Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

6 949 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
Kreita per traduko de la paĝo "Mitteleuropäische Zeit"
La '''mezeŭropa tempo''' ('''MET''') ([[Angla lingvo|angle]]&#x20;<span lang="en">''Central European Time''</span> (''CET'')) estas por partoj de Eŭropo – interalie por la [[Germana lingvo|germanlingvaj]] landoj kaj teritorioj – kaj partoj de Afriko laŭleĝe valida horo. Ĝi egalas al la [[Suntempo|averaĝa suntempo]] sur la [[longitudo]] 15° oriente. La diferenco de la mezeŭropa normala tempo (MET) al la universala tempo [[UTC]] estas +1&#x20;horo, mallonge [[UTC+01:00|UTC+1]]. La diferenco de la [[Somera tempo|mezeŭropa somera tempo]] (MEST, angl. CEST) al la universala tempo estas +2&#x20;&#x68;&#x6F;&#x72;&#x6F;&#x6A;, mallonge [[UTC+02:00|UTC+2]]. Ĝi do egalas al la averaĝa suntempo sur la longitudo 30° oriente.
#ALIDIREKTU[[Horzonoj en Eŭropo]]
 
== Valideco ==
Kun validiĝo de la leĝo pri la enkonduko de unueca difino de tempo la 1-an de Aprilo 1893 estis difinita la mezeŭropa [[tempo]] kiel unueca tempo por la tuta [[Germana Imperiestra Regno|Germana imperiestra regno]]. Antaŭe tie validis la Berlina tempo.
[[Dosiero:Bundesarchiv_Bild_183-1983-0701-012,_Görlitz,_Gedenkstein.jpg|thumb|Memorŝtono, kiu simbolas la etendiĝon de la 15-a meridiano, en [[Görlitz]], la plej orienta urbo de Germanio]]
En Eŭropo la sekvaj urboj situas sur la 15-a&#x20;[[meridiano]] – tio estas ĉi tie la MET kaj la averaĝa suntempo estas egalaj:
* Motala en [[Svedio]]
* Gudhjem (sur [[Bornholm]]) en [[Danio]]
* [[Stargard Szczeciński|Stargard]] en [[Pollando]]
* [[Görlitz]]/[[Zgorzelec]] (ĉe la [[Neiße|Luzacia Neiße]]) en [[Germanio]]/[[Pollando]]
* [[Jindřichův Hradec]] (germane&#x20;''Neuhaus'') en [[Ĉeĥio]]
* [[Gmünd (Malsupra Aŭstrio)|Gmünd im Waldviertel]] en Aŭ[[Aŭstrio|strio]]
* [[Katanio|Catania]] sur Sicilio.
La ideala okcidenta limo de la submetita [[horzono]] etendiĝas sur la longitudo 7,5° oriente, do tra [[Dortmund]] kaj iomete okcidente de [[Strasburgo|Straßburg]], do estas klare transirata  en multaj okcidenteŭropaj landoj per MET. En la [[Benelukso]], en [[Francio]] kaj en [[Hispanio]] egalus plie la Greenwich-tempo (UTC) kaj en [[Galegio]] la [[Acoroj|Acora tempo]] ([[UTC-01:00|UTC−1]]) al la respektive lokala [[suntempo]].
 
La ideala orienta limo (22,5° oriente) de la horzono etendiĝas proksime al la urbo [[Lublin]] en la oriento de Pollando. Ĝi estas esence transirata nur en la nordo de [[Norvegio]] (la orienta loko [[Vardø]] situas kun 31°&nbsp;6′ eĉ 6' oriente de la meridiano por la orienteŭropa tempo, [[UTC+02:00|UTC+2]]).
 
La validotereno de la MET etendiĝas en centra Eŭropo de Kap Touriñán en Hispanio (9°&nbsp;17′ okcidente) ĝis la rivero [[Okcidenta Bugo|Bug]] apud [[Hrubieszów]] en Pollando (24°&nbsp;10' oriente), en la ĉepolusa regiono eĉ ĝis Vardø en Norvegio (31°&nbsp;6′ oriente). La ideala latituda diferenco de 15° estas grave transirata kun preskaŭ 33,5° resp. preskaŭ 39,5°. Sufiĉe granda estas la malsameco inter zona tempo kaj averaĝa suntempo je la randoj de la fakta horzono: pli ol +1½&#x20;horoj (en somero +2½ horoj) ĉe Kap Touriñán, proksime −1&#x20;&#x68;&#x6F;&#x72;&#x6F; en Vardø.
 
En la sama horzono situas pluraj afrikaj ŝtatoj, ekzemple [[Angolo]], [[Benino]], [[Kameruno]], [[Libio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], Ĉ[[Ĉado|ado]], la [[Centr-Afrika Respubliko|Centr-Afrika respubliko]], la [[Respubliko Kongo]] kaj la okcidenta parto de [[Demokratia Respubliko Kongo|Demokratia Respubliko]] [[Demokratia Respubliko Kongo|Kongo]].
 
En Germanio la MET estas disvastigata kiel laŭleĝe difinita tempo per la longonda sendejo DCF77 en Mainflingen, kies tempa signalo devenas de atoma horloĝo de la Fizika-Teknika federacia institucio en Braunschweig. Tiel nomataj radiosignalaj horloĝoj povas akcepti ĉi tiun temposignalan sendejon.
 
== Uzado ==
Landoj, en kiuj la mezeŭropa (somera) tempo estas aŭ estis uzata.
 
=== Enkonduko ĝis la 1920aj jaroj ===
* [[Respubliko Makedonio|Makedonio]], [[Montenegro]], [[Serbio]]: 1884
* [[Aŭstrio-Hungario]]:
** 1884: [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Kroatio]],
** 1890: [[Hungara reĝlando]]
** 1891: [[Landoj de Krono ĉeĥa]]
** 1893: [[Aŭstrio]]
* [[Italio]], [[Malto]]: 1893
* [[Germanio]]: 1893
* [[Svislando]]: 1894
* [[Liĥtenŝtejno|Liĥtenstejno]]: 1894
* [[Danio]]: 1894
* [[Norvegio]]: 1895
* [[Svedio]]: 1900
* [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]]: 1904–1918
* [[Albanio]]: 1914
* [[Belgio]], 1914–1919
* [[Pollando]], 1915–1918 kaj ekde 1922
* [[Litovio]]: 1920–1940
 
=== Enkonduko dum la Dua Mondmilito ===
* [[Francio]], [[Nederlando]], [[Belgio]], [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]]: 1940
* [[Unuiĝinta Reĝlando|Unuiĝinta reĝlando]] havis 1940–1945 la ''British Summer Time'' kiel norman tempon ''([[Somera tempo|War Time]])'' en uzado, kiel somera tempo validis ''British Double Summer Time'' (BDST) [[UTC+02:00|GMT+2]]<ref><span class="cite">Vorlage:Internetquelle/Wartung/Datum nicht im ISO-Format[http://www.highbeam.com/doc/1G1-133575619.html?refid=gg_x_02 ''Lighter nights would keep youngsters fitter and safer, say doctors …'']<div style="cursor: pointer; width: 16px; height: 16px;display: inline-block;" e26cd235d5="highbeam.com"> </div>[http://www.highbeam.com/doc/1G1-133575619.html?refid=gg_x_02]<div style="cursor: pointer; width: 16px; height: 16px;display: inline-block;" e26cd235d5="highbeam.com"> </div>&#x20;=Western Mail,&#x20;27-a de </span></ref>
* [[Irlando]] uzis 1940–1946 la ''Irish Standard Time'' (IST) tutjare, 1941–1945 kaj 1947 sen la ''British Double Summer Time''
 
=== Enkonduko post la Dua Mondmilito ===
* [[Monako]]: 1945
* [[Hispanio]]: 1946 (krom [[Kanarioj]])
* [[Andoro]]: 1946
* [[Ĝibraltaro]]: 1957
* [[Unuiĝinta Reĝlando|Unuiĝinta reĝlando]] kaj [[Irlando|Irland]]<nowiki/>o: 1968–1971 ''British Summer Time/Irish Standard Time'' tutjare<ref>{{Ŝablono:Cite web|url = http://www.rospa.com/news/releases/detail/default.aspx?id=692|title = Press Release October 22, 2008 It’s Time For A Change To Save Lives And Reduce Injuries|publisher = RoSPA Press Office|accessdate = 2011-06-28}}</ref>
* [[Portugalio]]: 1966–1976 kaj 1992–1996: Portugalio enkondukis la MET por intensigo de la komercaj rilatoj kun Hispanio kaj Francio, sed denove rezignis pri ĝi, ĉar la infanoj ankaŭ dum somero (intensigata de la somera tempo) ankoraŭ dum malhelo devis iri al la lernejo, la lando situas sur proksimume 7,5° okcidente, havas do proksimume 1½ horan tempodiferencon al 15° oriente
 
== Eksteraj ligiloj ==
* http://zeitzonen.net/html/geschichte.html<div style="cursor: pointer; width: 16px; height: 16px;display: inline-block;" e26cd235d5="zeitzonen.net"> </div>
* Breusing: ''[http://www.zeno.org/Roell-1912/A/Eisenbahnzeit Eisenbahnzeit]<div style="cursor: pointer; width: 16px; height: 16px;display: inline-block;" e26cd235d5="zeno.org"> </div>''. En: Röll, Freiherr von (Hrsg.): ''Enzyklopädie des Eisenbahnwesens'', volumo 4, Berlin und Wien 1913, p. 149–152.
 
== Referencoj ==
<references />
[[Kategorio:Horzonoj]]