Konektikuto: Malsamoj inter versioj

68 bitokojn forigis ,  antaŭ 7 jaroj
ŝanĝis al preferata ŝablono
e (robota aldono de: se:Connecticut)
(ŝanĝis al preferata ŝablono)
{{Informkesto Usona ŝtato
{{US ad 1 |
Name |Nomo = Konektikuto |
|Tuta Fullname nomo = State of Connecticut |
Flag |Flago = Flag of Connecticut.svg |
|FlagoGrando = 90px
Seal = |
|Blazono = Seal of Connecticut.svg
Map = Map_of_USA_CT.svg |
|BlazonoGrando = 90px
Nickname = The Constitution State, The Nutmeg State |
|Flagligilo = CapitalFlago de = [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]] |
|Blazonligilo = Sigelo de Konektikuto
OfficialLang = [[angla]] |
Nickname |Kromnomo = The Constitution State, The Nutmeg State |
LargestCity = [[Bridgeport (Connecticut)|Bridgeport]] |
Map |Mapo = Map_of_USA_CT.svg |
|Governor = [[Daniel Malloy]] ([[Demokrata Partio (Usono)|D]]) |
|MapoGrando = 200px
PostalAbbreviation = CT |
|Ĉefurbo = [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]]
AreaRank = 48 |
LargestCity |PlejGrandaUrbo = [[Bridgeport (Connecticut)|Bridgeport]] |
TotalArea = 14,356 |
|Ŝtatestro = Dannel Malloy
LandArea = 12,559 |
|Areo = 14.357
WaterArea = 1,809 |
|AreoRango = 48
PCWater = 12.6 |
|TeroAreo = 12,559
 
|AkvoAreo = 1.809
PopRank = 29 |
|Akvo% = 12,6
2000Pop = 3,405,565 |
|Loĝantaro = 3.580.709
DensityRank = 4 |
|LoĝantaroRango = 29
2000Density = 271.40 |
|Denso = 285
AdmittanceOrder = 5 |
|DensoRango = 4
AdmittanceDate = [[9-a de januaro]] [[1788]] |
|AliĝoDato = {{dato|9|januaro|1788}}
TimeZone = [[EST|Eastern]]: UTC-5/[[somera tempo|-4]] |
|AliĝoOrdo = 5
Latitude = 71°47′ W al 73°44′ W |
TimeZone |Horzono = [[EST|Eastern]]: UTC-5/[[somera tempo|-4]] |
Longitude |Latitudo = 40° 58′ N al 42° 03′ N |
Width = 113 |
Latitude |Longitudo = 71° 47′ WU al 73° 44′ W |U
Length = 70 |
|Larĝeco = 113
HighestElev = 726 |
|Longo = 177
MeanElev = 152 |
|Alta = 725
LowestElev = 0 |
|Meza = 150
ISOCode = US-CT |
|Malalta = 0
Website = ct.gov
|PoŝtaMallongigo = CT
|ISOkodo = US-CT
|Retejo = [http://ct.gov ct.gov]
}}
'''Konektikuto''' ([[angla lingvo|angle]] ''Connecticut'' [koNETikat]) estas [[usona]] ŝtato en la nord-orienta regiono [[Nov-Anglio]]. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiukiuj ribelis kontraŭ la [[Britio|brita]] rego dum la [[Usona Revolucio]].
 
Konektikuto limiĝaslimas okcidente deal [[Nov-Jorkio]], norde deal [[Masaĉuseco]], oriente deal [[Rod-Insulo]] kaj sude deal la [[fjordo Long Island]]. Sud-okcidenta Konektikuto proksimas al la urbego [[Nov-Jorko]]. Konektikuto estas la 29-a plej multhoma usona ŝtato, kun 3,5 milionomilionoj da loĝantoj (en 2005), kaj ĝi estas la tria plej malgranda ŝtato. La rivero Konektikuto fluas suden tra la mezo de la ŝtato.
'''Konektikuto''' ([[angla lingvo|angle]] ''Connecticut'' [koNETikat]) estas [[usona]] ŝtato en la nord-orienta regiono [[Nov-Anglio]]. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiu ribelis kontraŭ la [[Britio|brita]] rego dum la [[Usona Revolucio]].
 
Konektikuto limiĝas okcidente de [[Nov-Jorkio]], norde de [[Masaĉuseco]], oriente de [[Rod-Insulo]] kaj sude de la [[fjordo Long Island]]. Sud-okcidenta Konektikuto proksimas al la urbego [[Nov-Jorko]]. Konektikuto estas la 29-a plej multhoma usona ŝtato, kun 3,5 miliono da loĝantoj (en 2005), kaj ĝi estas la tria plej malgranda ŝtato. La rivero Konektikuto fluas suden tra la mezo de la ŝtato.
 
Konektikuto konsistas el 169 urboj. [[Hartford]] estas la ĉefurbo kaj la dua plej multhoma urbo. La plej multhoma urbo estas [[Bridgeport (Konektikuto)|Bridgeport]]. Aliaj grandaj urboj estas [[New Haven (Konektikuto)|New Haven]], [[Stamford (Konektikuto)|Stamford]], Waterbury kaj Norwalk.
 
Konektikuto estas konata pro sia riĉeco. El la usonaj ŝtatoj, ĝi havas la plej altan averaĝan enspezon (po $54,.117 por ĉiu homo en 2007).
 
== Historio ==
 
Antaŭ eŭropa koloniado, la regionon enloĝis ĉirkaŭ 6.000 [[indianoj]]. La plej granda tribo estis la [[moheganoj]].
 
La unua eŭropa esploristo en Konektikuto estis la [[Nederlando|nederlandano]] Adriaen Block. Post kiam li esploris la regionon en 1614, nederlandaj pelt-negocistoj velis norden sur la rivero Konektikuto kaj konstruis fuorton en nuntempa Hartford, kiun ili nomis "Domo de Espero".
 
La unuaj anglaj setlantoj alvenis en la najbareco de Hartford en 1633. Granda grupo da setlantoj alvenis en 1636 kaj fondis ĉe Hartford la Kolonio Konektikuto. Tiuj setlantoj estis [[puritanismo|puritanoj]] el Masaĉuseco, gviditagviditaj de Thomas Hooker, kiu apartiĝis de la politika gvidantaro en Masaĉuseco.
 
En 1635 John Winthrop, ankaŭ de Masaĉuseco, ricevis permeson krei novan kolonion ĉe la busobuŝo de la rivero Konektikuto. Tiu kolonio, nomita Kolonio Saybrook, estis rekta provoko al nederlandaj asertojpretendoj. Ĝi unuiĝis kun Konlonio Konektikuto en 1644.
 
Kolonio New Haven fondiĝis en 1638. Ĝi havis sian propran konstitucion "la fundamenta konsento de Kolonio New Haven", kiu subskribiĝis en 1639. TioĜi estis la unua [[konstitucio]] en Ameriko, kaj eble en la mondo. Tial la ŝtato nomas sin "La Konstitucia Ŝtato".
 
Supernombritaj de la angloj, la nederlandanoj forlasis sian fuorton en 1654.
En 1965 la tria kaj nuna konstitucio de Konektikuto efikiĝis.
 
En 2008 Konektikuto estiĝisestis la tria usona ŝtato, permesikiu permesis edziĝojn inter samseksemuloj.
 
== Loĝantaro ==
 
En 2005, 86,1 % de Konektikutanoj estis de blanka raso, kaj 10,9 % de nigra raso.
 
En 2000, 81,69 % de ŝtatanoj kvinjaraj aŭ pli aĝaj parolis angle hejme, kaj 8,42 % parolis [[hispana lingvo|hispane]]. Alia hejmlingvoj estas la [[itala lingvo|itala]] (1,59 %), la [[franca lingvo|franca]] (1,31 %) kaj la [[pola lingvo|pola]] (1,20 %).
 
La loĝantaro kreskadas de 251.000 homoj laŭ la popolnombrado de 1800, al 908.000 laŭ la popolnombrado de 1900 kaj al 3,4 milionomilionoj en 2000.
 
== Registaro ==
 
Ĉiun kvaran jaron elktiĝis ses konstituciaj funkciuloj: Ŝtatestro, Vic-ŝtatestro, Sekretario de la Regno, Ĉefadvokato (ministro pri justico), Trezoristo kaj Kontrolisto.
 
La ŝtata parlamento konsistas el 36-membra Senato kaj 151-membra Domo de ReprezentanojReprezentantoj. Ĉiu membro elektiĝas ĉiun duan jaron.
 
La Supera Juĝa Kortumo enhavas Ĉefan Juĝiston kaj ses Adjunktajn Juĝistojn. La juĝistojn selektaselektas la ŝtatestro.
 
== Famaj Konektikutanoj ==
 
Noah Webster, fama verkisto de vortaro de la usona angla lingvo, naskiĝis en West Hartford.
 
[[Humphrey Tonkin]] estis prezidanto de la universitato de [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]].
 
La esperantisto [[Harry Harrison]] naskiĝis en Stamford.