Kodo de Hamurabo: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
e (Roboto: Forigo de 1 interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per Vikidatumoj (d:q93304))
[[Dosiero:CodeOfHammurabi.jpg|thumb|La kodekso de Hamurabi]]
[[Dosiero:Code-de-Hammurabi-2.jpg|thumb]]
'''[[Kodekso]] de Hamurabi''' (aŭ '''[[leĝo|leĝaro]] de [[reĝo]] [[Hamurabi]]''') devenas proksimume el la jaro [[-1686|1686 a.K.]] (oni notas ankaŭ [[-1800|1800 a.K.]]) apartenas inter la plej malnovajnmalnovaj konservitajnkonservitaj [[leĝaro]]jnj entute (pli malnovaj estas sole enskribaĵoj de la sumera reĝo [[Urnamo]] el la urbo [[Ur]] (proksimume [[-2050|2050 a.K.]]) kaj pluajpliaj du leĝaroj el [[Mezopotamio]]. Sed dum longajlonga tempojtempo oni konsideris la kodekson de Hamurabi kiel la plej malnova.
 
Dum arkeologiaj laboroj en spaco de la malnovepoka urbo [[Suso]] (hodiaŭ en [[Irako]] estis en la jaro [[1901]] (aŭ [[1909]]) trovita diorita steleo de la kodekso de Hamurabi. En la supra parto de la [[monolito]] el [[nigra]] [[ŝtono]] troviĝas bildigo de la aŭtoro de la kodekso, la babilona reĝo [[Hamurabi]], kiel li estas preĝanta al [[dio]] de [[Suno]] kaj justeco [[Ŝamaŝo]], kiu sidas dekstre de Hamurabi kaj simbole diktas al li la tekston de la leĝaro, skribita per [[kojna skribo]] pli malalte.
 
La leĝaro plejparte konsistas el interpretado de kutima [[juro]], sed ĝi estas videble sistemigita. Ĝi enhavas 247 numerigitajnnumeritajn artikolojn solvantajsolvantajn jurdemandojn rilate al [[familio]], privata posedaĵo kaj posedaĵo ĝenerale, [[komerco]], [[prezo]]j kaj [[salajro]]j, [[pruntedono]]j kaj tiesilia repagadorepago, perfortaj [[krimo]]j, posteno de diversaj sociaj tavoloj inkluzive de [[sklavo]]j. Estas interese, ke kvankam la nombro de la artikoloj estas 247, laŭ la uzita numerigadonumerado, la numero de la lasta estas 282, ĉar dum la numerigadonumerado oni transsaltis la numerojn 13 kaj 66-99 kaj tial ekzistas neniuj artikoloj kun tiuj ĉi numeroj. Tio ĉi estas la plej malnova pruvo pri [[dektrifobio]], kaj verŝajne ankaŭ pri [[superstiĉo]]j ĝenerale.
 
La leĝaro dividigisdividis la tiaman loĝantaron de [[Babilonio]] en tri grupojn:
* ''awilum'' (privilegiita kaj la plej riĉa tavolo, oni solvis krimetojn kontraŭ ili per reciprokaĵoj).
* ''muŝkenoj'' (nepriviligiitajnepriviligiita libera loĝantaro, oni solvis krimetojn kontraŭ ili per formo de [[punmono]]).
* ''sklavoj'' (nelibera loĝantaro, oni solvis krimetojn kontraŭ ili per formo de punmono pagita al ilia mastro, sklavojn eblis plu aĉeti kaj heredi, la sklavoj mem povis havi propran posedaĵon kaj ili povis edziĝi kun liberaj virinoj).
 
La monolito estadis firmigita en la tero kaj ekspoziciata sur libera loko en [[Babilono]], ĝi certigis tiel aliron al [[juro]] al kiu ajn (malanalfabeto). Juĝaj aŭtoritatuloj en Babilono jam ne plu povis en verdiktoj decidiĝidecidi laŭ sia propra volo kaj ili devis sin direkti perlaŭ kodigita rajto, samtempe neniu alia povis libervole malagnoski la rajton revokante sin al tiesĝia nekono.
 
Nuntempe la kodekso de Hamurabi estas lokigitalokita en la pariza [[Louvro]].
 
 
Sennoma uzanto