Funkciteorio: Malsamoj inter versioj

13 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
e
Roboto unuecigis titolon de lastaj sekcioj; kosmetikaj ŝanĝoj
e (r2.7.1) (robota aldono de: es:Función (música))
e (Roboto unuecigis titolon de lastaj sekcioj; kosmetikaj ŝanĝoj)
=== Ĉefaj funkcioj ===
{| border="0" style="border-collapse:collapse" align="right"
|[[dosieroDosiero:FunktionstheorieNBn1.png|eta|320px|dekstre|La ĉefaj funkcioj kiel akordoj de la c-maĵora gamo]]
|-
|[[dosieroDosiero:FunktionstheorieNBn2.png|eta|320px|dekstre|La ĉefaj funkcioj kiel akordoj<br />de la harmonia a-minora gamo]]
|}
En la funkciteorio validas [[tonalo]], kiu montriĝas en certa tempospaco kiel ĉentra tonalo, kiel la [[toniko (muziko)|toniko]] (en la ŝtupoteorio: 1-a ŝtupo) de ĉi tiu parto. Al ĝi kuniĝas du pluaj ''ĉefaj funkcioj'', nome la najbaraj [[kvinto]]<nowiki /> puraj parencoj: la [[dominanto]] (supra kvinto, 5-a ŝtupo) kaj la [[subdominanto]] (kvarto respektive malsupra kvinto, 4-a ŝtupo). La funkcioj mem estas signataj en la funkciteorio per literoj, je kio [[maĵora]]j funkcioj havas majusklojn kaj [[minora]]j funkcioj minusklojn.
 
=== Flankaj funkcioj ===
La flankaj funkcioj konsistas el jenaj tri grupoj:
{| border="0" style="border-collapse:collapse" align="right"
|[[dosieroDosiero:FunktionstheorieNBn3.png|eta|320px|dekstre|La paraleloj kiel akordoj de la C-maĵora tonalo]]
|-
|[[dosieroDosiero:FunktionstheorieNBn4.png|eta|320px|dekstre| La paraleloj kiel akordoj de la natura a-minora tonalo]]
|}
* la [[Paralelsono|paraleloj]] en ettrita distanco al la ĉefa funkcio<br />Ĉefaj funkcioj en maĵoro: paralelsono (minora) malsupren –Tp–, resp.<br />Ĉefa funkcio en minoro: paralelsono (maĵora) supren –tP–
 
{| border="0" style="border-collapse:collapse" cellpadding="8" align="center"
|[[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB1a.png|eta|250px|sen|Simpla plenkadenco en C-maĵoro<br />[[MediaAŭdvidaĵo:KADENZ.MID|Sonekzemplo]]]]
| [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB2a.png|eta|280px|sen|La sama kadenco en A-maĵoro<br />[[MediaAŭdvidaĵo:KADENZA.MID|Sonekzemplo]]]]
|}
 
: La dominanto de B♭ estas F. Dominantseptakordo sur F estas kvarsono kun la aldona tono E♭.
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB3a.png|256px|]]
 
: La dominanto de G estas D. Dominantseptakordo sur D estas kvarsono kun la aldona tono C.
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB4a.png|256px|]]
 
* Septakordoj ekzistas en baza pozicio (al la trisono aldoniĝas septo) samkiel en tri inversigoj: 1-a inversigo = kvintsesta pozicio, 2-a inversigo = tritokvarta pozicio , 3-a inversigo = dutopozicio. La nomoj indikas, en kiuj intervalrilatoj al la plej malsupra tono de la akordo staras la du tonoj, kiuj rezultigas la dutodisonancon. La nomo laŭ la funkciteorio tamen konservas la altenmetitan 7-on, kaj oni indikas anstataŭe la bas-tonon rilate al akorda bazotono. Do oni aldonas por la 1-a inversigo malaltenmetitan 3-on, ĉar en ĝi la akorda trito en baza pozicio staras en la baso, por la 2-a inversigo malaltenmetitan 5-on (kvinto en la baso), por la 3-a inversigo malaltenmetitan 7-on (septo en la baso). Ĉilastakaze oni notas la septon nur sub la funkcisimbolon, ĉar el tio jam evidentiĝas, ke temas pri septakordo.
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB4b.png|320px|]]
 
* La funkciteorio konas la eblecon aldoni al akordo kroman seston (''aldonita sesto''). Tion oni indikas, altenmetante la 5-on kaj la 6-on. Ĉi tiu akordo kutime valoras en la funkciteorio kiel subdominanto. Laŭ la ŝtupoteorio temas pri septakordo de la 2-a ŝtupo en kvintsesta pozicio.
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB5a.png|240px|]]
 
* Korme oni notas [[fremdnoto]]jn. La [[kvarto]] anstataŭas la [[trito]]n de la dominantakordo (= [[kvarta fremdnoto]]) kaj estas poste dissolvota:
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB6a.png|240px|]]
 
* Jena ekzemplo ja ŝajne enhavas la funkcian progresadon T – T<SUB>5</SUB> – D – T, la dua akordo tamen estas interpretata kiel kvartsesta fremdnoto al la sekva, vera dominanto, ĉar ĝi ankaŭ tiel dissolviĝas:
 
: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB7a.png|240px|]]
 
: (Ĉi tiu fremdnoto estas indikata ankaŭ per auch D<sup>T-D</sup>)
* Je naŭta fremdnoto oni aldonas al la baza akordo [[naŭto]]n, kies dissolviĝo en la okton tuj okazas:
 
:: [[dosieroDosiero:FunktionstheorieNB8a.png|240px|]]
 
== Aliaj signoj kaj simboloj ==
; [[aliigo (muziko)|Aliigo]]: aliigoj supren aŭ malsupren estas indikataj per la simboloj < kaj >. Dominanto kun alten aliigita kvinto ekzemple ricevas la simbolon D<sup>5<</sup>, en C-maĵoro: g-b-d♯
 
; Elipsoj: Se atendita akordo ne aperas, oni tamen povas aldone registri ĝin, por noti, kio estis atendota ĉi-loke. La atendita akordo staras je tio en rektaj krampoj (ekz. [T]).
Ankaŭ la antaŭbaroka kaj malfru-mezepoka muziko ([[ars nova]]) funkcias pli laŭ melodiaj resp. kontrapunktaj leĝoj. La harmonia sinsekvo rezultas el la reguloj de la progresado ene de voĉo kaj de la rilato de pokaze du voĉoj unu al la alia, ne per supera harmonia strukturo. La rezulta sinsekvo de kunsonaĵoj estas tamen la origino de nia pli malfrue evoluinta harmonisento.
 
== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĵazharmoniaro]]
 
* Richard Graf, Barrie Nettles: ''Die Akkord-Skalen-Theorie und Jazz-Harmonik.'' Advance Music, ISBN 3-89221-055-1
 
== LigoEksteraj eksterenligiloj ==
* [http://www.musiktheorie-aktuell.de/tutorials/funktionsequenz.aspx Reta kurso pri la temo „funkcia teorio kaj sekvencoj“]
 
 
[[Kategorio:Harmoniscienco]]
112 889

redaktoj