Heinzelmännchen: Malsamoj inter versioj

6 bitokojn forigis ,  antaŭ 4 jaroj
e
Roboto: anstataŭigo de "Ŝablono:El" per "Ŝablono:EL" (laŭ VP:AA); kosmetikaj ŝanĝoj
e (Migris al Vikidatumoj ĉe d:Q537513.)
e (Roboto: anstataŭigo de "Ŝablono:El" per "Ŝablono:EL" (laŭ VP:AA); kosmetikaj ŝanĝoj)
[[Dosiero:Heinzelmännchenbrunnen - Detail 3 (4076-78).jpg|eta|300px|<center>fontano en Kolonjo bildigas iujn el la bonvolaj, helpaj domaj nanoj ''Heinzelmännchen'']]
La '''Heinzelmännchen''' {{prononco|'''Hajn'''clmen''h''n}} laŭ popola kredo estis fantaziaj helpaj [[doma fantomo|domaj fantomoj]] aŭ helpaj "domaj elfoj", kiuj en la urbo [[Kolonjo]] nokte venis por fari la laborojn de la civitanoj, kiam tiuj dormis. Laŭ popola kredo ili tiom longe farus tiun grandege helpan laboron kiom neniu provus observi ilin, sed iuj tre scivolaj civitanoj tamen nokte klopodis kaj sukcesis vidi la fabelajn estaĵojn, tiel ke ili por ĉiam malaperis el la urbo, kaj cixujn laborojn de tiam devis fari la civitanoj mem. Laŭlegende la fantaziaj estaĵoj grandis nur kelkdek centimetrojn, havis diverskolorajn pintajn ŝtofajn ĉapelojn kaj evidente ege diligentis, kio apartenigas ilin al la grupo de [[koboldo]]j kaj [[nano (mito)|nanoj]].
 
La etnologino ''Marianne Rumpf'' (1921–1998) en artikolo<ref>Marianne Rumpf: artikolo "Wie war zu Cölln es doch vordem mit Heinzelmännchen so bequem. Fabula, 17/1 (1976), paĝoj 45–74</ref> de la faka magazino ''Fabula'' de 1976 havas du hipotezojn pri la etimologio de la nomo. Unuflanke ''Heinzelmännlein''<ref>[[Johann Christoph Adelung]]: [http://lexika.digitale-sammlungen.de/adelung/lemma/bsb00009132_3_1_1707 Das Heinzelmännlein]</ref> estis malnova germana nomo por la planto ''[[mandragoro]]'',<ref>[http://lexika.digitale-sammlungen.de/adelung/lemma/bsb00009131_3_1_1683 Der Alraun]</ref>, uzata por [[doma fantomo]]. Aliflanke ''Heinz''<ref>Johann Christoph Adelung: [http://lexika.digitale-sammlungen.de/adelung/lemma/bsb00009132_3_1_1704 Der Heinz]</ref> estis iloj por forkonduko de akvo en [[minado]]. La laboristoj kiuj helpe funkciigis tiujn ilojn povus esti nomataj ''Heinzelmänner''<ref>Rumpf, paĝo 70</ref>
 
== Kolonja legendo ==
La [[legendo]] unuafoje skribe aperas en 1826, en libro de la kolonja verkisto ''Ernst Weyden'' (1805–1869) kiel mallonga prozaa rakonto. La rakonto komenciĝas per la enkonduko: "Eble ne pasis pli ol 50 jaroj, post kiam en Kolonjo la tiel nomataj "Heinzelmännchen" aventure aktivis. Estis malgrandaj nudaj viretoj, kiuj faris ĉiaspecajn laborojn, baki panon, lavi vestaĵojn kaj pluaj tiaj domaj laboro, tiel oni rakontis, sed neniam iu vidis ilin".
<ref>[http://de.wikisource.org/wiki/Die_Heinzelmännchen_(Cöln’s_Vorzeit) germanlingve la origina rakonto de Ernst Weyden el la verkaĵo "Cöln's Vorzeit" de 1826 legeblas en la germanlingva vikipedia retejo] [[vikifontaro]].</ref>
 
 
== Parencoj ==
Parencaj figuroj estas la bonvolaj mitologiaj estaĵoj ''Brownies'' el Anglalingvio aŭ la ''Tomtar'' el [[Laponio]], kiuj tie laŭdire alportas la kristnaskajn donacojn. La "Heinzelmännchen" estis inter la modeloj de la fine de la 19-a jarcento en Germanlingvio populariĝintaj statuetoj de [[ĝardena nano|ĝardenaj nanoj]], germane ''Gartenzwerge'', kiuj amase ekdekoris etburĝajn ĝardenojn kaj ĝardenetojn, kaj fariĝis la celo de mokoj de intelektuloj kontraŭ la laŭdira malvastvida perspektivo de la etburĝoj.
 
En Nederlando similspecaj estaĵoj nomatas ''Kabouters''. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj tie ekestis vera kulto pri tiuj fikcieaj estaĵoj, aparte pro la aminde ilustrita libro "La granda libro de Kabouters. La plena vero pri deveno, vivo kaj laborado de la nana etno" de ''Wil Huygen'' kaj ''Rien Poortvliet''. Ripete publikigixs novaj ekkonoj pri la fikciaj nanoj en apartaj esploraj kluboj, kaj homoj tre klopodis foti la timidajn estaĵojn.
 
== Monumentoj ==
[[Dosiero:Heinzelmännchenbrunnen - Gesamtansicht (4064-66).jpg|eta|300px|<center>la fontano en Kolonjo pri la diligentaj nanoj kaj ilia vidiĝo fare de troscivolema urbanino]]
[[Dosiero:Heinzelmännchenbrunnen - Detail 5 (4082-84).jpg|eta|300px|<center>detalo de la fontano en Kolonjo]]
[[Dosiero:Vier Heinzelmännchen, Berlin-Alt-Treptow, 466-572.jpg|eta|300px|<center>la parka skulptaĵo de ''Werner Richter'', en la [[Berlino|berlina]] urbodistrikto [[Treptow-Köpenick]]]]
* August Kopisch: ''Gedichte''. Eldonejo Duncker & Humblot, Berlino 1836 (same rete legebla en la germanlingva vikipedia retejo [[vikifontaro]], ankaŭ pri tio vidu la alineon "notoj" sube)
* Rien Poortvliet, Wil Huygen: ''Das große Buch der Heinzelmännchen. Die ganze Wahrheit über Herkunft, Leben und Wirken des Zwergenvolkes''. Traduko el la nederlanda. Eldonejo Ullstein, Frankfurto ĉe Majno. 1989. ISBN 3-548-20323-X
* ''Die Heinzelmännchen (und andere Geschichten aus Opas altem Buch)'', kompaktdiska sondramo, eldonejo uccello
* ''Handbuch von Köln'', Verlagsanstalt Hermann Wieger, Kolonjo 1925
* Yvonne Plum: ''Kölner Brunnen'', Hayit Verlag Kolonjo 1992
== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat|Heinzelmännchen}}
{{elEL}} [http://www.koeln-reisefuehrer.com/heinzelmaennchen.html plena germanlingva poemo de A. Kopisch pri la estaĵoj (el la turisma retejo de la urbo Kolonjo)]
{{elEL}} [http://www.weihnachtsmarkt-altstadt.de/ retejo pri antaŭkristnaska bazaro en la historia kolonja urbocentro, kiu privarbiĝas esti bazaro "de la Heinzelmännchen")]
 
[[Kategorio:Ĝermana mitologio]]
112 889

redaktoj