Hiismo: Malsamoj inter versioj

14 bitokojn forigis ,  antaŭ 5 jaroj
e
plibonigadeto per AWB
(aldonis eksteran ligilon)
e (plibonigadeto per AWB)
 
* La virgenra pronomo ''hi'' estas uzata simetrie kun la ingenra pronomo ''[[ŝi]]''. La uzado de la virgenra pronomo ''[[liismo|li]]'' por emfazi virsekson estas [[arĥaismo|arkaika]]. (''[[liismo|li]]'' estas nek virgenra nek ingenra; por emfazi la sekson oni uzu aŭ ''ŝi'' aŭ ''hi''.)
 
* La virgenra sufikso ''[[-iĉ-]]'' estas uzata simetrie kun la ingenra sufikso ''[[-in-]]''. La uzado de personaj vortoj sen ''[[-iĉ-]]'' por emfazi virsekson estas arkaika. (''Studento'' estas nek virgenra nek ingenra; por emfazi la sekson oni uzu ''studentino'' aŭ ''studentiĉo''.)
 
* Genrohavaj substantivoj (kiel ''damo'' kaj ''fraŭlo'') ne bezonas redundan genran sufikson (''damino'', ''fraŭliĉo'').
 
* Ankaŭ sen genrosufikso tradicie genrohavaj substantivoj (kiel ''damo'' kaj ''fraŭlo'') konservas sian genron.
 
 
== Alternativoj ==
 
Por indiki virsekson, eblas uzi la prefikson ''vir-''.
 
 
=== Liismo ===
 
* Oni povas libere elekti ĉu emfazi sekson aŭ ne.
* Per arkaika uzado de ''[[liismo|li]]'' oni diskriminacias inojn, vole-ne-vole implicante, ke parolante pri iu ajn besto, persono, profesio aŭ familiano, oni "kompreneble" celas viron. (Laŭ alia opinio oni diskriminacias ĝuste tiujn, vole-ne-vole implicante, ke nur ĉe inoj indas klare esprimi ilian sekson.)
 
* Per arkaika uzado de ''[[liismo|li]]'' oni diskriminacias inojn, vole-ne-vole implicante, ke parolante pri iu ajn besto, persono, profesio aŭ familiano, oni "kompreneble" celas viron. (Laŭ alia opinio oni diskriminacias ĝuste tiujn, vole-ne-vole implicante, ke nur ĉe inoj indas klare esprimi ilian sekson.)
 
* La pronomo ''li'' origine tradukitas per ''he'' (angle), ''er'' (germane) kaj tiel plu, kiuj siatempe signifis ''tiu persono'' kaj nur ''she'' (angle), ''sie'' (germane) kaj tiel plu estis neambigue inseksaj, kio implicis, ke ''li'' ĝenerale estas virseksa. En la 21-a jarcento estas kreiĝintaj en la nacilingvoj, kiuj estis bazo de Esperanto en 1887, iloj por juste distingi aŭ maldistingi inter inoj kaj viroj. Esperanto devas havi sampovajn ilojn por esti taŭga komunikilo.
 
* La uzado de ''ŝi'' kaj ''hi'' simetrias kun ''-in-'' kaj ''-iĉ-'', kiu simetrias kun ''[[-nj-]]'' kaj ''[[-ĉj-]]'' kaj plireguligas la lingvon.
 
* Seksneŭtra uzado de ''li'' simetrias kun ''ili'', kio estas plia regulaĵo en la lingvo.
* Nova klare virseksa pronomo ''hi'' ne kaŭzus miskomprenon de pli frue verkitaj tekstoj. Uzado de ''li'' por virseksuloj ne malkonformas kun la nova sistemo, kaj esprimoj kiel ''li aŭ ŝi'' restus signife klaraj kaj rivelus la sistemon. Tio estas argumento favore al hiismo kompare kun [[riismo]], kiu falsigus la antaŭan uzadon de ''li'' en seksneŭtra signifo.
 
* Nova klare virseksa pronomo ''hi'' ne kaŭzus miskomprenon de pli frue verkitaj tekstoj. Uzado de ''li'' por virseksuloj ne malkonformas kun la nova sistemo, kaj esprimoj kiel ''li aŭ ŝi'' restus signife klaraj kaj rivelus la sistemon. Tio estas argumento favore al hiismo kompare kun [[riismo]], kiu falsigus la antaŭan uzadon de ''li'' en seksneŭtra signifo.
 
* Sufiksoj kiel ''-ist-'', ''-ul-'', ''-ant-'' perdis sian firman viran sencon. Ankaŭ ''ĉevalo'', ''amiko'', ''homo'', ''infano'' kaj ''gasto'' ne estas (plu) firme virgenraj. Tial oni bezonas ilon, kiu indikas la sekson, kiu ĝuste estas la sufikso ''-iĉ-''.
 
* "Ŝi" estas el la angla ''she''.