Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

53 bitokojn aldonis ,  antaŭ 5 jaroj
e
polurado, anstataŭigis: thumb| → eta| (7), |left → |maldekstra (4), |right → |dekstra (3) per AWB
| [[Ĉefurbo]] || [[Panajo]]
|-----bgcolor="#B8860B"
| [[Areo]] || 3.702  km²
|-----bgcolor="#B8860B"
| [[Loĝantaro]] || 1,4 milionoj (en 2002)
== Origino de la nomo ==
 
[[Dosiero:Konkana_lingvoKonkana lingvo.jpg|thumbeta|rightdekstra|150px|Konkana lingvo]]
La malnova hinda [[eposo]] [[Mahabharato]] mencias pri Goao per indiko al nacio [[Goparaŝtro]], konata kiel bredistoj de [[bovino]]j; ĉi tie aperas ankaŭ nomo [[Gomant]]. Krom plua nomo [[Govaraŝtro]] por suda parto de la konkana teritorio en sanktaj [[sanskrito|sanskritaj]] verkaroj konserviĝis ankaŭ nomoj [[Gopakapuri]] kaj [[Gopakapattan]]. Pli malfrue aperas ankaŭ nomo [[Gomanchala]], ankoraŭ pli malfrue (en [[epiko|epikaj]] [[poemo]]j nomataj ''purana'') poste nomoj Gove, Govapuri aŭ Gopakpattan. La [[Antikva Grekio|grek-antikva]] klerulo [[Ptolemeo]] notas poste la nomon Gouba, [[araba lingvo|arabaj]] nomoj el [[mezepoko]] sonas Sindabur respektive Sandabur. Nur en la [[15-a jarcento]] en konekso kun portugala koloniigado aperas nomo Goa, unue por [[haveno]] situanta ĉe rivero [[Mandovi]] (hodiaŭ urbo [[Velha Goa]]), pli malfrue por la tuta teritorio priregata de portugaloj.
 
== Geografio ==
 
[[Dosiero:Salcete landscape.jpg|thumbeta|leftmaldekstra|Ĉerivera regiono de rivero Sal]]
Goao situas sur okcidenta marbordo de hindia [[kontinento|subkontinento]] kaj ĝi limas kun federaciaj ŝtatoj [[Maharaŝtro]] kaj [[Karnatako]]; okcidentan marbordon kreas [[Hinda Oceano]] ([[Araba Maro]]).
 
La suma areo de la ŝtato faras 3.702 km2, la plej alta punkto estas Sonsogor kun 1.167 m s.m. (en [[montaro]] [[Western Ghats]]), la marbordo estas longa 101  km kun multaj grandaj [[strando]]j. Goao estas riĉa je [[akvo]], ĉi tie trafluas du pli grandaj riveroj Mandovi kaj [[Zuari]] kaj granda kvanto de pluaj.
 
Goao administre dividiĝas en du [[distrikto]]jn ('''Norda Goao''' kaj '''Suda Goao'''), kiuj konsistas el dek unu distriktoj, nomataj ''taluka'' (ekde nordo suden: Pernem, Bardez, Bicholim, Satari, Tiswald, resp. antaŭe Ilhas, Mormugao, Ponda, Salcete, Sanguem, Quepem, Canacona).
 
'''''Klimataj kondiĉoj''''' de Goao respondas al ties situo: tre varma [[somero]] (kun temperaturoj inter 30 ° C kaj 39 ° C) kunigitaj kun ekstrema humideco sekve de [[monzuno]]j (inter junio kaj septembro), kaj por eŭropano tre agrabla [[vintro]] (en decembro kaj en januaro tagaj temperaturoj moviĝas inter 20 ° C kaj 30 ° C, pluvoj estas esceptaj).
 
== Floro kaj faŭno ==
 
[[Dosiero:Goao2.jpg|thumbeta|130px|rightdekstra|Rikolto de kokosaj nuksoj]]
La unua impreso rigardante la strandojn kaj la enlando estas multnombraj [[kokoso|kokosaj]] [[palmo]]j. Dank‘ al abundaj pluvoj en monzuna periodo kaj dank‘ al ekzistado de multaj riveroj kaj riveretoj Goao havas ankaŭ alie abundan vegetaĵaron: diference de kelkaj aliaj ŝtatoj de [[Barato]], kie arbaraj surkreskaĵaroj estis grandparte forhakitaj, estas ĉirkaŭ unu triono de la teritorio en Goao arbarizita per origina [[ĝangalo|ĝangala]] surkreskaĵaro. Krom diversaj foliarboj kaj raraj [[ligno]]j (kiel ekz. [[teaka arbo]]) estas ĉi tie reprezentataj arboj kun nuksoj de [[keŝuo]]j, kun [[mango]], plu [[ananaso]] ks.
 
La konata historio de Goao komencas en la [[-3-a jarcento|3-a jarcento]] antaŭ [[Kristo]], kiam Goao estis parto de nordhinda [[Maŭrja imperio]]. En pli malfruaj jarcentoj ĉi tie alternis regantoj de dinastioj '''satavahanoj''', '''ĉalukianoj''', '''silharoj''' kaj '''kadambduoj'''. En la jaro [[1312]] Goao estis por mallonga tempo parto de [[sultanato]] el [[Delhio]], sed karnatakaj regantoj el [[Vijayanagar]] denove konkeris ĝin. Ekde la jaro [[1469]] ĉi tie poste regis bahmanaj [[sultano]]j kaj [[mughalo]]j ([[mogulo]]j) el [[Gulbargo]], pli poste el [[Biĵapuro]].
 
[[Dosiero:St_Cajetan_GoaoSt Cajetan Goao.jpg|thumbeta|200px|leftmaldekstra|Sankta Cajetan, Velha Goa]]
Ĉirkaŭnavigaciinte [[Afriko]]n albordiĝis en la jaro [[1498]] sur la okcidenthinda marbordo [[Vasco da Gama]]. [[Portugalio]] ne volis nur priregi lukran komercon kun [[spico]]j, sed ĝi faris pretendojn eĉ kiel nova kolonia potenco. Portugala [[admiralo]] [[Afonso de Albuquerque]] poste en marto kaj denove en novembro de [[1510]] venkis soldatarojn de biĵapura mogulo, li okupis Goaon fondante tiel fundamentan ŝtonon de la estonta kolonio [[Portugala Hindio]].
 
 
== Loĝantaro ==
[[Dosiero:Goa04 market.jpg|thumbeta|leftmaldekstra|Foiro en Margao]]
Loĝantaro de Goao, preskaŭ 1,4 milionoj da loĝantoj, havas alkreskon 14,9 %, [[loĝdenso|denseco de loĝantaro]] faras 363 en km2, preskaŭ 50 % da loĝantoj vivas en urboj. Mezuro de alfabetigo moviĝas ĉirkaŭ 82 %. Loka lingvo estas [[konkana lingvo]] (plimulto da loĝantoj parolas ankaŭ [[angla lingvo|angle]], [[portugala lingvo|portugale]] hodiaŭ parolas nur iom inter 3 % kaj 5 % da loĝantoj).
 
En minad-industrio eblas nomi precipe minadon de [[fererco]], [[baŭksito]] kaj [[mangano]], krom tio oni minas ankaŭ pot-argilon, [[kalkŝtono]]n kaj silikatojn.
 
[[Dosiero:Goa03 fishermen.jpg|thumbeta|200px|leftmaldekstra|Fiŝkaptado en Goao]]
Alia produktado, farata ofte en malgrandaj kaj arĥaiĝintaj manufakturoj (produktado de natura [[kaŭĉuko]], prilaborado de [[sisalo]]), havas nur lokan signifon, ĝi kontribuas ĉefe al koloraturo de la lando.
 
== Turismo ==
 
Sume 101  km da marbordo, grandparte longa, larĝa kaj pli-malpli malplenaj [[strando]]j logas jam dum jardekoj turistojn el la tuta mondo – marko „suno kaj sablo“ fariĝis adverba por marbordo de Goao. En la jaro [[2004]] vizitis Goaon proksimume du milionoj da turistoj, el tio ĉirkaŭ 400.000 eksterlandaj turistoj (precipe en vintraj monatoj; turistoj el Barato vizitas Goaon precipe somere).
 
[[Dosiero:Goao7.jpg|thumbeta|200px|rightdekstra|Strando Cavelossim]]
Plua [[magneto]] estas favoraj klimataj kondiĉoj (precipe vintre), [[arkitekturo]] (multnombraj portugalaj koloniaj [[konstruaĵo]]j el lastaj jarcentoj, sed ankaŭ hindaj [[templo]]j) kaj ankaŭ por eŭropano ne tute fremda civilizacia heredaĵo de la eksa portugala kolonio. Tre neproblema simbiozo de [[hinduismo]], [[kristanismo]] kaj [[islamo]].
 
 
{{leginda}}
 
{{ADLS|2005|48}}
 
{{LigoLeginda|zh}}
 
[[Kategorio:Barataj ŝtatoj]]
 
{{LigoElstara|de}}
{{LigoLeginda|zh}}
13 029

redaktoj