X-sistemo: Malsamoj inter versioj

40 bitokojn forigis ,  antaŭ 9 jaroj
e
referenco piednoten
[kontrolita revizio][kontrolita revizio]
e (referenco piednoten)
 
== Komputiltaŭga solvo ==
Senproblema komuputiltaŭga solvo estas tiu uzata de la Vikipedio laŭ kiu oni duobligas la ikson (''x'') kiam oni volas skribi ikson post ''c'', ''g'', ''h'', ''j'', ''s'' aŭ ''u''. BelanBela aspekton latia solvo evidente ne havasestas.
 
== Kiun skribsistemon elekti? ==
# tiu lasta tamen ne estas ideale oportuna por perkomputila konvertado '''al''' ĉapelitaj, kaj pro tio estis proponata la [[X-sistemo]];
# pri '''interna''' reprezentado de ĉapelitaj literoj en komputila memoro nenion diras la Fundamento; pri la alfabeto ĝi nur mencias, unuflanke kiel elparoli la diversajn literojn, kaj aliflanke kiel skribi aŭ presi ilin sur paperon (aŭ sur lernejan nigran tabulon, komputilan ekranon, k.s.).
Jen eltiro el la oficiala deklaro de la [[Akademio de Esperanto]]<ref>«[http://akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_6_2007.html "Pri apartaj teknikaj bezonoj rilate al niaj alfabeto kaj ortografio"] de la». Akademio de Esperanto en, Oficialaj Informoj. numero N-ro 6, 2007 -01 -21.</ref>: "Nur kiam la cirkonstancoj ne permesas uzi la ĝustajn supersignojn, kaj kiam pro apartaj bezonoj la Fundamenta anstataŭa skribsistemo (ch, gh, hh, jh, sh, u) ne estas oportuna, oni povas anstataŭigi la supersignajn literojn per aliaj signoj aŭ signokombinoj."
<blockquote>
Nur kiam la cirkonstancoj ne permesas uzi la ĝustajn supersignojn, kaj kiam pro apartaj bezonoj la Fundamenta anstataŭa skribsistemo (ch, gh, hh, jh, sh, u) ne estas oportuna, oni povas anstataŭigi la supersignajn literojn per aliaj signoj aŭ signokombinoj.
</blockquote>
 
== Resumo ==
La H-sistemo estas sendube laŭfundamenta ortografia varianto, sed kiel entajpa kodo ĝi havas malavantaĝojn. - La X-sistemo estas oportuna entajpa kodo, sed kiel memstara ortografio ĝi ne estas fundamentokonforma.
 
X-sistemo estas uzata en la Esperanta fako de [[Vikipedio]] por [[Vikipedio:Kiel redakti paĝon|redakti paĝojn]], do kiel nura entajpa kodo, sed ne kiel memstara ortografio. La Vikipedio aŭtomate transkodas tekston skribita en X-kodo al ĉapelita teksto.
 
== Rimarkoj ==
La malavantaĝo de la H-sistemo, ke komputiloj povas miskompreni kaj mistrakti vortojn, estas tre malgranda, ĉar ekzistas nur tre malmultaj tiaj vortoj, entute nur malpli ol 50. Komputila sistemo povas enhavi vortaron, kiu aŭtomate identigas tiajn vortojn kaj ĝuste pritraktas ilin. Aliflanke, la naturismaj kombinoj ''ch, sh, gh'' oftas en la propraj nomoj, tiel ke <tt>Christian</tt> iĝos ''Ĉristian'' ktp.
 
La granda plimulto de la lingvoj uzantaj la latinan alfabeton uzas ĝin kun aldonaj literoj kun diakritaj signoj. Fakte estas ĉiuj lingvoj escepte la angla, la latina kaj eble manpleno de aliaj. Ili ĉiuj bezonas sistemojn por skribi korekte per komputiloj. Kie Esperanto fakte aŭ ŝajne havas specialajn problemojn, ni klopodu plirapidigi progreson al komforta uzo de la unikodo.
* [http://www012.upp.so-net.ne.jp/klivo/amiketo/ Amiketo] - por Vindozo, Linukso kaj Mak OS X
* [http://www.xs4all.nl/%7Ehorowitz/eseoj/iksismo.html Iksisma Manifesto] (proponas ĝeneralan uzon de la x-sistemo kiel esperanta ortografio)
* [http://akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_6_2007.html "Pri apartaj teknikaj bezonoj rilate al niaj alfabeto kaj ortografio"] (deklaro de la Akademio de Esperanto de la 21-a de Januaro 2007)
 
¤ Notu: Kaj SCIM kaj IBus dependas je m17n por funkcii. Kelkaj malnovaj versioj de Linukso jam entenas SCIM. Kelkaj pli novaj versioj (ekz., Ubuntu 10.04) jam entenas IBus. En okazo de dubo, uzu IBus (pli moderna, simpla, malpeza, kaj stabila ol SCIM).