstruigis parlamentejoparlamentejon, kiu estis kompletita en 1639. En 1707, la skotlanda parlamento unuiĝintis kun la angla per la ''Act of Union 1707'' (Leĝo pri unuiĝo) kaj fondiĝis la Parlamento de Britujo.
 
=== Irlando ===
La irlanda parlamento oficiale fondiĝis en 1297 de [[Sir John de Wogan]] por reprezenti la popolon de la Lordujo de Irlando, bazita sur angla kaj normanda konvencioj, kaj la [[Magna Carta]].
 
Tamen, en 1292, neoficiala loka asembleo kolektis 10,000 pundojpundojn per impostojnimpostoj, kiukio estis dek-kvinono de la moveblajoj de riĉuloj. La memstaraj gaelaj reĝoj neniam rekonisagnoskis la parlamenton, kiu malgajnis aŭtoritaton dum la 14-a kaj 15-a jarcentoj. En 1494, leĝiĝis ''Poynings' law'' (Leĝo de Sir Edward Poynings) kiu submetis irlandan parlamenton al angla parlamento. Religiaj malakordoj ĝenis la parlamenton kiu daŭris sube la angloj. En la 18-a jarcento, ĝi komencis pli kontraŭi la anglan parlamenton. En 1801, la irlanda parlamento finfine unuiĝintis kun la angla per la ''Act of Union 1800'' (Leĝo pri unuiĝo) kaj fondiĝis la Parlamento de la Unuiginta Reglando de Britujo kaj Irlando.
 
En 1920, la Government of Ireland Act (Leĝo pri rego de Irlando) kreis du parlamentojn, de Nordirlando kaj Sudirlando. Sudirlando memstariĝis en 1922 kiel [[Respubliko de Irlando]] kaj en 1927, la cetera brita parlamento finfine eknomiĝas la Parlamento de la Unuiginta Reglando de Britujo kaj Nordirlando.
200 768

redaktoj