Ĉapalaa Lago: Malsamoj inter versioj

55 bitokojn forigis ,  antaŭ 6 jaroj
sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:Chapala.jpg|eta|220px|maldekstre|Bildo de kvartalo de la urbo Chapala.]]
[[Dosiero:Lake chapala.png|eta|220px|maldekstre|Satelitfoto de [[NASA]].]]
La urbego Gvadalaharo, fidis je Ĉapalaa Lago kiel precipa akvo[[resurso]] ekde la [[1950-aj jaroj]]. La urbego Guadalaharo, fidis je Chapalaa Lago kiel precipa akvo[[resurso]] ekde la [[1950-aj jaroj]]. Baldaŭ poste, kelkaj sinsekvaj jaroj da malmulta pluvokvanto rimarkinde malpliigis la akvonivelon de la lago. La nivelo revenis ĝis 1979, kiam la akvonivelo de Ĉapalaa Lago rapide ekmalpliiĝis pro pliiĝoj de la urbega akvokonsumo.
 
[[Erozio]] pro [[senarbarigo]] laŭ la lago same kiel laŭ Lermao kondukis al pliigita [[sedimentado]] de la lago, ankaŭ kontribuante al perdo de lagprofundo. La ŝrumpita profundo ankaŭ levis la averaĝan temperaturon de la lago, rezultigante pliigitan [[vaporiĝo]]n.
 
Samtempe, la akvoj de Ĉapalaa Lago estis poluataj per urbaj, industriaj kaj agrikulturaj [[rubo]]j, venantaj precipe per Lermao. La pliigita ĉeesto de nutraĵoj de la poluo kombinata kun la pli varma akvo estis favorafavoraj al [[Invadaj specioj|invada specio]], la [[akvohiacinto]]. Tiu ĉi plue pliseverigas la problemon de ŝrumpa lagprofundo pro sia propra konsumo de la akvo.
 
La pliiĝo en akvopoluado kunligita kun la pliigita ĉeesto de akvohiacinto havis neniigitajnneniigajn efikojn por la ekologio de la lago. La fiŝaro malpliigis rimarkinde kaj kelkaj [[Endemio|endemiaj]] specioj (ekz. fiŝofiŝoj ordinarlingve konataj kiel "blankaj fiŝoj") estas kvazaŭ [[Formorto|formortintaj]]. Poluita fiŝaro ankaŭ prezentas gravan minacon por la sano kaj vivrimedoj de homoj kiuj tute dependas de la fiŝkaptado <ref> {{en}} {{cite journal|last=von Bertrab|first=Etienne|title=Guadalajara's water crisis and the fate of Lake Chapala: a reflection of poor water management in Mexico|journal=Environment and Urbanization|date=October 2003|volume=15|issue=2|pages=131–133|url=http://eau.sagepub.com/content/15/2/131|accessdate=16 April 2011|doi=10.1177/095624780301500204}}</ref>.
 
La falo en la laga akvonivelo malkovrigis politikajn temojn kiuj estis kaŝitaj dum multaj jaroj. Ĝia rapida kadukiĝo kaŭzis maltrankvilon en la ĉirkaŭaj regionoj kaj en la scienca komunumo. Ĝi estis "la Minacata Lago de la Jaro" de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF) en 2004.
 
En 2007 kaj 2008, la nivelo de Chapalaa Lago pliiĝis draste, kvankam la niveloj ankoraŭ estas superendaj la nivelon en 1979, kiam la niveloj komencis trorapidan malkreskon <ref> {{es}} {{cite web|title=Niveloj maksimumaj kaj minimumaj de Ĉapalaa Lago 1900-2010|url=http://www.ceajalisco.gob.mx/sia/niveles/niveles.html|accessdate=16 April 2011}}</ref>. Kvankam ĝi daŭre estas kondiĉigata de agrikulturaj, hejmaj, kaj industriaj fontoj de poluado, la faktaj niveloj de danĝeraj materialoj ne estis oficiale taksataj kun reguleco.
La lago ankaŭ estas kriza vivejo por populacio de 20 000 da [[migrobirdoj]], kiaj ekzemple la [[amerika blanka pelikano]], kaj hejmo por miloj da indiĝenaj plantoj kaj bestoj. Ekzemple, en januaro 2011, [[Birdumo|birdumantoj]] registris 173 da birdospecioj <ref>{{en}} [http://avesaxixic.blogspot.com/2011/02/birding-lake-chapala-lake-chapala.html Birdumo ĉe Ĉapala Lago.] </ref>.
 
La ejo gastigas [[Endemio|endemiajn]] speciojn, el kiuj la plej karakterizaj estas fiŝospecioj kiaj ''Menidia contrerasi'', ''Menidia sphyraena'', ''Ictalurus dugesii'', kaj ''Menidia promelas''. Ĝi ankaŭ subtenas birdospeciojn kiajkiajn la [[nordNord-amerika botaŭro|nordamerikan botaŭron]] (''Botaurus lentiginosus'') kaj la [[virginiaVirginia ralo|virginian ralon]] (''Rallus limicola'') kaj [[mamuloj]]n kiajn ''Leptonycteris nivalis'' ([[kiropteroj]]), la [[tajasuo]]n (''Tayassu tajacu'') kaj la minacatan [[pumo]]n (''Felis concolor'').
 
== Komunumoj ==
 
==Eksteraj ligiloj==
{{Portalo|Nordameriko|Biologio|Geografio}}
*{{en}} [http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/mexican_highland_lakes.cfm Tutmondaj 200; numero 192 : Malgrandlagaj Ekosistemoj; Meksikaj Altaĵaraj Lagoj (WWF)]
*{{en}} [http://www.globalnature.org/21223/CAMPAIGNS/Threatened-Lake-of-the-Year-2011/Threatened-Lake-2004/02_vorlage.asp La minacata Ĉapalaa Lago (''Globalnature'')]
40 827

redaktoj