Mary Lou Williams: Malsamoj inter versioj

35 bitokojn aldonis ,  antaŭ 6 jaroj
e
polurado, anstataŭigis: thumb| → eta| (2), |right → |dekstra (2) per AWB
(+ {{ADLS|2013|34}})
e (polurado, anstataŭigis: thumb| → eta| (2), |right → |dekstra (2) per AWB)
Krom tio ŝi aktivis komunutile kaj fondis en 1958 la fondaĵon ''Bel Canto'', kiu helpu muzikistojn, solvi iliajn drogoproblemojn, la plago de multaj muzikistoj el la bibopmedio de la 1940-aj jaroj. Dek elcentojn el siaj muzikaj enspezoj ŝi transdonis al la projekto, por kiu ŝi ankaŭ tenis brokantejon en Harlemo. Pro financa malsukceso ŝi tamen devis rezigni sian ''Bel Canto Foundation'' en 1968.
 
Post sia [[Konverto (religio)|konvertiĝo]] al katolikismo ŝi pli kaj pli komponis [[Liturgio|liturgiajn]] pecojn kiel la suito ''Black Christ of the Andes'' (omaĝe al la ĵus [[kanonizo|enkanonigita]] [[Martín de Porres]]), kiun ŝi prezentis pri teksto de Anthony Wood 1962 per la Ray Charles Singers kaj [[Milton Hinton]] ankaŭ en [[Lincoln Center]].<ref name="Komparu Dahl, p. 270–280">Komparu Dahl, p. 270–280.</ref> En 1964 ŝi prezentis dum tuta jaro en la novjorka ĵazklubejo ''Hickory House''; samjare ŝi fondis helpate de la katolika eklezio ĵazfestivalon en Pittsburgh. Ankaŭ tiutempe la juna [[Jezuitoj|jezuita patro]] Peter O’Brien fariĝisŝia spirita konsilanto; En 1971 li ankaŭ farigis ŝia mastrumanto (kion li restis is ŝia morto).<ref> name="Komparu Dahl, p. 270–280.<"/ref>
 
Krom en klubejoj ŝi ankaŭ koncertis en [[altlernejo]]j, fondis propran diskeldonejon ''(Mary Records)'' kaj muzikeldonejon kaj prezentis en televidelsendoj. En 1967 ŝi pledis per koncerto en Carnegie Hall por tio, enigi novajn muzikajn ideojn en la katolikan eklezian muzikon.<ref>Tiam ankoraŭ ekzistis malpermeso de frapinstrumentaro en la katolika [[eklezia muziko]] fare de [[Pio la 10-a]]. Komparu Dahl, p. 289</ref> Samjare ŝi verkis unu el la unuaj katolikaj [[meso (muziko)|mesoj]] komplete submetitaj de ĵazmuziko. En 1968 ŝi komponis sian duan meson, ''Mass for the Lenten Season''. El sia prezentado de la dua meso je [[Vatikano]] en 1969 malgraŭ aŭdienco ĉe la papo ja ne rezultis la esperata papa antaŭenigo de ĵazmesoj, sed almenaŭ ŝi ricevis mendon de tria, ''Music for Peace'' (pli malfrue plejofte nomata ''Mary Lou’s Mass''), de la sekretario de la kuriokomisiono ''Justitia et Pax'', Joseph Gremillion. En ĉi tiu verko ŝi alproksimiĝis parte al la [[rokĵazo|rokĵaza]] stilo.<ref>Komparu Dahl, p. 288–310. Pri la laboro de la komisiono komparu Dieter Marc Schneider ''Johannes Schauff (1902–1990). Migration und "Stabilitas" im Zeitalter der Totalitarismen'' Munkeno 2001, p. 168 sekvaj.</ref>
== Verkado kaj verkaro ==
 
[[Dosiero:Tadd Dameron, Mary Lou Williams and Dizzy Gillespie. (Gottlieb).jpg|thumbeta|rightdekstra|250px|[[Tadd Dameron]], Mary Lou Williams kaj [[Dizzy Gillespie]] en la loĝejo de Williams, proks. junion 1946.<br /> Foto de [[William P. Gottlieb]].]]
La pianistino miregis per sia fortika klavofrapo kaj persistema ludo; recenzistoj kiel [[Hugues Panassié]] konstatis, ke ŝi ludas „kiel viro“.<ref>H. Panassié, ''Le Jazz Hot'', citita laŭ Dahl, p. 77, komparu ankaŭ Dahl pj. 44 kaj 88.</ref> Ŝia majstra stilo, komence influita de Fats Waller, Earl Hines kaj [[Art Tatum]], absorbis ankaŭ la novigojn de sekvaj epokoj: „La krampo, kiu kuntenis ŝian stilan variecon ekde [[ragtimo]] ĝis [[novbopo|postbibopaj]] evoluoj, estis infektema [[svingo (ritmo)|svingo]].“<ref>Kunzler, Jazzlexikon, p. 1291 sekva.</ref>
 
Jam samtempe kun [[Fletcher Henderson]] ŝi kreis kelkajn el la unuaj veraj [[svingo (muzikstilo)|svingaj]] aranĝaĵoj.<ref>Gunther Schuller, p. 353</ref> Ŝi aranĝis ne nur por la ĝis nun nomitaj muzikistoj kaj bandoj, sed ankaŭ por Count Basie, [[Woody Herman]] kaj la [[International Sweethearts of Rhythm]].<ref>Komparu Dahl, p. 297, 433.</ref> Sian komponaĵon ''Zodiac Suite'', kombinaĵo el ĵazo kaj klasika simfonia muziko, en kiu por ĉiu zodiaka signo staras en la centro alia muzikisto naskiĝinta sub ĉi tiu signo, ŝi plurfoje prezentis inter 1945 kaj 1946. Eltiraĵojn el sia ''Zodiac Suite'' ŝi prezentis en 1945 kiel ''Signs of the Zodiac'' en sia radioelsendo sole kaj per kvaropo.<ref>entenata en la abumo de [[Classics]]: ''Mary Lou Williams 1944-1945''.</ref> La suito estis prezentata en 1945 per ĉambromuzika ĵazmuzikistaro en la novjorka ''[[Town Hall]]''<ref>La koncerto en ''Town Hall'' okazis la 30-an de decembro 1945; al la muzikistoj apartenis [[Edmond Hall]], [[Mouse Randolph]], [[Eddie Barefield]], [[Al Hall]] kaj [[J. C. Heard]] same kiel klasika ĉambrorkestro. Je la peco „Cancer“ kunmuzikis kiel stelula solisto Ben Webster, kiu ankaŭ estas aŭdebla je la aldona prezentaĵo. Komparu Cook/Morton, samkiel Dahl, p. 410</ref> kaj partoj el ĝi en 1946 je [[Carnegie Hall]] kiel simfonia versio kun la ''New York Pops Orchestra''. Ŝian suiton, kiun ŝi mem instrumentis, la recenzistaro parte fervore akceptis, parte tamen juĝis ankaŭ kiel „nek viando nek fiŝaĵo“ tre malakorde.<ref>laŭ [[Paul Bowles]], citita laŭ Dahl, p. 167; senescepte pozitive esprimiĝis [[Barry Ulanov]].</ref> Muziksciencisto kaj komponisto [[Andrew Homzy]] indikis, ke la pecoj de la suito staras senlige unu post la alia; li ne trovis muzikan evoluon de la temoj, akcentis tamen la kompozician lertecon de Williams kaj samrangigis ŝin pro la varieco de muzikaj ideoj kaj ŝanĝiĝoj en la unuopaj pecoj kun [[Frank Zappa]].<ref>Andrew Homzy: Akompanteksto por ''The Zodiac Suite: The Complete Town Hall Concert of December 31, 1945'' (Vintage Jazz Classics)</ref> La registraĵoj de la du koncertoj estis ŝtelitaj kaj (nur en Eŭropo) parte riceveblaj kiel ŝtelpresaĵoj.<ref>Williams supozis pli malfrue, ke [[Timme Rosenkrantz]] ŝtele alproprigis la registraĵojn. Komp Dahl, p. 164, pj. 170–175, samkiel Tammy Lynn Kernodle ''Soul on Soul: The Life and Music of Mary Lou Williams'', p. 124.</ref> La kompleta sonregistraĵo de ĉi tiu koncerto en ''Town Hall'' aperis nur en 1991.
 
Williams verkis pli ol cent diskojn ([[unuopaĵo]]jn kaj [[muzikalbumo]]jn).<ref>T.L Kernodle </ref> Tamen kelkaj periodoj de ŝia verkado ne estas bone dokumentitaj, ĉar ŝi pro sia memvola personeco kaj ŝia transĝenra stilo por la muzikindustrio nur malfacile estis surmekatigebla kaj ŝi preferis la kunlaboron kun memstaraj diskeldonejoj resp. fondis propran diskeldonejon, por kiu la varbado esti nesufiĉa.
 
Jam en 1955 Williams kiel unua verkis albumon, sur kiu ŝi prezentis la kompletan tiaman historion de [[ĵazpianado]]; la disko''A Keyboard History'' ja ricevis bonegajn recenzojn, estis tamen ne publike aĉetebla, sed nur ricevebla per sondiska klubo.<ref>Komparu Dahl, p. 245 sekva.</ref> Ŝia albumo ''Black Christ of the Andes'', verkita en 1963 i. a. kun [[Budd Johnson]], [[Grant Green]], [[Percy Heath]], la kantensembloj ''The George Gordon Singers'' kaj ''Ray Charles Singers'', ricevis finfine en 1968 la premiojn „Prix Mondial du Disque de Jazz“ de [[Hot Club de France]] kaj la „Grand Prix“ de ''Académie du Disque Français''. Ŝian meson ''Mary Lou’s Mass'', kiu parte parte jam estis prezentata en 1969 dum funebra diservo por [[Tom Mboya]] kaj kiu travivis sian oficialan unuan prezentadon en 1970, [[Alvin Ailey]] prenis kiel fundamento por dancteatraĵo, kiu apartentis ekde 1971 ĝis 1973 al la repertuaro de sia baletensemblo.<ref>Komparu Dahl, p. 308 sekvaj.</ref>
 
== Diskografiaj indikoj ==
[[Dosiero:Gene Sedric, Danny Settle, Slick Jones, Mary Lou Williams, and Lincoln Mills, The Place, New York, N.Y., ca. July 1946 (William P. Gottlieb).jpg|thumbeta|rightdekstra|250px|(de maldekstre) Gene Sedric, Danny Settle, Slick Jones, Mary Lou Williams kaj Lincoln Mills, prezentado en ''The Place'', Novjorko, proks. julion 1946.<br /> Foto de [[William P. Gottlieb]].]]
 
La verkaro de Mary Lou Williams inter 1927 ĝis 1945 estas dokumentita en la eldonoj de diskeldonejo [[Classics]].<ref>vidu [http://www.ratical.com/MaryLouWilliams/MLWdiscography.html Diskografio] samkiel Dahl, p. 400 sekvaj.</ref>
 
{{Vivtempo|1910|1981|Williams, Mary Lou}}
{{LigoLeginda|de}}
 
[[Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj]]
[[Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj]]
[[Kategorio:Aranĝistoj]]
[[Kategorio:Virinoj]]
 
{{LigoLeginda|de}}
13 030

redaktoj