Fiŝoj en antikva Egiptujo: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
[[dosiero:Tomb of Nakht (7).jpg|eta|Kato manĝas fiŝon, [[Tombo de Nacht (TT52)|Tombo de Nacht]]]]
'''Fiŝoj[[Fiŝo]]j''' kaj aliaj akvobestoj estis en [[antikva Egiptujo]] unu el la plej gravaj [[Nutraĵo|nutraĵoj]] en [[antikva Egiptujo]]. DeEkde [[prahistorio]] ili estis la plej gravagravaj provizantoj de [[Proteino|proteino]] por granda parto de la egipta loĝantaro.<ref name="Heinz Felber">Heinz Felber: ''Fischerei, Fischereigewerbe. II. Ägypten'', en: ''[[Pauly-Wissowa|Der Neue Pauly]]'' vol. 4 (1998), p. 527</ref>.
Skribaj kaj [[arkeologio|arkeologiaj]] fontoj prezentas vastajn informojn pri diversaj fiŝoj kaj akvaj bestoj, kiel ankaŭ ties kaptado kaj uzado. Fiŝojn kaj akvobestojn oni prezentis en la egipta arto, uzis ilin kiel [[kuracilo]], prilaboris konkojn[[konko]]jn al ornamaĵoj[[ornamaĵo]]j, juveloj[[juvelo]]jiloj[[ilo]]j. [[Fiŝkaptado]] estis aparataaparta entreprena branĉo,; oni komercis pri akvobestoj, kaj ilia kaptado estis [[ŝatokupo]] de la egipta [[elito]]. La [[Biblio|biblio]] mencias la gravecon de fiŝaĵo kiel nutraĵo en antikva Egiptujo.<ref>[[Nombroj]]: [http://biblephone.intercer.net/eplus/index.php/eo/1/Numb/11/ 11,5] ''"Ni memoras la fiŝojn, kiujn ni manĝis en Egiptujo senpage''.</ref>
 
== Fiŝoj ==
[[Dosiero:Hatschepsut tempel fisch1.jpg|eta|dekstra|Detalo de fiŝobildo en la halo Punt de la templo de [[Haĉepsut]] en Deir-el-Bahri]]
Kontraŭe al aliaj [[mediteraneo|mediteraneaj]] kulturoj de la antikvo la egiptoj kaptis ĉefe dolĉakvajdolĉakvajn fiŝojfiŝojn en la [[Nildelto|delto de la Nilo]]. Laŭ la nun konataj fontoj la kaptado de salakvaj fiŝoj estis sensignifa.<ref>Dietrich Sahrhage: ''Fischfang und Fischkult im alten Ägypten'', von Zabern, Mainz 1998, S. 77</ref> La kialoj estas neklaraj, eble la risko kapti fiŝojn el la maro estis pli granda, kaj estis pli facile fiŝkapti en la Nilo aŭ [[oazo|oazaj]] lagoj. La ĉefa kaptoregiono estis la [[Nilo]], ties [[nildelto|delto]] kaj la lagoj en [[Fayum]]<ref name="Heinz Felber"/>.
 
[[dosiero:Maler der Grabkammer des Menna 006.jpg|eta|maldekstra|Murbildo de fiŝoj en la tombo de Menna, murbildo ĉirkaŭ [[1422 a.K.|1422]]-[[1411 a.K.]]]]
En la moderno oni priskribis pli ol 65 nilfiŝojnilfiŝojn. Ĉirkaŭ 30 inter ili estis konataj jam en antikva Egiptujo laŭ arkeologiaj fontoj, ĉeferĉefe per bildoj en tomboj. Por ĉirkaŭ duono de tiuj identigitaj fiŝoj konatas la ĉiutagaj nomoj. Diversaj specioj havas plurajn nomojn. Entute konatas nuntempe ĉirkaŭ 50 diversaj antikvegiptaj fiŝnomoj.<ref>Dietrich Sahrhage: ''Fischfang und Fischkult im alten Ägypten'', von Zabern, Mainz 1998, p. 57</ref>
Kelkaj bildoj el tiu epoko de la antikva imperio estas tiel elstaraj, ke la fiŝspecioj estas science sendube identigeblaj. Tio nur malofte eblas por pli postaj fazoj de la egipta historio. Unuopaj specioj estas tiam malfacile distingeblaj. Ofte tamen eblas identigi la genron aŭ almenaŭ la familion de la prezentitaj bestoj.<ref>Dietrich Sahrhage: ''Fischfang und Fischkult im alten Ägypten'', von Zabern, Mainz 1998, p. 80</ref>
La egiptoj verŝajne jam sciis pri la vivkutimoj de kelkaj fiŝspecioj, tiel ili prezentis ekzemple sur diversaj murbildoj surdorse naĝantajn ''Mochokidae''<ref>Dietrich Sahrhage: ''Fischfang und Fischkult im alten Ägypten'', von Zabern, Mainz 1998, p. 58</ref> kaj [[mugiledoj]]n naĝantajn en aroj<ref group="A">Kiel sur la sezona reliefo de la tiel nomata ''mondoĉambro'' de la sunsanktejo de [[Niuserre]], kiu nuntempe videblas en la egipta muzeo de [[Berlino]], aŭ en la [[piramido]] ''Unas'' en [[Sakkara]].</ref>. El skribaĵoj konatas ne nur nomoj de fiŝoj, sed ankaŭ nomoj de diversaj korpopartoj kaj organoj[[organo]]j.<ref>Ingrid Gamer-Wallert: Fische und Fischkulte im Alten Ägypten, Harrassowitz, Wiesbaden 1970, p. 47-50</ref>
 
Gravaj fiŝoj estis:
13 554

redaktoj