Ŝafo: Malsamoj inter versioj

7 928 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
=== Ŝafoj kompare al kaproj ===
Ŝafoj kaj [[kapro]]j estas tre proksime rilataj kaj ambaŭ estas en la subfamilio [[Kaprenoj]]. Tamen, ili estas separataj specioj, kaj tiele [[Hibrido (biologio)|hibridoj]] rare okazas, kaj estas ĉiam nefekundaj. Hibrido de ŝafino kaj virkapro estas nomata ŝaf-kapra hibrido (nur unusola tia animalo estis konfirmita), kaj devas esti nekonfuzata kun la ŝaf-kapra [[ĥimero]], kvankam ambaŭ estas konata kiel "ŝafkapro". Vidaj diferencoj inter ŝafoj kaj kaproj estas la barbo de kaproj kaj dividita supra lipo de ŝafoj. Ŝafovostoj pendas suben, eĉ se mallongas aŭ estis senvostigitaj, dum la mallongaj vostoj de kaproj teniĝas supren. Ŝaforasoj estas ankaŭ ofte nature [[Senkorna gregaro|senkornaj]] (ĉu en ambaŭ seksoj aŭnur ĉe la ino), dum nature senkornaj kaproj estas tre raraj (kvankam multaj estas senkornigitaj artefarite). Maskloj de ambaŭ specioj diferenciĝas je tio ke virkaproj akiras unikan kaj fortan odoron dum la [[oestro]], dum virŝafoj ne.<ref name="begin"/>
 
===Rasoj===
[[File:Synchronized Sheep Judging.jpg|thumb|Ŝafoj juĝataj pri sia kongrugrado al sia [[rasa standardo]], kaj tenitaj per la plej komuna metodo.]]
La aldomigita ŝafo estas mult-cela animalo, kaj la pli ol 200 [[raso]]j nune ekzistantaj estis kreitaj por plenumi tiujn diversajn celojn.<ref name="sheep and goat"/><ref name="okstate">{{cite web |url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/ |title=Sheep (Ovis aries) |accessdate= 2007-11-02 |work=Breeds of Livestock |publisher=Oklahoma State University Dept. of Animal Science }}</ref> Kelkaj fontoj havigas kalkulon de milo aŭ eĉ pli da rasoj,<ref name="Dwyer2008">{{cite book|author=Cathy M. Dwyer|title=The Welfare of Sheep|url=http://books.google.com/books?id=KxlbW9to_1YC&pg=PA56|accessdate=15 October 2010|date=31 July 2008|publisher=シュプリンガー・ジャパン株式会社|isbn=978-1-4020-8552-9|pages=56–}}</ref><ref name="Jensen2009">{{cite book|author=Per Jensen|title=The ethology of domestic animals: an introductory text|url=http://books.google.com/books?id=FuJKSEgccUEC&pg=PA162|accessdate=15 October 2010|year=2009|publisher=CABI|isbn=978-1-84593-536-8|pages=162–}}</ref> sed tiuj nombroj ne povas esti verigitaj, laŭ aliaj kelkaj fontoj.<ref name="hobby"/><ref name="begin"/> Tamen, kelkaj centoj da ŝaforasoj estis identigitaj de FAO (Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de UN), kun ĉirkaŭkalkulaj nombroj variaj iome el tempo al tempo: ekz. 863 rasoj je 1993,<ref>Maijala, K. 1997, Genetic aspects of domestication, common breeds and their origin. En: Piper, L. kaj A. Ruvinsky (eld.). The genetics of sheep. CABI</ref> 1314 rasoj je 1995<ref>Scherf, B. D. 2000. World watch list for domestic animal diversity. 3a Eldono. FAO, Romo. 726 pp.</ref> kaj 1229 rasoj je 2006.<ref name="FAO 2007">FAO. 2007. State of the world's animal genetic resources for food and agriculture. 512 pp.</ref> (Tiuj nombroj ne enkalkulas formortintajn rasojn, kiuj estas ankaŭ kalkulitaj de FAO.) Por tiaj kalkuloj, la difino fare de FAO de raso estas "ĉu subspecifa grupo de aldomigita gregaro kun difineblaj kaj identigeblaj eksteraj karakteroj kiuj permesas ĝin esti separata per vida valorigo el aliaj simile difinitaj grupoj ene de la sama specio aŭ grupo por kiu geografiaj aŭ kulturaj separoj el fenotipe similaj grupoj estis kondukintaj al akceptado de ties separata identeco."<ref name="FAO 2007"/> Preskaŭ ĉiuj ŝafoj estas klasitaj kiel taŭgaj por havigi certan produkton: lano, viando, lakto, ledo, aŭ kombino en duobla-cela raso. Aliaj uzitaj karakteroj por klasigi ŝafojn estas vizaĝkoloro (ĝenerale blanka aŭ nigra), vostolongo, esto aŭ manko de kornoj, kaj la [[topografio]] por kiu la raso estis disvolvigita. Tiu lasta punkto estas speciale rigardita en Granda Britio, kie rasoj estas priskribitaj ĉu de altaj teroj (montoj aŭ montetoj) aŭ rasoj de malaltaj teroj.<ref name="modern">{{cite book |title=The Modern Shepherd |last=Brown |first=Dave |author2=Sam Meadowcroft |year=1996 |publisher=Farming Press |location=Wharfedale Road, Ipswich 1P1 4LG, United Kingdom |isbn=0-85236-188-2 }}</ref> Ŝafoj povas esti ankaŭ de dika [[vosto]], kio estas duobla-cela raso ofta en Afriko kaj en Azio kun grandaj grasujoj ene kaj ĉirkaŭ sia vosto.
 
[[File:Barbados Blackbelly.JPG|thumb|left|upright|La [[Barbadosa Nigraventrulo]] estas harŝafa raso de deveno el [[Karibio]].]]
Rasoj estas ofte kategoriigitaj laŭ la tipo de sia lano. Fajnlanaj rasoj estas tiuj kiuj havas lanon de granda krispo kaj denseco, kiuj estas preferataj por tekstila industrio. Plej el tiuj derivas el ŝafoj de la raso [[Merino|merina]], kaj tiu raso pludominas la tutmondan ŝafindustrion. Downs breeds have wool between the extremes, and are typically fast-growing meat and ram breeds with dark faces.<ref name="D’Arcy">D’Arcy, J.B., Sheep Management & Wool Technology, NSW University Press, 1986, ISBN 0-86840-106-4</ref> Some major medium wool breeds, such as the [[Corriedale sheep|Corriedale]], are dual-purpose crosses of long and fine-wooled breeds and were created for high-production commercial flocks. Long wool breeds are the largest of sheep, with long wool and a slow rate of growth. Long wool sheep are most valued for crossbreeding to improve the attributes of other sheep types. For example: the American [[Columbia (sheep)|Columbia]] breed was developed by crossing [[Lincoln (sheep)|Lincoln]] rams (a long wool breed) with fine-wooled [[Rambouillet (sheep)|Rambouillet]] ewes.
{{redaktata}}
Coarse or [[carpet]] wool sheep are those with a medium to long length wool of characteristic coarseness. Breeds traditionally used for carpet wool show great variability, but the chief requirement is a wool that will not break down under heavy use (as would that of the finer breeds). As the demand for carpet-quality wool declines, some breeders of this type of sheep are attempting to use a few of these traditional breeds for alternative purposes. Others have always been primarily meat-class sheep.<ref name="living"/>
 
A minor class of sheep are the [[dairy]] breeds. Dual-purpose breeds that may primarily be meat or wool sheep are often used secondarily as milking animals, but there are a few breeds that are predominantly used for milking. These sheep do produce a higher quantity of milk and have slightly longer lactation curves.<ref>{{cite book |title=Dairy Sheep Nutrition |last=Pulina |first=Giuseppe |author2=Roberta Bencini |year=2004 |publisher=CABI Publishing |isbn=0-85199-595-0 |url=http://books.google.com/?id=rTdfR3ŬWXQC&dq=dairy+sheep+breeds}}</ref> In the quality of their milk, fat and protein content percentages of dairy sheep vary from non-dairy breeds but lactose content does not.<ref name="Pulina2">Pulina et al. p. 2.</ref>
 
A last group of sheep breeds is that of fur or '''hair sheep''', which do not grow wool at all. Hair sheep are similar to the early domesticated sheep kept before woolly breeds were developed, and are raised for meat and pelts. Some modern breeds of hair sheep, such as the [[Dorper (sheep)|Dorper]], result from crosses between wool and hair breeds. For meat and hide producers, hair sheep are cheaper to keep, as they do not need shearing.<ref name="living"/> Hair sheep are also more resistant to parasites and hot weather.<ref name="begin"/>
 
With the modern rise of corporate [[agribusiness]] and the decline of localized [[family farm]]s, many breeds of sheep are in danger of extinction. The [[Rare Breeds Survival Trust]] of the UK lists 22 native breeds as having only 3,000 registered animals (each), and [[The Livestock Conservancy]] lists 14 as either "critical" or "threatened".<ref>{{cite web |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php |title=Sheep |accessdate=2008-09-07 |author=[[Rare Breeds Survival Trust]] (UK) |date=January 2008 |work=Rare Breeds Watchlist | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080622235527/http://www.rbst.org.uk/watch-list/sheep.php| archivedate = June 22, 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php|title=Watchlist |accessdate=2008-09-07 |author=[[Rare Breeds Survival Trust]] (UK) | year=2008 |work=A numerical guide to the 2008 Watchlist categories | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080731020600/http://www.rbst.org.uk/watch-list/main.php| archivedate = July 31, 2008}}</ref><ref>{{Citation|url = http://www.livestockconservancy.org/index.php/heritage/internal/conservation-priority-list#Sheep|title = Conservation Priority List|publisher = [[The Livestock Conservancy]]|accessdate = 2013-09-03|work = livestockconservancy.org}}</ref> Preferences for breeds with uniform characteristics and fast growth have pushed heritage (or heirloom) breeds to the margins of the sheep industry.<ref name="living"/> Those that remain are maintained through the efforts of conservation organizations, breed registries, and individual farmers dedicated to their preservation.
 
== Proverbo ==
173 649

redaktoj