Historio de Albanio: Malsamoj inter versioj

e
Forigo de la ŝablono(j) LigoElstara kaj/aŭ LigoLeginda laŭ VP:FA; kosmetikaj ŝanĝoj
e (Referencoj)
e (Forigo de la ŝablono(j) LigoElstara kaj/aŭ LigoLeginda laŭ VP:FA; kosmetikaj ŝanĝoj)
[[Ilirio|Iliroj]], kiuj estas konsiderataj kiel fondintoj de hodiaŭa [[Albanio]], konkeris ĝin iam ĉirkaŭ la jaro [[-2000|2000 a. K.]] Temis prila unua dokumentita loĝigo. Tiama tribo portis nomon ''Albanoi'', do ĝi donis al la lando ties nomon.
 
== Antikvo ==
[[Dosiero:Butrint, Albania.jpg|eta|maldekstra|[[Butrint]], a [[UNESCO]] World Heritage Site]]
 
=== Grekoj ===
Komence de la 7-a jarcento a.K, grekaj kolonio estis establitaj en la ilira marbordo. La plej gavaj estis [[Apolonio (Ilirio)|Apolonio]], [[Vlorë|Avlona]] (nuna [[Vlorë]]), [[Epidamnos]] (nuna [[Durrës]]), kaj [[Lezhë|Lissus]] (nuna [[Lezhë]]). La remalkovrita urbo [[butrint|Buthrotum]] (greke Βουθρωτόν, ''Vouthrotón'') (nune Butrint), [[monda heredaĵo de Unesko]], probable estis malpli grava ĉar ĝi estis uzata de [[Julio Cezaro]] kiel provizdeponejo por siaj trupoj dum la militkampanjoj de la [[1-a jarcento]] a.K. En tiu tempo ĝi estis konsiderita negrava, pro la apudaj pli brilaj Apolonio kaj Epidamnos.<ref>An Inventory of Archaic and [[Classical antiquity|Classical]] Poleis by Mogens Herman, ISBN 01981409910-19-814099-1, 2004, page 343, "Bouthroton (Bouthrotios)"</ref>
 
=== Iliroj ===
La ''iliroj'' (greke ''Ἰλλυριοί'', latine ''Illyrii'' aŭ ''Illyri'') estis aro el triboj kiuj loĝis en Okcidenta [[Balkanio]] dum la [[grek-romia antikvo]].
 
La teritorio de tiuj triboj kovris regionon konata kiel [[Ilirio]] fare de [[Helena civilizo|helena]] kaj [[Romia Respubliko|romia]] aŭtoroj, koincidante kun la areo inter la Adriatiko okcidente, rivero [[Drava]] norde, [[Morava]] oriente kaj la elfluejo de rivero [[Vjosë]] sude.<ref>The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes, 1996, ISBN 978-0-631-19807-9, page 92, "Appian's description of the Illyrian territories records a southern boundary with Chaonia and Thesprotia, where ancient Epirus began south of river Aoous (Vjose)" [http://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C&lpg=PP1&dq=illyrians%20wilkes&pg=PR20 also map]</ref><ref>Cambridge University Press. [http://books.google.com/books?id=0qAoqP4g1fEC&pg=PA266&dq=campridge+ancient+history+epirus&hl=el#v=onepage&q=epirus&f=false ''The Cambridge ancient history'']. 2000. ISBN 0-521-23447-6, page 261,"...down to the mouth of Aous"</ref> La unua rakonto pri la iliroj venas de ''Periplus'' antikva greklingva teksto de la duono de la 4-a jarcento a.K.<ref>The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes,1996,page 94</ref>
 
La iliraj triboj kiuj loĝis en la regiono de la nuna Albanio estis la [[taŭlantioj]] en centra Albanio<ref>Appian, ''The Foreign Wars, III, 1.2''</ref> la [[partinoj]], [[abrioj]] kaj [[kavioj]] en la nordo, la [[enkeleioj]] en la oriento,<ref>Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, ISBN 06311980750-631-19807-5, Page 96,"...&nbsp;25 Enchelei</ref> la [[billionoj]] en la sudo kaj multaj aliaj. En la plej okcidenta parto de Albanio kune kun la iliraj triboj loĝis la [[brigoj]],<ref name="The Illyrians 1996, page 111">The Illyrians (The Peoples of Europe) by John Wilkes,1996, ISBN 9780631198079978-0-631-19807-9, page 111.</ref> friĝa popolo, kaj en la sudo<ref>Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, Guy Thompson Griffith. [http://books.google.com/books?lr=&cd=1&hl=el&as_brr=0&id=PnEJAQAAIAAJ&dq=amyron%2Bmountain&q=amyron#search_anchor ''A History of Macedonia: Historical geography and prehistory'']. Clarendon Press, 1972, p. 92.</ref><ref name="LewisBoardman1994">{{cite book|last1=Lewis|first1=D. M.|last2=Boardman|first2=John|title=The Cambridge ancient history: The fourth century B.C.|url=http://books.google.com/books?id=vx251bK988gC&pg=PA423|accessdate=26 October 2010|year=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521233484|page=423}}</ref> loĝis la greka tribo [[kaonioj]].<ref name="The Illyrians 1996, page 111"/><ref>Boardman, John; Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1982), The Cambridge Ancient History: The Expansion of the Greek World, Eighth to Six Centuries B.C, Cambridge, p. 261</ref><ref>Wilkes, John J. (1995), The Illyrians, Oxford: Blackwell Publishing, ISBN 06311980750-631-19807-5, p. 92</ref>
 
En la 4-a jarcento a.K, la ilira reĝo [[Bardilis]] arigis multajn ilirajn tribojn kaj engaĝiĝis en konflikto kun [[Makedonio]] en la sudoriento, sed estis venkita. Bardyllis estis sukcedita de [[Grabos]],<ref>Harding, p. 93. Grabos became the most powerful Illyrian king after the death of Bardylis in 358.</ref> poste de [[Bardilis la 2-a]],<ref name="Hellenic Studies 1973, p. 79">"The Journal of Hellenic Studies by Society for the Promotion of Hellenic Studies (London, England)", 1973, p. 79. Cleitus was evidently the son of Bardylis II the grandson of the very old Bardylis who had fallen in battle against Phillip II in 385 BC.</ref> kaj poste de [[Klejto la iliro]],<ref name="Hellenic Studies 1973, p. 79"/> kiu estis venkita de [[Aleksandro la Granda]]. En 229 a.K, la reĝino [[Teŭta]]<ref>Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, p. 120, ISBN 06311980750-631-19807-5,page 129,"... mainly because no coins are known to have been issued by Illyrian rulers of a later period such as Agron, Teuta, Scerdilaidas, etc. ...</ref> de [[Ardiaei]] konfrontiĝis kontraŭ la romaianoj kaj ekigis la [[Iliraj Militoj|Ilirajn Militojn]], kies rezulto okazigis la finon al la sendependeco de Ilirio en la jaro 168 a.K, kiam la reĝo [[Gentius]] estis venkita de la romia armeo.
 
=== Romia epoko ===
[[Dosiero:Via Egnatia-en.jpg|eta|300px|Route of the [[Via Egnatia]]]]
La teritorioj konsistantaj la nuna albanion estis aldonitaj al la Romia Imperio kiel parto de la provinco [[Iliriko]]. Poste la provinco Iliriko estis dividita en la provincoj [[Dalmatiio (romia provinco)|Dalmatio]] kaj [[Panonio]].
The [[Roman province]] of ''Illyricum'' or<ref>Enzyklopädie der klassischen Altertumskunde by Ludwig Schaaff, 2002, ISBN 0-543-80046-6, page 17</ref><ref>An ancient geography, classical and sacred. By S. Augustus Mitchell. by Michigan Historical Reprint Series, 2005, ISBN 1-4255-3778-2, page 215</ref> ''Illyris Romana'' or ''Illyris Barbara'' or ''Illyria Barbara'' replaced most of the region of [[Illyria]]. It stretched from the [[Drin River|Drilon]] River in modern [[Albania]] to [[Istria]] ([[Croatia]]) in the west and to the [[Sava]] River ([[Bosnia and Herzegovina]]) in the north. [[Salona]] (near modern [[Split (city)|Split]] in Croatia) functioned as its capital. The regions which it included changed through the centuries though a great part of ancient [[Illyria]] remained part of [[Illyricum (Roman province)|Illyricum]]. South Illyria became [[Epirus Nova]], part of the Roman province of Macedonia. In [[357 AD]] the region was part of the [[Praetorian prefecture of Illyricum]] one of four large [[praetorian prefecture]]s into which the Late [[Roman Empire]] was divided. By [[395 AD]] dioceses in which the region was divided were the [[Diocese of Dacia]] (as Pravealitana), and the [[Diocese of Macedonia]] (as Epirus Nova). Most of the region of modern Albania corresponds to the [[Epirus Nova]].
 
=== Kristaniĝo ===
[[Christianity]] came to [[Epirus nova]], then part of the Roman province of [[Macedonia (Roman province)|Macedonia]].<ref>[http://books.google.com/books?id=pbePRvOCPaAC&pg=PA248&dq=illyria+map&lr=&as_drrb_is=b&as_minm_is=0&as_miny_is=2000&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=0&hl=el&cd=80#v=onepage&q=illyria%20map&f=false Paul: His Story by Jerome Murphy-O'Connor,page 247]</ref> Since the 1st and 2nd century AD, Christianity had become the established religion in [[Byzantium]], supplanting pagan polytheism and eclipsing for the most part the humanistic world outlook and institutions inherited from the Greek and Roman civilizations.
 
When the Roman Empire was divided into eastern and western halves in AD 395, Illyria east of the Drinus River ([[Drina]] between Bosnia and Serbia), including the lands that now form Albania, were administered by the Eastern Empire but were ecclesiastically dependent on Rome. But, though the country was in the fold of Byzantium, Christians in the region remained under the jurisdiction of the Roman pope until [[732]]. In that year the iconoclast Byzantine emperor [[Leo III]], angered by archbishops of the region because they had supported Rome in the Iconoclastic Controversy, detached the church of the province from the Roman pope and placed it under the patriarch of Constantinople. When the Christian church split in 1054 between the East and Rome, the region of southern Albania retained its ties to [[Constantinople]] while the north reverted to the jurisdiction of Rome. This split in marked the first significant religious fragmentation of the country.
 
After the formation of the Slav principality of Dioclia (modern Montenegro), the metropolitan see of Bar was created in 1089, and dioceses in northern Albania (Shkodër, Ulcinj) became its suffragans. Starting in 1019, Albanian dioceses of the Byzantine rite were suffragans of the independent Archdiocese of Ohrid until Dyrrachion and Nicopolis, were re-established as metropolitan sees. Thereafter, only the dioceses in inner Albania (Elbasan, Krujë) remained attached to Ohrid. In the 13th century during the Venetian occupation, the Latin Archdiocese of Durrës was founded.
Kun internacia partopreno estiĝas multe da [[firmao]]j, okazas rekonstruo de malnovaj centrejoj de urboj. Evoluas ankaŭ turismo; konstruataj estas pluraj [[hotelo]]j, ĉefe en sudo de la lando en regiono nomata [[Albana riviero]]. La lando klopodas eniri en [[Eŭropa Unio|Eŭropan Union]] en horizonto de la jaro [[2014]].
 
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
 
{{Projektoj|commonscat=History of Albania}}
{{Historio de Eŭropo}}
 
{{LigoLeginda|de}}
{{LigoElstara|hu}}
 
[[Kategorio:Historio de Albanio| ]]
112 941

redaktoj