Karolo la Granda: Malsamoj inter versioj

4 461 bitokojn aldonis ,  antaŭ 6 jaroj
 
Karolo mortiĝis en 814, reginte kiel imperiestro ĉirkaŭ 13 jaroj. Liaj restoj estis alportitaj al lia imperia ĉefurbo [[Aĥeno]] en kio estas nune [[Germanio]]. Lia filo [[Ludoviko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko]] sukcedis lin. La urbo de [[Aĥeno]] fondis en [[1949]] la ĉiujare disdonatan internacian Karolo-premion, memore al lia figuro.
 
==Politika fono==
Ĉirkaŭ la 6a jarcento, la okcidenta [[Ĝermanaj popoloj|ĝermanaj]] [[frankoj]] estis estintaj [[kristanigo|kristanigitaj]], kaj [[Francio]], regataj de [[Merovidoj]], estis la plej povega el la regnoj kiuj estis sukcedintaj post la [[Okcidenta Romia Imperio]]. Post la [[Batalo de Tertry]], tamen, la Merovidoj iom elpoviĝis, pro epoko nomita de ''nenifarantaj reĝoj''. Preskaŭ ĉia regado estis farita de la oficirestro, nome [[majordomo]].<ref name=France/Neustria>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/215768/France/40279/The-hegemony-of-Neustria |title=France :: The hegemony of Neustria - Encyclopædia Britannica |publisher=Britannica.com |date=24 April 2013 |accessdate=14a Januaro 2014}}</ref>
 
En 687, [[Pepino el Herstal]], majordomo de la palaco de [[Aŭstrazio]], finigis la luktemon inter variaj reĝoj kaj ties majordomoj per la venko ĉe Tertry kaj iĝis la nura guberniestro de la tuta Franka Regno.<ref name=France/Neustria /> Pepino mem estis la pranepo de du el plej gravaj figuroj de la Aŭstrazia Regno, nome Sankta [[Arnulfo de Metz]] kaj [[Pepino el Landen]]. Pepino el Herstal estos sukcedita de sia neleĝa filo Karlo, poste konata kiel [[Karlo Martel]].
 
Post 737, Karlo regis la frankojn sen reĝo surtrone sed malakceptis nomiĝi ''reĝo''. Karlo estis sukcedita en 741 de liaj filoj [[Karlomano la 1-a (Aŭstrazio)|Karlomano]] kaj [[Pepino la mallongdaŭra]], nome patro de Karlomagno. Pot eviti separismon en la periferio de la regno, en 743 la fratoj lokigis surtrone la reĝon [[Ĉilderiko la 3-a]], kiu estos la lasta reĝo el Merovidoj. Post Karlomano rezignis postenon en 746 por eniri eneklesie kiel monaĥo, Pepino alportis la aferon de la reĝigo antaŭ la [[Zakario]], demandante ĉu logikas por reĝo ne havi reĝanl povon. La popo decidis en 749. Li dekretis, ke pli bone por Pepino, kiu havis la plej altajn povopostenojn kiel Majordomo, esti nomita reĝo, por ne konfuzigi la hierarkion. Li tiele ordonis iĝi la ''vera reĝo.''<ref name=France/Pippin>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/215768/France/40284/Pippin-III |title=France :: Pippin III - Encyclopædia Britannica |publisher=Britannica.com |date=24a Aprilo 2013 |accessdate=14a Januaro 2014}}</ref>
 
En 750, Pepino estis elektita de asembleo de Frankoj, kaj levita al la posteno de reĝo. Forpelinte li Ĉilderikon la 3-an kiel "falsa reĝo," la papo ordonis lain eniron en monaĥejo. Tiele la Merovida dinastio estis anstataŭita de la [[Karolidoj]], nomitaj laŭ la patro de Pepino, nome Karlo Martel. En 753 la papo [[Stefano la 2-a (papo)|Stefano la 2-a]] iris el Italio al Francio petante helpon por la rajtoj de Sankta Petro al Pipino. Li estis eltenita en tiu alvoko de Karlomano, nome la frato de Karlo. Reage la papo kompreneble havigis legitimon, per konfirmado de Pepino, tiam aldonante laijn junajn filojn Karlo kaj Karlomano al la reĝa heredo, tiam por granda regno kiu jam kovris plej el okcidenta kaj centra Eŭropo. En 754 Pepin akceptis la papan inviton viziti Italion defende la rajtojn de Sankta Petro, kak venkante super la [[Lombardoj]].<ref name=France/Pippin /><ref>
 
Sub la Karolidoj, la franka regno ekenhavis areon inkludantan plej el Okcidenta Eŭropo; kaj ties divido formis la bazojn por la modernaj [[Historio de Francio|Francio]] kaj [[Historio de Germanio|Germanio]].<ref>{{harvnb|Oman|1914|pp=409–410}} portretas la gravon de la [[Traktato de Verdun]], 843, inter la pranepoj de Karlomagno, kiel fonda evento de sendependa Francio sub ties unua reĝo, [[Karlo la 2-a (Francio)|Karlo Senhara]], kaj de sendependa Germanio, sub ties unua reĝo, [[Ludoviko la Germano]], kaj de sendependa intermeza ŝtato etenfa el la teritorio de la nuna [[Nederlando]] laŭlonge de la landlimoj sude de Romo laŭ [[Lotaro la 1-a (Franka Regno)|Lotaro la 1-a]], kiu retenis la titolon de imperiestro kaj la ĉefurbojn [[Aĥeno]] kaj [[Romo]] sen tia jurisdikcio. La meza regno disiĝis ĉirkaŭ 890. La dispono de ties teritorio restis kiel ĉefa fonto de diskonsentoj inter Francio, Germanio, kaj Italio ĝis la 20a jarcento. La solvo estis la kreado de pli malgrandaj nacioj en la mezaj zonoj, ĉefe [[Nederlando]] kaj [[Svisio]] sed aknaŭ kelkajn tre malgrandajn ŝtatojn. La koncepto kaj memoro de unuigita Exuropo restis ĝis nune.</ref> La [[religio|religiaj]], politikaj, kaj artaj evoluoj originitaj el centre situa Francio ludos gravan rolon por la tuta Eŭropo.
 
==Vivo==
186 347

redaktoj