Nelson Mandela: Malsamoj inter versioj

15 bitokojn forigis ,  antaŭ 6 jaroj
e
Muamar Kadafi; Insulo Robben
e (dato kaj loko de morto)
e (Muamar Kadafi; Insulo Robben)
Li jam kiel juro-studento partoprenis en la laboro de la politika opozicio kontraŭ la blanka minoritata reĝimo por la politika, sociala kaj ekonomia rajtoj de la nigra plimulto. Li enpaŝis en [[1942]] ANC ([[Afrika Nacia Kongreso]]) kaj fondis tie post du jaroj kun [[Walter Sisulu]], [[Oliver Tambo]] kaj aliaj la junularan organizaĵon de ANC.
 
Post balota venko de la "[[Afrikaaner|AfrikanderAfrikaner]]"-dominita [[Nacia Partio (Sudafriko)|Nacia Partio]] en [[1948]] kaj la posta politiko de rasoapartigo (apartejdo), Mandela estis la gvidanto de la kontraŭrezista kampanjo de ANC de [[1952]] kaj ĉe la popola kongreso (''Congress of the People'') de [[1955]], kiu akceptis la liberec-ĉarton, postan bazon de la kontraŭ-apartejda movado.
 
En [[1956]] Mandela estis akuzita kun 155 aliaj aktivistoj pro ŝtatperfido. La mamut-proceso daŭris ĝis [[1961]] kaj finiĝis per liberiĝo de ĉiu akuzita.
Origine Mandela estis konata reprezentanto de la [[senperforto]], sed post kiam en marto de 1960 en [[Sharpeville]] oni pafis la senarmilajn demonstrantojn kaj sekve ANC kaj aliaj kontraŭ-apartejdaj grupoj estis malpermesitaj; Mandela kaj liaj kunbatalantoj akceptis la neceson de perforta batalo kontraŭ la apartejdo.
 
En [[1961]], li iĝis gvidanto de la armita alo de ANC, de ''Umkhonto we Sizwe'' ("Lanco de la Nacio"). La 5-an de aŭgusto de [[1962]] li estis arestita en [[Howick]] kaj juĝita je 5-jara prizono pro neleĝa eksterlandaj vojaĝoj kaj striko-instigo. Junie de [[1964]] li estis denove juĝita, tiufoje je ĝismorta prizono pro planita armita ribelo. La [[mallibereja puno]] estis plenumita sur la prizona insulo "[[Insulo Robben Island]]", kiu situas en la [[Atlantika oceano]] antaŭ [[Kapurbo]].
 
Mandela rifuzis en februaro de [[1985]] la proponon de liberiĝo, kunligita pri rezigno je la armita batalo. Li restis en la prizono ĝis februaro de [[1990]], kiam forta kampanjo de ANC kaj internacia premo rezultigis la liberiĝon de Mandela la 11-an de februaro. La ŝtatsprezidento [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] ebligis la liberiĝon kaj samtempe ordonis forigi la malpermeson de ANC. Mandela kaj de Klerk ricevis komune dum [[1993]] la [[Nobel-Premio pri Paco|Nobel-Premion pri Paco]].
Kiel ŝtatestro kaj prezidento de ANC (julio [[1991]]–decembro [[1997]]) Mandela akiris internacian kaj enlandan estimon pro lia agado, nur kelkaj radikaluloj estis seniluziigintaj pro la akiritaj socialaj plibonigoj (antaŭ ĉio pro la nekapabla agado de registaro kontraŭ [[aidoso]]).
 
Mandela estis kritikita ankaŭ pro liaj amikoj kiel [[Fidel Castro]] kaj [[MuammarMuamar al-KadhafiKadafi]], kiujn li nomis siaj "batalkamaradoj". Ankaŭ lia decido en [[1998]], sendi sudafrikajn soldatojn al [[Lesoto]] (por forbati puĉon) restas disputata.
 
Post lia retiriĝo kiel prezidento en junio de 1999, li agadis kiel advokato por socialaj kaj homjuraj organizaĵoj.