Devo: Malsamoj inter versioj

1 bitokon aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
e
e (Roboto: Forigo de interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per Vikidatumoj (d:q878070))
'''Devo''' estas io farenda resp. farota pro leĝo, moralo aŭ konveno. Ĝi ekzistas en ĉiu homa socio. La vorto devenas el la [[Latina lingvo|latina]] [[verbo]] ''debere'', siavice devenanta el la [[prepozicio]] ''de'', 'de', kaj ''habere'', 'havi'), estas la [[sinteno]] trudita (“devigita”) de iu [[normo (filozofio)|normo]]. Ĉar la normoj alfalas el diversaj fontoj, ankaŭ la devoj trafas diversajn kaj malsamajn fontojn – juraj, moralaj, religiaj, kutimaj, konvenaj ktp.
 
== Jura devo ==
 
== Morala devo==
Krom la juraj devoj, pri kiuj supre, kiuj referencas al devoj trudita de la jura normo, oni parolas ankaŭ pri ''morala devo'' (aŭ ''etika'') kiu havas referanton la [[Moralamorala normo]]. Tamen, ne estas akordo pri la distingaj karakteroj de la du konceptoj, sekvo de la ĉiamdaŭra kverelo pri la distingo inter moralo kaj juro: troviĝas kiuj distingas la devon juran el tiu morala ĉar la dua havus kiel referencon la [[konscienco]]n kiu agadus kiel interna juĝisto senpenda de leĝoj kaj reguloj fiksitaj el eksteraj fontoj; aliaj, kiel ekzemple [[Hans Kelsen]] <ref> A.M. Hespanha, Introduzione alla storia del diritto europeo. Il Mulino, Collana: Le Vie Della Civiltà. Anno 2003.ISBN 978-88-15-09284-7.</ref> subtenas ke la distinga karaktero inter la devo morala kaj la devo jura lokeblas en la fakto ke nur la malobservo de la dua kuntrenas aplikadon de sankcio.
 
Rimarkeblas ankaŭ la allaso de morala leĝo deviganta la konscion, kuntrenas kun si la enketon pri la origino de la normo devoganta kaj ĉar neniu povas esti videble konstata leĝofaranto de leĝo deviganta la konsciencon kaj ĝi ne povas fondiĝis sur la konscienco mem kiu si senta devigata kaj ne normkrenata, apertiĝas surfone la ĉeesto de ulo transcenda. Iuj prefere ol finiĝi en tiun konkludon emas ignori la distingon mem. El tio la klasika demando: ĉu eblas morala leĝo deviganta konsciencon (kiel “ne mortigu”) sen iu sendependa ordonanto? <ref> Iuj transaltas la demandon dirante ke ĝi estas restaĵo de eduko ([[Marksismo]]), aliaj kiel Nikolaj Stavrogin de la romano “la Demonoj” de [[Fjodor Dostojevskij]] konkludas: “Se Dio ne ekzistas ĉio estas permesata”, (kaj [[Cesare Pavese]] en sia taglibro repetas), nome ĉio decido respektas la sennorman liberon de homo.</ref> Se laŭ iuj filozofoj, kiel [[Ekzistadismo]] tio eblas, laŭ aliaj tio eblas, ekzemple [[Jean-Paul Sartre]], [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]], igante la homon fonto deviganta sin mem.
34 175

redaktoj