Animeo: Malsamoj inter versioj

170 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (Roboto ŝanĝis {{Ĉefa}} al {{Ĉefartikolo}})
 
[[Dosiero:Cowboy bebop01.jpg|thumb|300px|right|Sceno el ''[[Cowboy Bebop]]'' (1998)]]
'''Animeo''' ([[japana lingvo|japane]] アニメ [anime]) estas alia esprimo por japanstila [[desegnofilmo]]. La japana vorto "Animeo''anime''" estas mallongigo de la angla vorto "''animation''", anglalingvakiu vorto porsignifas [[desegnofilmo]]n. En la okcidenta mondo aŭ ekster Japanio, ''la nocio "animeo''" celas nur al desegnofilmoj kiuj venas el Japanio aŭ estas desegnataj en la stilo de la japanaj desegnofilmoj, kontraste al aliaj desegnofilmoj (ekz. [[Walt Disney]], [[Warner Bros]]). En Japanio aliflanke la vorto "animeo''anime''" celas ĉiujn desegnofilmojn, sendepende de ilia deveno.
 
Dum malmulte da animeoj ([[Sazae-san]] k.c.) estis nur-mane desegnataj sur [[celuloido]]; la plej multaj animeoj estas nuntempe produktataj per la teĥniko de [[komputila desegnofilmo]]. Animeo estas elsendata sur [[televido]], disiĝas per komunikiloj kiel [[VHS]] kaj [[DVD]], aŭ [[videoludo|komputilludoj kaj videoludoj]]. Animeo estas ofte influata de Japana [[bildliteraturo]], konata kiel [[mangao]].
 
== Termino ==
[[Dosiero:Astroboy.png|thumb|150px|right|[[Astro Boy]], unua ĉiusemajna televidseria animeo]]
La [[Japana lingvo|Japanlingva]] termino por [[animacio]] estas アニメーション [anime:ŝonanimēŝon](skribata en [[strekaj kanaoj]]) [[pruntovorto]] de Angla lingvo. ''Anime'' アニメ estas mallongigo de ĝi. Iuj kredas ke la vorto devenis el Franclingva animé, tamen tio estas dubenda. Esperanta termino ''Animeo'' verŝajne devenas tra iu anglalingva komunikilo, kvankam nun la termino iĝis tiom internacia, ke malfacilas ĝuste diri.
 
En frua historio de Japana animeo, nur filmistoj uzis por animacio terminon アニメーション dum oni uzis ''Manga-eigaejga'' (漫画映画, (lit.laŭlorte: [[mangao]] + -[[filmo]]) aŭ ''Doga'' (動画, (lit.laŭvorte: moviĝbildo). La lastan enkondukis [[Masaoka Kenzo]], "la Patro de Japana Animacio". Kiam [[Tetsuwan Atom]], la unua animea [[televida serio]], komenciĝis, oni ekuzis terminon ''Terebi-manga'' テレビマンガ (lit.laŭvorte: televida mangao), ĉar multaj animeoj baziĝis bildliteraturon.
Unua uzo de ''Anime'' estis sur gazeto ''Kogata-ejga'' 小型映画 en [[1965]]. En [[1975]], fondiĝis [[Nippon Animation]] kies nomo enhavas vorton ''Animation''. En [[1978]], animegazeto [[Animage]] komenciĝis, ĝi kaj aliaj gazetoj ekuzis terminon ''Anime'' por ĝeneralaj uzoj. Tiam oni ĉesis uzi vortojn ''Terebimanga'' kaj ''Dōga'', kvankam nuntempe vorto ''Dōga'' ankoraŭ uzatas por aro de movantaj bildoj, aŭ por desegnistoj okupataj pri movantaj bildoj por animacio.
 
En Angla lingvo, ekzistas vorto '''Japanimation''' , [[valiza vorto]] de ''Japan'' + ''Animation'', tamen oni jam malofte uzas. '''Japanimation''' estas uzata plej ofte dum 1970-aj kaj 1980-aj dekjarojjardekoj en [[Usono]]. Iuj evitas uzi '''Japanimation''', ĉar '''Japanimation''' rememorigas kunmeto '''Jap''' ([[insulto|insulta]] vorto kontraŭ Japanoj) + '''Animation'''.
 
En Eŭropaj landoj uzado de vortoj "animeo" kaj "mangao" estas konfuzita. Tie oni ofte uzis vorton "animeo" por mencii [[mangao]]n. En Japanio, vorto "mangao" povas signifi ambaŭ animacion kaj bildliteraturon (kvankam la uzo de termino "mangao" por animacio estas limigata en ne-admirantoj). La konfuzo devenas de la fakto ke multaj animeoj estas kreataj surbaze de mangaoj.
=== Ĝenroj ===
Animeo havas multon da ĝenroj, kiel tradicia [[live action]] [[kino]].
[[agfilmo]], [[aventuro]], infana rakonto, [[komedio]] ,[[dramo]], [[erotiko]] ([[eĉio]] aŭ [[hentajo]]), [[fantaziofantasto]], [[okultismo]], [[hororo]], [[romanco]], [[sciencfikcio]] kaj aliaj.
 
Plejparto de animeoj inkludas kontenton el diversaj diferencaj ĝenroj, pro tio kategoriigi titolojn estas tre malfacile.
* [[porknaba animeo]] (ŜoŭnenŜonen)
* [[porknabina animeo]] (ŜoŭĵoŜoĝo)
* [[porjunula animeo]] (SeinenSejnen)
* [[BiŝoŭnenBishōnen|Biŝonen]]
* [[BiŝoŭĵoBiŝoĝo]]
* [[ŜoŭnenShōnen-ai|Ŝonen-aj]]/[[Jaoi|Jaoj]]
* [[Shōjo-ai|Ŝoĝo-aj]]/[[YuriJuri]]
 
Krome, ekzistas granda kvanto de [[erotiko|erotikaj]] animeoj ([[Hentajo]]), inkluzive aparte celitaj al [[parafilio|parafiliaj]] grupoj kaj montrantaj diferajndiversajn specojn de [[fetiĉismo]], [[samseksamo]], [[BDSM]] ktp.
 
=== Desegnmaniero ===
* Okuloj de maliculoj ofte estas ofte duonfermitaj aŭ ombritaj per hararo; ili kutime aspektas kiel okuloj de [[akcipitro]] aŭ [[serpento]].
* Ruzaj, makiavelaj aŭ simple rigore afablaj roluloj ofte havas okulojn de [[vulpo]] - tre paroĥaj, preskaŭ nevideblaj, kvazaŭ la rolulo ĉiam ridetas.
* Malĉefaj roluloj ofte havas sufiĉe grandajn okulojn, sed nur kun [[pupilo]] kaj [[konjunktivo]], preskaŭ sen iu [[iriso]]. Tiu estas aparte kutima por diferajdiversaj strataj banditoj aŭ servistoj de ĉefmaliculoj, kiuj aperas epizode en aventuraj animeoj.
* La plej grandajn okulojn kompare al aliaj partoj de vizaĝo havas infanoj, kaj kutime ju pli maljuna estas la rolulo des pli malgrandaj iĝas ties okuloj.
* Se rolulo pro iu magio aŭ psikologia kialo perdas ties volon aŭ eĉ [[animo]]n, ties okuloj iĝas malbrilaj kaj ofte eĉ senpupilaj.
 
===== Okulvitroj =====
Krom okuloj, grandan rolon ludas [[okulvitro]]j. Okulvitrojn de diferajdiversaj formoj, koloroj kaj stilojn havas, onikalkule, pli-malpli kvarono de ĉiuj roluloj en ĉiuj animeoj. Okulvitroj ofte signifas intelekton kaj kalkulemon. Plej ofte, ĉiuj komputilistoj, sciencistoj kaj [[otakuo]]j en animeoj havas okulvitrojn. Por knabinoj okulvitroj ankaŭ estas simbolo de modesteco. Unu el tipaj roloj de hentajo, ''la instruistino'', ankaŭ plej ofte havas okulvitroj. Krome, netravideblaj koloraj aŭ brilegaj okulvitroj ofte apartenas al iuj enigmaj personecoj, kies okuloj estu por tempo nevideblaj.
 
===== Hararo =====
Hararoj de anime-roluloj plej kutime konsistas el tufoj. Ili ofte havas tre diferajdiversaj, ofte nerealismaj formojn kaj kolorojn. Iuj hararoj moviĝas pro vento aŭ [[inercio]], kiam la rolulo movas, aliaj (aparte de malinaj roluloj) ĉiam restas senmovaj, eĉ dum plej agoplenaj bataloj. Haroj de diversaj koloroj estis rimedo por distingi rolulojn en frua periodo de anime-historio, kiam la roluloj tre simile aspektis. Nun la imagoj de roluloj estas ege pli rigore prilaborataj kaj diverskoloraj haroj estas plejparte homaĝo al tradicio. Krome, koloro de haroj estas aldona indikilo al personeco de rolulo. Ekzemple, ruĝaj, oranĝaj aŭ rufaj haroj ĉe knabino ofte indikas ŝian eksplodemecon (ekz. Asuka el [[Neon Genesis Evangelion]] aŭ Lina el [[Slayers]]). Blondaj haroj, aparte kune kun bluaj okuloj, ankaŭ indikas fremdlandan (t.e. nejapanan) devenon de rolulo en animeoj, en kiuj temas pri [[Japanio]]<ref name="hair">Vidu ankaŭ [http://www.umich.edu/~anime/info_haircolor.html eseon] ĉe ''Umichu.edu'', pri koloroj de haroj de anime-roluloj. (angle)</ref>
 
===== Esprimo de emocio =====
===== Ĉibi =====
[[Dosiero:Pani poni.jpg|thumb|right|250px|Sceno el animeo ''[[Pani Poni Dash!]]''. La roluloj estas desegnitaj en ''ĉibi''-stilo por emfazo de komika efekto]]
Krom "serioza" desegnmaniero estas ankaŭ populara desegna stilo ''tibi'' aŭ ''[[ĉibi]]''({{Lang|ja|チビキャラ}} ''[ĉibi-kjara'']), angle [[:en:Super deformed]] (SD), en kiu la roluloj estas desegnataj je plej simpla maniero, kun karikature malgrandaj korpoj, grandegaj kapoj kaj grandegaj, eĉ por animeo, sencmalplenaj okuloj. Ofte SD-desegnmaniero estas uzata en komediaj situacioj por emfazi la neseriozeco de situacioj. Tamen ekzistas roluloj, kiuj estas en iliaj SD-formoj dum plejparto de anime-filmo aŭ seriaro - tio montras ilian drolecon kaj [[kawaii|"kavajecon"]]. Ekzemple en komedia animeo [[Yamato Nadeshiko Shichi Henge]] la ĉefrolulino estas en ĉibi-formo dum absoluta plejparto de ekrana tempo kaj kondutas strange kaj eĉ iom freneze. Aliaj roluloj, pli seriozaj kaj adekvataj, estas desegnitaj normalmaniere.
 
=== Scenaro ===
 
== Voĉoaktoro ==
{{Ĉefartikolo|Japana voĉoaktoro}}
[[Aktoro]]j, kiuj donas voĉojn al roluloj de animeo, nomiĝas [[sejuo]]j (声優 ''Seiyū''). La profesio de sejuoj estas tre populara en Japanio. Ili studas en specialaj lernejoj, kien tre malfacilas eniri pro granda konkuro. La studprogramo por sejuo inkluzivas trejnado regi sian voĉon en plej alta nivelo kaj montri la plej precizajn nuancojn de emocioj per ĝia tono kaj tembro. Krome, ĉar ofte en animeoj roluloj kantas, ili ricevas seriozan vokalan trejnadon. La skolo de voĉ-aktorarto en Japanio estas eble la plej forta (kaj tutcerte la plej fama) en la mondo, kaj do nur en maloftaj okazoj la tradukistoj povas resonigi animeon al alia lingvo je la sama alta nivelo. Pro tio multaj admirantoj de animeo, kiuj ne regas [[japana lingvo|japanan lingvon]], preferas spekti animeon kun [[subtitolo]]j kaj sen voĉa traduko.
 
[[Aktoro]]j, kiuj donas voĉojn al roluloj de animeo, nomiĝas [[sejuoJapana voĉoaktoro|sejuoj]]j (声優 ''Seiyū''[Seijū]). La profesio de sejuoj estas tre populara en Japanio. Ili studas en specialaj lernejoj, kien tre malfacilas eniri pro granda konkuro. La studprogramo por sejuo inkluzivas trejnado regi sian voĉon en plej alta nivelo kaj montri la plej precizajn nuancojn de emocioj per ĝia tono kaj tembro. Krome, ĉar ofte en animeoj roluloj kantas, ili ricevas seriozan vokalan trejnadon. La skolo de voĉ-aktorarto en Japanio estas eble la plej forta (kaj tutcerte la plej fama) en la mondo, kaj do nur en maloftaj okazoj la tradukistoj povas resonigi animeon al alia lingvo je la sama alta nivelo. Pro tio multaj admirantoj de animeo, kiuj ne regas [[japana lingvo|japanan lingvon]], preferas spekti animeon kun [[subtitolo]]j kaj sen voĉa traduko.
 
Por multaj popularaj anime-serioj la sejuoj eldonas, krom kutimaj OST-albumoj, la "albumojn de roluloj", kiuj enhavas ĉiujn kantojn de sama rolulo kaj aŭdiofragmentojn el animeo. Pro tia kombinaĵo, aŭskultanto havas impreson ke la rolulo mem kantas. Krome, ofte eldoniĝas diskoj kun dialogoj kaj oracioj kiuj pro iu kialo ne alvenis al originala serio aŭ [[parodio]]j.
3 079

redaktoj