Congo Square: Malsamoj inter versioj

14 bitokojn aldonis ,  antaŭ 5 jaroj
e
Roboto unuecigis titolon de lastaj sekcioj; kosmetikaj ŝanĝoj
e (Roboto unuecigis titolon de lastaj sekcioj; kosmetikaj ŝanĝoj)
[[dosieroDosiero:Congo-early.gif|eta|300px|Ilustraĵo de E. W. Kemble el 1885<ref>El la artikolo ''The Dance in Place Congo'' de George Washington Cable, Century Magazine, februaron de 1886. Kemble faris la ilustraĵon laŭ indikoj de Cable.</ref> pri la dancado sur ''Congo Square'']]
'''''Congo Square''''' (eo: '''Placo Kongo''') estas historia placo en [[Nov-Orleano]] norde de ''Rampart Street'' en la nuna Parko [[Louis Armstrong]] (en la antaŭurbo Tremeo). La nomo ''Congo Square'' neniam estis oficiala; ĝi originas el la fakto, ke sur ĉi tiu loko oni vendis sklavojn, kiujn oni estis forportintaj el [[Kongo]]. En la historio dum la hispana kolonia epoko kaj poste la placo estis grava kiel renkontejo de la sklavoj, kiuj tie dum la dimanĉaj ripoztagoj dancis laŭ muziko.
== La komenco dum la franca kaj hispana kolonia epoko ==
Origine la placo troviĝis dum la franca kaj hispana kolonia epoko (ekde 1769) ekster la ''Vieŭ Carré'', la malnova kvadrato de la urbocentro, limigite de la Strato Rampart. Tiam la loko ankaŭ estis okazejo de dimanĉaj virbovobataloj<ref>Cable ''The dance in Place Congo''</ref> Ĝin ĉirkaŭis ombrodonaj kverkoj kaj [[sikomoro]]j. Pro la tie kunvenantaj sklavoj ĝi nomiĝis je la hispana kaj franca epokoj en la 18-a jarcento ''Placo de Nigruloj'' aŭ ''Placo Kongo'' (argumento por ĉi-lasta nomado nur en la hispana epoko estas, ke nur tiam en Nov-Orleano estis sklavoj el Kongo je pli grada kvanto) – ĝi tamen neniam oficiale tenis ĉi tiun nomon. Laŭ aliaj fontoj la nomo devenas nur el pli malfrua epoko de cirkospektakloj, kiujn okazigis ekde 1816 iu sinjoro Gaetano el [[Havano]] (''Congo Circus'')<ref>Sandke ''Where the dark and the light folks meet'', 2010, S. 48</ref>. Ankaŭ junuloj uzis ĝin por la [[rakedo]]ludo, krom tio tamen plue okazis la dimanĉaj kunvenoj de nigruloj kaj [[kreolo]]j.
 
La sklavoj parto ankoraŭ naskiĝintaj en Afriko tie, ekde la mezo de la 18-a jarcento, povis vendi siajn varojn kaj praktiki siajn muzikon kaj dancadon dum la sendeĵoraj dimanĉoj. Komence de la 19-a jarcento alvenis multaj iamaj sklavoj post la [[haitia revolucio]], kaj ankaŭ aliĝis la liberigitoj kaj kreoloj, kiuj plejparte loĝis en la kvartalo Tremeo. En grandaj partoj de Usono la sklavotenantoj tamen malpermesis al la sklavoj la flegadon de sia muzikkulturo sur la plantejoj, kaj pli grandaj kunvenoj ekzemple por dancadoj en la pubiko plejparte estis malpermesitaj. En iam hispana kaj poste franca Nov-Orleano oni sintenis pli tolereme. Dokumentebla estas la mencio de dancantaj sklavoj sur ia ''Plaza Congo'' en letero de la hispana vicepiskopo Cyrillo Sieni, kiu plendis pri ĉi tiuj ĝenoj de la dimanĉo en proksimeco al la katedralo (li nomas la dancojn ''Bamboula''), pro kio kelkaj historiistoj supozas, ke tio ne celis la nunan Placon Kongo, sed la tiaman ĉefan foirejon Placo de Armiloj (''Place d´Armes'' franclingve respektive ''Plaza de Armas'' hispanlingve, nun ''Jackson Square'').<ref>Ned Sublette ''The world that made New Orleans'', p. 121</ref> Guberniestro Estevan Miró ediktis post tio junion de 1786, ke la dancadoj („''[[habanero|tangos]]''“) de la nigruloj atendu ĝis post la [[vespro]]<ref>Sublette, p. 122. Tio ĉi estas samtempe unu el la unuaj mencioj de la vorto „tango“. En kuba vortaro de Esteban Pichardo el 1835 ĝi estas difinita kiel rekontiĝo de afrikdevenaj sklavoj por dancado je tambura akompanado.</ref>. Jaron poste oni raportas pri imposto, kiun la urba trezoristo postulis de komercantaj nigruloj ĉe la ''Foirejo Kongo''. Kunvenoj de sklavoj dum la sendeĵoraj dimanĉoj estis kutimaj en tuta [[Luiziano]], kaj ne ekzistas indikoj, ke ili dum hispana epoko estis limigitaj sur unu placo.
 
En la nordo oni malfermis en 1930 eventejon, en 1960-aj jaroj oni malkonstruis la ĉirkaŭajn domojn kadre de disputita „sanigo“-projekto, pli malfrue tie ekestis parko, nomata Parko Louis Armstrong. Tie ĉi okazis la unua ĵazvfestivalo de Novorleano ekde 1970, ĝis kiam ĝi fariĝis tro granda por la placo.
[[dosieroDosiero:Congosquare-today.jpg|eta|Nuna ''Congo Square'']]
== Postefikoj ==
George Washington Cable verkis en 1886 traktaĵon pri la Congo Square kaj la tie prezentataj dancoj kaj muziko en la revuo Century Magazine, en kiu li publikigis notojn de muziko, kiu laŭ li tie estus ludata. Li ricevis siajn informojn tamen el dua mano, kaj Sandke opinias la prezentaĵon de Cable kaj de aliaj aŭtoroj fine de la 19-a jarcento, ekzemple [[Lafcadio Hearn]], sur kiuj sin apogas fruaj verkistoj pri ĵazo, ekzemple [[Marshall Stearns]] aŭ la revuo ''Jazzmen'' el 1939, plejparte por fikcio, kiun Cable kompilis el la plej diversaj fontoj, ekzemple el libro pri dancoj en Karibio (Haitio) fine de la 18-a jarcento.<ref>Médéric Moreau de Saint-Méry</ref> aŭ el artikolo de la novorleana revuo ''The Picayune'' pri la Congo Square el 1879. En frua ĵazliteraturo el tio fariĝis la mito, ke ĉi tiuj kunvenoj sur Congo Square estus aktualaj ĝis en la 1880-aj jaroj kaj eĉ influus la fruan ĵazon. Laŭ Sandke la ''Congo Square'' kiel manka ligilo de la ĵazhistorio estas iluzia.<ref>Sandke, p. 48</ref>, kio ankaŭ estas ekkonebla en tio, ke la uzataj instrumentoj (ekzemple kongaoj) estis tute aliaj.
 
== Literaturo ==
* Jerah Johnson ''Congo Square in New Orleans'', Louisiana Landmarks Society 2011, ISBN 187971406X1-879714-06-X
* Ned Sublette ''The World That Made New Orleans: from Spanish Silver to Congo Square'', Chicago: Lawrence Hill Books, 2008
* Henry Kmen ''Music in New Orleans. The formative years 1791-1841'', Louisiana State University Press 1966
* Henry Kmen ''The roots of Jazz and the dance in Place Congo. A Re-Appraisal'', Anuario Interamericano de Investigacion Musical, 8, 1972, 5
* Randall Sandke ''Where the dark and the light folks meet. Race and the mythology, politics and business of Jazz'', The Scarecrow Press 2010, p. 44sj (Congo Square)
* Freddi Williams Evans ''Congo Square. African Roots in New Orleans'', University of Louisiana Press 2011
== LigojEksteraj eksterenligiloj ==
* [http://www.gonola.com/2012/07/02/nola-history-congo-square-and-the-roots-of-new-orleans-music.html Edward Branley pri la ''Congo Square'' kaj la radikoj de la novorleana muziko, 2012]
* [http://www.gottschalk.fr/Bibliographie/References/THE%20DANCE%20IN%20PLACE%20CONGO.pdf Cable pri la dancado sur Placo Kongo]
* http://www.blackpast.org/?q=aah/congo-square-new-orleans-louisiana
== Referencoj ==
<references />
{{Coordinate|NS=29.961244|EW=-90.068488|dim=140|type=landmark|region=US-LA}}
 
[[Kategorio:Placoj en Nov-Orleano]]
[[Kategorio:Historio de ĵazo]]
[[Kategorio:eventejojEventejoj de ĵazo]]
112 889

redaktoj