Filozofio de fiziko: Malsamoj inter versioj

e
lingv, sekcioj, kolumnoj
e (KuboF movis paĝon Filozofio de la fiziko al Filozofio de fiziko: lingva alinomigo)
e (lingv, sekcioj, kolumnoj)
Sume, la filozofio de fiziko povas esti konsiderita sub-branĉo de la pli ĝenerala ''[[filozofio de scienco]].''
 
== Filozofio pride la Tempotempo ==
[[Dosiero:Wooden hourglass.jpg|thumb|right|Tempo, en diversaj filozofioj, estas vidita kiel [[Identeco kaj ŝanĝo|ŝanĝo]].]]
[[Tempo]] estas unu el la grandoj de la [[fiziko]]. Laŭ filozofio kaj rekta sperto, la tempo estas la dimensio en kiu oni lokigas kaj mezuras la fluon de la eventoj.
*Ĉu la tempo estas unudirekta aŭ ĉu ĝi tia estas nur en la mallonga tempo kiun la homo spertis kaj spertas?<ref>Laŭ la filozofioj influataj de la [[Biblio]], malsame ol naturaj religioj, la tempo estas kreitaĵo same kiel la tuta materio. Laŭ [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgusteno]] (la tempo estis kreita de Dio kune kun la [[universo]], sed ĝia naturo restas profunde mistera, tiel ke la filozofo, vivinta ĉevale de la [[4-a jarcento|4-a kaj 5-a jarcentoj]], asertas ion ironie: ''«Se oni min ne demandas kio estas la tempo, mi tion scias, sed se oni min tion demandas mi ne scias»''. Tamen Aŭgusteno kritikas la aristotelan koncepton pri la tempo intencitan kiel mezuron de la movo (de la astroj): en la [[Konfesoj]] li asertas ke la tempo estas «kuŝejo de la animo» kaj referencas al percepto propra de la subjekto kiu, malgraŭ ke mem vivas en la esteco (per la atentopovo), konscias pri la estinteco danke al la memoro kaj pri estonteco danke al al atendo. Ekde Aŭgusteno en la kristana pensado la tempo estas, en filozofio kiel jam en teologio, konceptata unudirekta-progresiva kaj ne plu cirkla-cirkula kiel en la helenisma mondo. </ref>
 
== Filozofio de la Spacospaco ==
Ĉu la [[spaco]] fizika en kiu oni sin movas, kaj en kiu oni interaktivas kun la objektiva mondo, estas [[koncepto origina]] aŭ koncepto derivita de alia? La nocio pri spaco en fiziko ŝanceliĝas pro tio ke antaŭe necesus respondi al jenaj demandoj:
*Ĉu spaco estas absoluta aŭ io pure rilata?
Diversaj scienculoj partoprenis en tiu debato, inter kiuj [[Isaac Newton]] ''(la spaco estas io absoluta),'' [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] ''(la spaco estas rilata)'' kaj [[Henri Poincaré]] ''(la spaca geometrio estas konvencio).'' Ĵuse krome elmerĝis ankaŭ la problemo starigita de la ''[[kvantuma gravito]]:'' ĉu la spaco-tempo estas ''"kontinua"'' (ĝenerala relativeco) aŭ ''"kvantumigita"'' (kvantuma gravoro je loop)? <ref>Ankaŭ rilate la spacon, la filozofioj kaj teologioj inspirigantaj al la [[Biblio]] juĝas la spacon ion kreitan samtempe kun la aliaj kreitaĵoj. Kaj, laŭ ili, ne influas sur ĝi la problemo ĉu la spaco estas senlima aŭ ne, ĉar temus nur pri «senlimeco», ne pri [[Senfino (filozofio)|«senfineco»]]. [http://docenti.unicatt.it/web/pubblicazioni.do?cod_docente=14394&language=ITA&section=pubblicazioni] </ref>
 
== Notoj ==
== Filozofoj de la Filozofio de fiziko ==
<References/>
 
== BibliografioLiteraturo ==
* J. Earman and J.N.Butterfield, The Handbook of Philosophy of Physics, North Holland 2006
* G. Boniolo, ''Filosofia della fisica'', Mondadori, 1997. ISBN 9788842494003
* V. Allori, M. Dorato, F. Laudisa, N. Zanghì, ''La natura delle cose. Introduzione ai fondamenti e alla filosofia della fisica'', Carocci 2005 ISBN 9788843035472
* R. Oliveri, ''Interpretazioni filosofiche della teoria della relatività di Einstein'', Ennepilibri
éAgazzi* Agazzi Evandro (1978). Temas y problemas de filosofía de la física. Editorial Herder. ISBN 978-84-254-0749-9
 
== Notoj ==
<References/>
 
== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols=3}}
*[[Fiziko]]
*[[Filozofio]]
*[[Kreo]]
*[[Determinismo]]
*[[Energio]]{{Div col end}}
{{Div col end}}
 
== Eksteraj ligiloj ==