Urarta lingvo: Malsamoj inter versioj

4 bitokojn forigis ,  antaŭ 6 jaroj
e
plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb → |eta, |right → |dekstra per AWB
[kontrolita revizio][kontrolita revizio]
e (Forigo de la ŝablono(j) LigoElstara kaj/aŭ LigoLeginda laŭ VP:FA; kosmetikaj ŝanĝoj)
e (plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb → |eta, |right → |dekstra per AWB)
[[Dosiero:Urartian_language_stone,_Erebuni_museum_3.jpg|thumbeta|rightdekstra|250px|tabelo de kojnoforma skribaĵo en la urarta lingvo de la Muzeo Erebuni en [[Erevano]], [[Armenio]]]]
La '''urarta lingvo''' ankaŭ konata kiel urarta, urartana, vanika kaj eĉ ĥaldea estas kelkaj nomoj por la lingvo parolata de la loĝantoj de la antikva reĝlando [[Urarto]] kiu troviĝas en la regiono proksime de la [[lago Van]] en la hodiaŭaj montaroj de [[Armenio]] kaj [[Turkio]].
 
La unua mencio de tiu [[lingvo]] estis en la [[9-a jarcento]] a.K kiam la urarta lingvo malfortiĝas post la falo de la urarta reĝlando en 585 a.K, kaj en 500 a.K. preskaŭ estis uzata nur de la nobelaro dume la ceteraj loĝantoj ekparolas la [[armena lingvo|armenan lingvon]]
 
La urarta estas [[aglutina lingvo]] kiu apartenis nek al la semidoj nek al la hindeŭropa familio sed al la huro-urarta familio. Ankoraŭ ekzistas multaj skribaĵoj trovataj en la regiono de [[Urarto]], en la asiria kojnoforma skribsistemo. Kvankam pluraj fakuloj asertas ke la urarta lingvo havis siajn proprajn hieroglifojn, tio ankoraŭ ne demonstreblas pro manko de sufiĉaj pruvoj.
 
La urarta estas mallarĝe parenca lingvo kun la [[hurita lingvo]], malgraŭ tio ke ili ne apartenas al la sama familio. Kvankam la urarta kaj la hurita multe similias unu la alian, en la nuntempo estas sciate ke ambaŭ lingvoj sendepende evoluis ekde la 3-a jarmilo a.K.
 
La [[arkeologo]] F.E Schulz, malkovris en Urarto en [[1827]], plurajn skribaĵojn en kojnoforma sistemo el Tuŝpo sed ne deĉifris ilin. Post la deĉifrado de la asiria kojnoforma verkaro en la jardeko [[1850]], la trovitaĵoj de Schulz fariĝis la bazo por la deĉifrado de la urarta lingvo. Baldaŭ evidentiĝis ke tiu [[lingvo]] estis malsama al iu ajn konata lingvo kaj la deĉifraj intencoj bazataj sur la aliaj regionaj lingvoj ([[kartvela]]: F. Lenormant [[1871]], [[armena]]: AD Mordtmann [[1872]]-[[1877]]). La deĉifrado nur progresis post la [[Unua mondmilito]], danke al la malkovro de dulingva urarta-asiria skribaĵojn en Keliŝino kaj Topzavo.