Nigra maro: Malsamoj inter versioj

5 066 bitokojn aldonis ,  antaŭ 6 jaroj
*[[Ronda gobio]]
: Tiu estas alia indiĝena fiŝo kiu troviĝas ankaŭ en la Kaspia Maro. Ĝi predas Zebrajn mitulojn. Kiel ĉe la mituloj kaj ĉe la komuna karpo ĝi iĝis invada kie ĝi estis enmetita en aliajn vivomediojn, kiel ĉe la nordamerikaj [[Grandaj Lagoj]].
 
===Ekologiaj efikoj de poluo===
 
Ekde la [[1960-aj jaroj]], rapida industria vastiĝo laŭ la marborda linio de la Nigra Maro kaj la konstruado de grava [[akvobaraĵ]] signife pliigis ĉiujaran ŝanĝeblecon en la proporcio N:P:Si en la baseno. En marbordaj regionoj, la biologia efiko de tiuj ŝanĝoj estis pliiĝo en la frekvenco de monospecifa [[fitoplanktono]], kun frekvenco de florado de [[diatomeo]]j pliiĝanta je faktoro 2.5 kaj frekvenco de florado de ne-diatomeoj pliiĝanta je faktoro 6. La ne-diatomeoj, kiaj ekzemple la primnesiofitaj ''Emiliania huxleyi'' (kokolitoforo), ''Chromulina sp.'', kaj la eŭglenofita ''Eutreptia lanowii'' povas for-konkurenci diatomeajn speciojn pro la limigita havebleco de Si, necesa ero de diatomea frustulaĵoj..<ref>{{cite journal|title=Effect of Danube River dam on Black Sea biogeochemistry and ecosystem structure|doi=10.1038/386385a0|year=1997|last1=Humborg|first1=Christoph|last2=Ittekkot|first2=Venugopalan|last3=Cociasu|first3=Adriana|last4=Bodungen|first4=Bodo v.|journal=Nature|volume=386|issue=6623|pages=385–388|bibcode=1997Natur.386..385H}}</ref> Kiel sekvo de tiuj floraroj, bentaj makrofitaj populacioj estis senigitaj je lumo, dum oksigenmanko kaŭzis tumormortigan oftecon en marbestoj..<ref>{{cite journal|author=Sburlea, A., L. Boicenco, ''et al.''|title=Aspects of eutrophication as a chemical pollution with implications on marine biota at the Romanian Black Sea shore|year=2006|doi=10.1007/978-1-4020-5098-5_28|journal=Chemicals as Intentional and Accidental Global Environmental Threats|pages=357–360|series=NATO Security through Science Series|isbn=978-1-4020-5096-1}}</ref><ref>{{cite journal|author=Gregoire, M., C. Raick, ''et al.''|title=Numerical modeling of the central Black Sea ecosystem functioning during the eutrophication phase|doi=10.1016/j.pocean.2008.01.002|year=2008|journal=Progress in Oceanography|volume=76|issue=3|pages=286–333|bibcode=2008PrOce..76..286G}}</ref>
 
La malkresko en makrofitoj estis pliigita per troa [[fiŝkaptado]] dum la [[1970-aj jaroj]], dum la enpenetra ktenofora ''Mnemiopsis'' reduktis la biomason de [[kopepodo]]j kaj alia [[zooplanktono]] en la fino de la [[1980-aj jaroj]]. Plie, fremda specio - la verukeca kombil[[meduzo]] (''Mnemiopsis leidyi'') - povis establi sin en la baseno, eksplodante el kelkaj individuoj ĝis laŭtaksa biomaso de unu miliardo da tunoj.<ref>{{cite book|author=Colin Woodard|title=Ocean's end: travels through endangered seas|url=http://books.google.com/books?id=QsVeUi_XbF4C&pg=PA1|accessdate=1a Aŭgusto 2011|date=11a Februaro 2001|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-01571-9|pages=1–28}}</ref> La ŝanĝo en speciokonsisto en nigramaraj akvoj ankaŭ havas sekvojn por hidrokemio, ĉar C-produktanta Kokolitoj influas salecon kaj [[pH]], kvankam tiuj konsekvencoj ankoraŭ devas esti plene kvantigitaj. En centraj nigramaraj akvoj, Si niveloj ankaŭ estis signife reduktitaj, pro malkresko en la fluo de Si asociita kun advekcio trans isopiknaj surfacoj. Tiu fenomeno montras la potencialon por lokalizitaj ŝanĝoj en nigramara nutra enigaĵo por havi basen-kovrantajn efikojn.
 
Poluoreduktado kaj reguligaj klopodoj kaŭzis partan normaligon de Nigramara ekosistemo dum la [[1990-aj jaroj]], kaj EU-monitorada ekzercaro, "EROS21", rivelis malpliigon de N kaj P-valorojn, relative al la 1989-datita pinto.<ref>{{cite journal|doi=10.1006/ecss.2000.0659|url=http://www.physoz.icbm.de/download/sebastian/ECSS_lsebs.pdf|title=Modelling the Danube-influenced North-western Continental Shelf of the Black Sea. II: Ecosystem Response to Changes in Nutrient Delivery by the Danube River after its Damming in 1972|year=2002|last1=Lancelot|first1=C|journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science|volume=54|issue=3|pages=473–499|bibcode=2002ECSS...54..473L}}</ref> Lastatempe, sciencistoj notis signojn de ekologia normaligo, parte pro la konstruado de novaj akvopurigejoj en [[Slovakio]], [[Hungario]], [[Rumanio]], kaj [[Bulgario]] lige kun membreco en la [[Eŭropa Unio]]. La populacioj de ''Mnemiopsis leidyi'' estis kontrolitaj kun la alveno de alia fremda specio kiu nutriĝas je ili.<ref>[http://www.colinwoodard.com/ Woodard, Colin], [http://www.cqpress.com/docs/AffiliationsPDFs/oceans.pdf "The Black Sea's Cautionary Tale,"] ''Congressional Quarterly Global Researcher'', Oktobro 2007, pp. 244–245</ref>
 
<center><gallery>
File:black sea fauna jelly 01.jpg|[[Meduzo]]
File:black sea fauna actinia 01.jpg|[[Maranemono|Aktinio]]
File:black sea fauna actinia 02.JPG|Aktinio
File:black sea fauna goby 01.jpg|[[Gobio]]
File:black sea fauna stingray 01.jpg|[[Rajo]]
File:Black sea mullus barbatus ponticus 01.jpg|[[Mulledoj|Kaprofiŝoj]]
File:Black sea fauna hermit crab 01.JPG|[[Ermitokrabo]], ''Diogenes pugilator''
File:Black sea fauna blue sponge.jpg|Blua spongo
File:Squalus acanthias2.jpg|Spina hundofiŝo [http://www.sharkalliance.org/content.asp?did=886&backto=u_search3.asp&curpage=&search=black%20sea: (Nigramaraj Ŝarkoj je Risko)]
File:Black Sea fauna Seahorse.JPG|[[Hipokampo]]
</gallery></center>
 
==Klimato==
191 149

redaktoj