Invadaj specioj: Malsamoj inter versioj

9 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
e
sen resumo de redaktoj
e (Roboto: Forigo de 39 interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per Vikidatumoj (d:q183368))
e
'''"Invadaj specioj"''', aŭ '''Invadaj Ekzotaĵoj''', estas termino kaj kategoria frazo uzata por [[flaŭro]] kaj [[faŭno]], kaj por specifaj [[procezo]]j de refarado kaj konservado en indiĝenaj [[Habitato (ekologio)|habitatoj]], kun kelkaj difinoj.
* 1.)Tiu difino, la plej uzata, aludas al [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], tio estas neindiĝenaj plantoj aŭ bestoj kiuj malprofite influis la [[biotopo]]jn kaj [[ekoregiono]]jn kiujn ili invadis ĉu el vidpunktoj ekonomia, media aŭ ekologia. Ili malefikasmalbone efikas per hegemonio en regiono, [[Natura medio|naturaj medioj]], precizaj vivejoj, aŭ eĉ ĉeurbaj areoj rilate la perdon de naturaj kontrolojlimigoj (ekzemple: predantoj aŭ [[Herbivoro|herbivoruloj]]). Tio inkludas neindiĝenajn plantojn kategoriitajklasitajn kiel '''Ekzotaj Plagoplantoj''' kaj '''Invadaj Ekzotaĵoj''', kreskante kaj enhejmiĝante inter indiĝenaj [[Plantokomunumo (ekologio)|plantaj komunumoj]].<ref>http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Inventory1999.pdf Exotic Pest Plant Council. 'Exotic Pest Plants of Greatest Ecological Concern in California' konsultita la 4/10/2010.</ref> Tiusence ĝi estis uzata de registaraj organizaĵoj<ref>(21an de septembro, 2006). [http://www.invasivespeciesinfo.gov/whatis.shtml National Invasive Species Information Center - kio estas Invada Specio?]. ''United States Department of Agriculture: National Agriculture Library''. konsultita la 1an de septembro 2007.</ref><ref>USA (1999). Executive Order 13112 of February 3, 1999: Invasive Species. Federal Register 64(25), 6183-6186.</ref> same kiel de konservadaj grupoj kiaj la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] (IUCN) kaj la ''California Native Plant Society''.<ref name=neutral>{{citation| last=Colautti| first=Robert I.; MacIsaac, Hugh J.| title=A neutral terminology to define 'invasive' species| journal= Diversity and Distributions|year=2004|url=http://planet.botany.uwc.ac.za/nisl/Invasives/Assignment1/ColauttiandMacIsaac.pdf|format=PDF| volume=10| pages=135–141| accessdate=2007-07-11| doi=10.1111/j.1366-9516.2004.00061.x}}</ref> Ĝi estas uzata ankaŭ de terentreprenistoj, botanikistoj, priserĉistoj, hortikulturistoj, konservistoj kaj ĝenerala publiko.<ref>[http://www.cal-ipc.org/ip/inventory/pdf/Inventory1999.pdf] Exotic Pest Plant Council. p. 1. konsultita 4/10/2010.</ref>
 
* 2.) Tiu difino inkludas la unuan, sed plilarĝiĝas por inkludi indiĝenajn speciojn, kune kun la ''neindiĝenaj'', kiuj trudas hegemonian [[koloniigo]]n de preciza [[biotopo]] aŭ [[natura medio]] kaj eligas ĝin el naturaj kontroloj (ekzemple: predantoj aŭ [[herbivoro]]j). Cervoj estas ekzemplo, se okazas tropopulaciigo en siaj indiĝenaj areoj kaj apudaj ĉeurbaj ĝardeoj, ĉe Nordorientaj Pacifikaj regionoj de Usono.
* 3.) Tiu difino identigas invadajn speciojn kiel ''disvastigataj neindiĝenaj specioj''.<ref name=neutral/> Tio povas esti tiom ampleksa ke ne ĉiu neindiĝena aŭ 'enmetita' specio havas malprofitan sekvon sur neindiĝena medio. Ne malprofita ekzemplo estas la komuna [[Orfiŝo (fiŝo)|orfiŝo]] (''[[Carassius auratus]]''), kiu kvankam estas komuna for de sia indiĝena teritorio tutmonde, ĝi vivas rare en malprofita denso en neindiĝena habitato.<ref name=neutral/>
 
Pro ambigvecoambigueco de tiu difino, la esprimo ''invada specio '' estas ofte pridisputata kiel nepreciza termino ene deen la kampo de la [[ekologio]].<ref name=neutral/> Tiu ĉi artikolo koncernas la du unuajn difinojn; por la tria, vidu artikolon [[enmetitaj specioj]].
 
La '''invadaj specioj''' estas [[animalo]]j, [[planto]]j aŭ aliaj [[vivestaĵoj]] transportitaj kaj enmetitaj fare de [[homo]] en lokoj for de ties areo de natura distribuado kaj kiuj sukcesis setliĝi kaj disvastiĝi en la nova regiono, kie ili iĝas malprofitaj. Ke '''invada specio''' iĝas malprofita, signifas ke produktasĝi kaŭzas gravajn ŝanĝojn en la komponokonsisto, la strukturo aŭ la procezoj de la naturaj aŭ duonnaturaj [[ekosistemo]]j, endanĝerigante la [[biodiverseco|biologian diversecon]] indiĝenaindiĝenan (en diverseco de [[specioj]], diverseco ene de la [[populacio]]j aŭ diverseco de [[ekosistemo]]j).
 
==Vidu ankaŭ==
531

redaktoj