Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

Neniu ŝanĝo en grandeco ,  antaŭ 7 jaroj
e
formato
| valign="top" | [[SIL]]: || TPN
|}
La '''Tupia Lingvo''', ankaŭ nomata [[Tupinambao]]'''tupinambao'''[['''antikva Tupio]]tupio''', estas morta indiana lingvo kiu estis parolata en [[Brazilo]] de [[Rio de Ĵanejrio]] ĝis [[Maranjo]]. La [[Tupinambao]] estis parolata kiel [[gepatra lingvo]] origine de la [[indiano]]j [[Tupinambao]]j kaj [[Tupinikio]]j kaj post ankaŭ de [[brazilano]]j, do la [[portugala lingvo]] en tiu epoko havis en [[Brazilo]] nur administran statuson.
Kontraŭe al kelkaj disvastiĝintaj nesciencaj asertoj pri la [[Tupinambao]], la Tupinambaa aŭ [[Tupia lingvo]] estis ja unu [[lingvo]], ne grupo de [[dialekto]]j aŭ [[lingvo]]j parolataj en [[Sudameriko]] nek artfarita [[lingvo]]. La [[Tupinambao]] estis dokumentita inter la jaroj 1550 kaj 1750 de eŭropaj pastroj, kiuj skribis [[gramatiko]]jn kaj [[lernolibro]]jn pri ĝi kaj tradukis al ĝi katekizajn [[teksto]]jn. Kvankam la [[pastro]]j dokumentadis la [[Tupinambao]]n sekvante la gramatikan nomenklaturon de la eŭropaj [[klasikaj lingvoj]], la lingvajn dokumentojn kiujn ili antaŭsavis al ni eble simetrias al la [[lingvo]] kiu estis parolata de la [[popolo]]j [[Tupinambao]] kaj [[Tupinikio]]. Kontraŭ la malfeliĉaj asertoj laŭ kiuj Tupinambao ne estis lingvo apartenanta al unu [[tribo]], antaŭ estis leksikona unuformigo de diversaj [[dialekto]]j, fiksitaj en la [[gramatiko]]j de [[pastro]]j kiel [[José de Anchieta]] kaj de aliaj jezuitoj, Barbosa (1956) nin atentigas ke en siaj propaj verkoj la pastroj informis pri lokalaj variantaj formoj de Tupiaj dialektoj aŭ similaj formoj de aliaj Tupiaj lingvoj. Legu pri tio la bonegan tekston de Barbosa, 1956).
La Tupia lingvo male estis [[lingvafrankao]] en Brazilo ĝis la 18-a [[jarcento]], kiam la portugala ([[ĉefministro]]) [[Markizo de Pombal]] malpermesis ĝian uzon en [[lernejo]]j kaj [[dokumento]]j kaj deklaris la portugalan la oficiala lingvo de [[Portugalio]] (kaj sekve de [[Brazilo]]) en [[1758]] (antaŭe en [[Portugalio]] oni uzis la [[latino]]n flanke al la portugala en oficialaj [[dokumento]]j).
 
==Esperantaj vortoj el la tupia==
 
Pro la longa disvastigo de la Tupinambao, estas hodiaŭ en la portugala lingvo pluraj vortoj kiuj devenas el la Tupia.
 
 
==Bibliografio==
 
BARBOSA, Pe. A. Lemos. Curso de Tupi Antigo: Gramática, Exercícios, Textos. Rio de
Janeiro: Livraria São José, 1956.
 
==Bibliografio en Esperanto==
 
*[[Kompleta Gramatiko de la Tupia Lingvo]] ([[Francisko Valdomiro Lorenz]]);
 
==Ligiloj==
 
*[http://biblio.etnolinguistica.org/barbosa_1956_curso Curso de Tupi (Barbosa, 1956)]
 
13 029

redaktoj