Kraso: Malsamoj inter versioj

4 bitokojn forigis ,  antaŭ 8 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (r2.7.3) (robota aldono de: id:Marcus Licinius Crassus)
'''Kraso''' aŭ '''Krasso''' (en [[latina lingvo|latino]]: '''Marcus Licinius Crassus Dives'''; (n. ĉirkaŭ [[-115]], mortis [[-53]]) estis [[Romio|romia]] generalo kaj politikisto kiu komandis la maldekstran flankon de la armeo de [[Sulla]] ĉe la Batalo de Porta Colline, kaj subpremis la sklavan ribelon gviditan fare de [[Spartacus]] kaj formis parton de la sekreta pakto, konata kiel la [[Unua triumviraro]], kun [[Gnaeus Pompeius Magnus]] kaj [[Julio Cezaro]].
[[Dosiero:Marcus Licinius Crassus Louvre.jpg|thumb|left|180px|KrassoKraso]]
Li estis unu el la plej riĉaj homoj de la epoko kaj daŭre viciĝas inter la plej riĉaj el la tuta historio.
 
La signifo de Crassus en monda historio, aliflanke, devenas de lia financa kaj politika subteno de la malriĉa juna Julio Cezaro, kio permesis al Cezaro enŝipiĝi sur sia propra politika kariero.
== Biografio ==
KrassoKraso estis la tria kaj plej juna filo de Publius Licinius Crassus Dives, kiu estis konsulo en -97.
Li kaj liaj fratoj estis kreskigitaj kune en malgranda modesta domo malgraŭ la bonege heredita riĉaĵo de la familio kaj la enorma persona riĉaĵo de la patro. Kiel tiam kutime, la du pli aĝaj fratoj vivis kun siaj gepatroj kaj plej juna frato eĉ post kiam ili geedziĝis kaj havis infanojn.
 
La plej granda de liaj fratoj, Publio, mortis dum la [[Socia milito (91–88 a.K.)|Socia Milito]], dum lia patro kaj lia alia frato, Ezoko, estis viktimoj de la sanga subpremo de [[Cayo Mario]] kaj de [[Cinna]] kiam Kraso estis ankoraŭ juna. Por eskapi de la morto, li serĉis rifuĝon en Hispania ([[-85|85 a.K.]]), kie, utiligante la klientarojn kiujn lia patro estis etendinta dum sia registaro en la [[Hispania Ulterior]], li varbis malgrandan armeon, metante sin je la ordonoj de [[Sila]] kiam ĉi tiu revenis en Italion kiel [[roma legaco|legaco]] aŭ [[prefekto]].
 
KrassoKraso elstaris en la [[Unua Civila Milito de la Respubliko de Romo|Unua Civila Milito]], kaj tre speciale en la konata [[Batalo de Portas Collina]] ([[1-a de novembro|1 de novembro]] de [[-82|82 a.K.]]). Post la starigo de la diktatoreco de Sila li riĉiĝis eksterordinare. De tiam restis lia kapableco por la negocoj. Negocante, spekulante kaj ĉantaĝante, li kunigis enorman fortunon kun aktivecoj tiel variaj kiel domoj de prostituado aŭ brigadoj de [[fajrestingistoj]]. Bona parto de lia fortuno estis uzata kun politikaj finoj, etendante la popularajn klientarojn, havigante pruntojn al noblaj familioj en malfacila ekonomia situacio kaj subtenante bonajn rilatojn kun la kapitalismaj kernoj de la [[rajda ordeno]].
 
== Milito de Spartako ==
Post scii de la proksimigo de *Pompeyo, *Espartaco provis negoci kun *Craso por doni fino al la konflikto antaŭ ol ili alvenis la romajn plifortigojn.<ref>'''*Apiano''', ''Civilaj militoj'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1*.html#120 1:120];.</ref> Kiam *Craso neis, parto de la fortoj de *Espartaco rompis la *confinamiento kaj ili fuĝis al la montoj okcidente de *Petelia (la aktuala [[Strongoli|*Strongoli]]) en [[Kalabrio|*Bruttium]], kun la legioj de *Craso en persekutado.<ref>'''*Apiano''', ''Civilaj militoj'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1*.html#120 1:120]; '''*Plutarco''', ''*Craso'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html#10.6 10:6]. Ne faras neniun mencion al la destino kiun kuris la fortoj kiuj ''ne'' rompis la sieĝon, kvankam ĝi eblas kiu ĉi tiuj iris la sklavojn sub la komando de *Cánico kaj Ĉasta, menciitaj poste.</ref> La legioj atingis atingi al parto de la ribeluloj –sub la komando de *Cánico kaj Ĉasta– aparta de la ĉefa armeo, mortigante al 12.300 de ili.<ref>'''*Plutarco''', ''*Craso'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html#11.3 11:3]; '''*Livio''', ''*Periochae'', [http://www.livius.org/li-ln/livy/periochae/periochae096.html#97 97:1]. *Plutarco Proponas la numeron de 12.300 mortintoj. *Livio asertu ke estis 35.000.</ref> Tamen, la legioj de *Craso ankaŭ suferis perdojn, pro tio ke iuj de la sklavoj en fuĝo donis la rondveturon por alfronti al la romaj fortoj sub la komando de oficiala de kavalerio nomita [[Ezoko *Quicio]] kaj la [[*cuestor]] [[*Cneo *Tremelio *Escrofa]], disvenkante ilin.<ref>'''*Bradley''', ''*Slavery *and *Rebellion''. p. 97; '''*Plutarco''', ''*Craso'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html#11.4 11:4].</ref> En ajna kazo, la ribelemaj sklavoj ne konstituis profesian armeon kaj ili estis alvenintaj al lian limon. Ne volis fuĝi pli kaj pluraj grupoj de viroj disigis de la ĉefa forto por ataki de sendependa maniero al la legioj de *Craso.<ref>'''*Plutarco''', ''*Craso'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html#11.5 11:5];.</ref> Kun la disciplino difektante , *Espartaco donis la revenita al liaj fortoj kaj ĝi uzis ĉiun lian potencon por teni al la legioj *vinientes. En ĉi tiu [[batalo de la *Rio *Silario|lasta batalo]], la fortoj de *Espartaco estis disvenkitaj tute, kaj la granda plimulto de liaj viroj mortis en la kampo de batalo.<ref>'''*Apiano''', ''Civilaj militoj'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1*.html#120 1:120]; '''*Plutarco''', ''*Craso'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html#11.6 11:6-7]; '''*Livio''', ''*Periochae'', [http://www.livius.org/li-ln/livy/periochae/periochae096.html#97 97.1]. *Livio Asertu ke en ĉi tiu ago fino mortis ĉirkaŭ 60 000 sklavoj.</ref> ne konas la destinon fino de la propra *Espartaco, pro tio ke ĝi neniam trovis lian korpon, sed la historiistoj rakontas ke ĝi pereis en batalo apud liaj viroj.<ref>*Apiano, ''Civilaj militoj'', [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1*.html#120 1:120]; '''*Floro''', ''*Epitome'', [[*Wikisource:*Epitome *of *Roman *History/*Book 2#8|2.8]].</ref>
-->
== La Triumviraro ===
<!--
En la [[-65|65 a.K.]] tegis la [[*censor Roma|cenzuras]] apud [[Kvina *Lutacio *Catulo (konsulo 78 a.K.)|Kvina *Lutacio *Catulo]]. Traktis tiam de akiri eksterordinaraj povoj por transformi la [[Reĝlando de Egiptio]], aliancita de Romo, en provinco, tiel kiel de enskribi en bloko al la latinaj civitanoj de la [[*Galia *Transpadana]] en la lertaj de la romaj civitanoj (kion al li estis haviginta konsiderinda politika klientaro). Ambaŭ projektoj estis detenitaj de lia kolego, *Catulo, kiu intermetis lian vetoon paralizante la aktiveco de la *magistratura. Dum ĉi tiuj jaroj *Craso protektis al [[Ezoko *Sergio *Catilina]], apogante lia kandidateco al la elektoj *consulares de la jaro [[-64|64 a.K.]], se bone estis li kiu malmulta poste metus en konon de [[*Cicerón]] [[ezoko *Sergio *Catilina#La dua *conjuración de *Catilina|la preparado de la konspiro]].
Sennoma uzanto